Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. Seite 183

183 לייזרװייז נלעיזר (200) 9 זא די איבערזעבערקע הןןט געארבעט מיט א סך ליבע אין אויפסערקזאמקײט צו דעם ■ראכטפולן רוםישן ססיליסט. אין ײדיש מיזן א סך שטעלן פארלירן זײער גלאנץ, װײל ס׳גײט סארלארן דער םפעביםיש־ײדישער קנײטש, װאס לײכס אזױ עקזאטיש אין רוםיש. בלויז קלײנע נישסיקארעקטקײטן קאן מען פעסטשטעלן: םארװןןם צ. ב. .סריפונג״, און נישט עקזאמעןז םארװןןס אזא שװערע קןןמבינאביע: .געהילף ערן-אויםזעער״ז אויך די קארעקסור איז אםט א נאכלעםיקע, בפרם אין די הססקה-בײכנס, װי פינקטן װעדן סארביסן מיט קאמעס. אין פארקערט. אין םך-הכל — א םײנע איבערזעצונג, און הלװאי האבן מיר מער אזעלכע. מענדעלע מ1כר־ספריכמ אלע װ ע ר ק צװײ און צװאנציק בענדער ןרשט דןרשלנןן און ,םןנדעדן־.ס*ריאנ אין א נ־ע־, בסזרבע• םןר או, קפנט־א׳־ורםער אויםנאבן, םיט אן אריינם־ר צי יעדן באנד, בסקוםען *לן אבאנענטן און לןזןר סון די .ליט. בל.' לויטן אפמדך מיטן ,מענדעלעיפארלאג און קאאפ. ״ביכער״, װעלן אונזערע אבאנענטן אין לעזער באקומעי די אלע -- בענדער פאר </2 גיל־ידן. די פרןןװינץ-לעזער דארםן צוצןןלן 3.60 םאר פארטא. די אבאנענםן םון 1928 שיקן צו 25 גילדן (און 3.60 םאר פארטא), און זײ באקוםען תיכף צונעשיקט די ביכער. די לעזער סון די .ליט. בל.* דארםן צושםעלן 3 מענדעיע• קופיןנעס, װאס װעלן געדרוקס זײן אין די נומערן ״לים. בלעטער״. (נופ. 5, 6 און 7) סון הײנטיקן יןןר. דאם געלם בעסן םיר שיקן אויף דעם אדרעם םון קןןעפ. ״ביכער״ (פ.ק.א. 13.196). קאןפןראסיװ ,ב־כער׳ װארשז, נאלעװקי ג2 יל־ם־ןזףאװיעזע *דכיעראכיור■ מעאםק־אוןקתנ •*ג*? * 1־טער באנד םון ו ביז 65 געבונדן אין פראכט-באנד פרײז 40 ג. 2. ״ . 66 . 139 . . . פרײז 40 ג. 3. . , 1927 יאי . . . פרײז 40 ג., בולהע:רל;ר, ביבליעטעקן. געז;רשװ6טן, ראבעטו קאאפעראם־װ ,ניצער״ װאישע, נאלעװק• ה2 ע1• ערדבערג זכרונורת לבירת דוד יירישן נעשיכםע *ין רעפפנןן^און דערבכלוננןן 6 בענדער געבונדן פרײז 9 דאלאר געגליבו >ן באגרענעצמע צאל עקזעמפלןןרו! בוגהןורלןר. ביבליאשןקן-רפבפש! אדרעס: ב2 ו^זו\ט1סיז א^ואבפיזא^ ,״ז ס ג1 ט ץ 8,;אקאנטן םיפ םון שרײבער אױף ײדישע טעמעס אין רוםיש. כאםש ײדן װימלען אין זײערע דערצײלונגען, כאטש זײער כןמאםיק איז >זםט א ײדישע, כאטש דער שרײבער אונטער•?טרײכס כסדר זײן ײדישקײט. דער שרײבער אויף .ײדישע כעמעס* האט געזוכט דןןס םפעציפיש־ און עקזןןטיש־ײדישע. באבעל זוכט דןןם מענסשלעכע. קאן ער אבער אנטלויסן פון זײן ״דישן קרענקלעכן גוף, פון זײן ײדישער װילדער םאנטאזיע, פין דער טיפיש־ײדישער ןןנגעשטעלםקײט אויף צער, אומגליק אין חורבןז םיט אט דער ײדישקײט האלט ער םלחמה אין דער פאנ• טאזיע, ,שנײדנדיק קופאנעם סון םרעמדע אקציעס*, װי אריה• לײב, דער םתים-ײר, דריקט זיך אוים. עפאס גיט די מעגלעכ• קײס צו אנטלויפן פון דער לירישער ײדישקײט, םון ײדישקײט, ־ואס איז איצס שױן בלױז אביעקט םאר זכרונות און עלעגיעס. און דער צעבראכענער ײדישער גוף זינגט דעם לויב םון גע־ זונטע לעבנס, בראנזענע קערפערם און שםאלענע ארעמס. אזױ רערס ער םארליכם אין דער געזונטער מענלעכער שײנקײם פון סאװיצקין אין דער ,קאנארמיא״, פון בעניע קיניג פון דער אדעסער אונטערװעלס. סחבט טט^רחטזוע 3תזז3/ — װי דער קלאסישער עפיקער, װערט ער דער זינגער פון װןןפן און מענער. און אט אזוי איז באבעל געקומען צו זײן הױפטװערק, צו דער ,קאנארמיא״. ס׳איז א גרויסער עפאם, ־און זײער א מןדנער עפאס. קוים הונדערט עטלעכע און צענדליק זײסלעך, צעשןןטן אין פראגמענטן, ברעקלעך, פיצלעך. אן עפןןס םון א קעםפנדיקער ארמײ אין די יןןרן 1920—1919, מים לירישע געװײנען אויף א ײדישן בית־עלמין, צוםיסנם סון דעם זון פון א רבי, מיס חלומדיקע געשפרעכן םיט גדליה, דעם גדינדער פון א קײנםןןל נישט געגרינדעטן םערטן אינטערנאציןןנאל... א העלדישער גע• זאנג װעגן דער עליה פון דעם באשײדענעם בריגאדיר 2 ־א״ און מײםטערדיקע באשרײבונגען םון קלױםטערם און װאגאבונ• דישע מןןלערס. װי אין יעז׳ן עפןןם, חזרן זיך איבער גע• שטאלםן, װאקםן אוים םון שקיץ צו םיפ, סון טי■ צום הערןןס. און אלץ װיגט זיך װי אין נעפל, מלחםה, םענםשן, םערד, נאטור—װי אין א זןןטל פון א סױט־מידן קןןזאקן־פערדל װיגס זיך די גאנצע עפאפעיע. בעגיע, דער מןןלדאװאנקער .קיניג*, באקומט םון דעם באנדיט גראסש אזא מין כאראקטעריםטיק: ,בעניע רעדט װײ■ ניק, אבער ער רעדט געשמאק, ער רעדמ װײניק, ןןבער עם נליםט זיך, אז ער זןןל נןןך עפעם זןןגן*. ם־פאםט זיך אױך פאר באבעלם שאםן: באבעל רעדט װײניק, ןןבער עס גליםט זיך. אז ער זןןל נןןך עפעם זןןנן. אין דעם באנד .די געשיכטע םון מײן סויבנשלאק*, װןןס איז דערשינען אין גיטל מײזילס איבערזעצונג, זענען ארײן דעיצײלונגען פון פארשײדענע זאסלונגען. פאראן דןן א פאר זאכן סון דער .קןןנארמיא׳, פאראן דןן די באריםטע דערצײ־ לונגען פון די מןןלדאװאנקער העלדןו דעם באנד עםענען די שיועדע, סרויעריקע קינדהײט־נןןװעלן: ,די געשיכטע םון מײן סויבנשלאק* און .די ערשסע ליבע*. דוכם זיך, שלום־עליכסס טעניעם: גיםנאזיע, שילערשער אוניםארס. א ײדיש קינד און זײנע טויבן... װי א שװערער משא־װאגן זענען אבער אדורכ• געפארן די מלחמה־ און רעװןןלוציע־יןןרן אויף שלום־עליכמם ײד־שן לעבן, און ם׳הןןט פארלןןרן לשון, ס׳איז שסום און קארג אויפן װןןרם געװןןרן. אזוי איז געבוירן געװןןרן באבעל,