Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. Seite 182

(200) 9 זא ליטערארישע בלעטער ב א ב ע יד־1 מאהס עריק / װילנע שרײבן צופיל. אױף מײן געשמאק, בום בײשפיל, שרײבש םײפולינא בושיל. זײן פארדינסן גרויסן דערפז^לג ד,זןס באבעל גו םאר• דאנקען דער אײגנשאםס בו פארײניקן און םינםעזירן אין ז־ץ שאפן םארשײדענע, אפט סתירותדיקע און קעגנזעבלעכע דיכסע■ רישע נטױת און געמיטער. אין תוך אין ער א ל י ר י ק ע ר. א דיכטער פון השתפכות־הנםש. דאס בעגאסענע, פאריןןמערפע געמיט שפארט ארוים פון אלע ברעגן םון זײנס א דערבײלתג. אמאל מיט א בילדערישן לאנדשאפט, װי אין .ליובקע ק$ז*ק': .די זון איז אראפגעהאנגען פונם הימל, װי א רןזע בונג פון א דורשטיקן הונס...' ״דער טאג א־ז געזעםן אין אן אויסגעגירס שיפל, דער טאג איז געשװומען בום §װנט צו און אנסקענן דעם אװנט...' אמאל מיט א פלוצימדיקן ביאגראפישן אויםבריך: ,און איבט, װען איך דערמאן זיך װעגן^די טרויעריקע יארן, געפין איך אין זײ דעם אנהויב פון אלע קרענק װאם מאסעק מיך, און אויך די םיבות םון מײן פריגײטיקער שרעקלעכער פארװעלקונג...' װי בײ יעדער לירישער נאטור, װערט גיך ב״ אים די איבערלעבונג פארװאנדלט אין זכרונות, אין רעמיניס־ בענצן. אין אײן מאמענט װערט װאר פארװאנדלט אין חלום. און די עבם־ריטמיק פון זײן פראזע איז די חלום׳ריטמיק, מיס שטילן גאנג און אומדערװארטעטע לײדנשאםסלעכע אויסברונן, און אויך די אומרויקע געשפאנטקײט פון זײן שילדערונג אח די אטעמלאזע נערװעישקײט פון א חלום. אזוי איז ןןט דעו אויסערלעך־רויקער, ארגאניזירטער טאלאנט אין תוך בלױז א קעסל, װו ס־קאכט און ס׳שוימט א ברויזנדיקער לירידעו געמיט. ליריק איז דער אנהויב פון באבעלם דיכטונג, זי איז אויך דער סוף און דער ביל. און אויב סיר הןןבן םריער גע■ רעדט װעגן יעגער ריזיקער אנשטרענגונג, װאס פילט זיך אץ די פולקאמענע פארמען באבעלס, גײט זי דערהויפט אװעק א־ינ■ בובאמען די לירישע סטיכיע. נישט אלעמןןל געלינגט עס, נישס אלעמאל איז עם אבער אויך א חסרון. הןןם אבער דער דאזיקער ליריקער אויך א געזונסן חוש פאר ע פ י ק. זײן .קאנארמיא• איז אן עפןןס. זײן ביקי דערבײלונגען פון דער אדעסער מאלדאװאנקע זענען עפאס אפילו זײגע קינדהײט־נאװעלן קאנען װערן דער אויםגאנגספינקס פאר א מאדערנעם עפאם. גראד דער חלומדיקער בושסאנד פי1 באבעלם פראזע האט מעגלעך געמאכט דאם 'םארשמעלבן סין לירישע שטימונגען און אויסגוםן אין אן עפישער גאנבקייס• װארום עפאס איז קודם־פל מ י ט ןן ל א ג י ע , חלום־דערבי־לינ■ גען פון א װירקלעכקײט, װןזס װערט געזען פון א מאדנזי װײטעד, און גלײכבײטיק נאענטער פערספעקטיװ, װי א נין| פאסא־מארגאנא. װו געשטאלטן פארשטעלן דעם גאנבן הןןריזאנסי ױאקסן אוים פילסאכיק, ריזיק. דער ״קיניג׳, אברא גראסשי 1 קאלקא פאקאװםקי, ראובן סאדטאקאװסקי, ליובקע קאזאק- ד*6 איז די די מ י ט א ל א ג י ע םון אדעסער מןןלדאװאנקע ״קאנארמיא׳ איז די מיטאלאגיע פון בודיןןניס פשוטע קאזאקן• און ,די געשיכטע פון מײן טויבנשלאק׳ — די מיטןןלאגיע פי1 א ײדישער קינדהײט. חלומדיקע װאר — דאס איז בלויז אײן באדינגונג. יי?6 האט מעגלעך געמאכס באבעלס עפיק. די בװײסע איד יעי ײדישער שטריך פון זײן טאלאנס. באבעל איז א ײד־שעיו שרײבער. דאם הײסט נישט, אז ער געהערט בו דעם גוס־1 *י. נ*נעי. וי געי״נכע *ין םײן_כ1י1נ*י*ק,ן *ױך *נדעיע דערנײיזנגען. װיינע 1027. צןריונ נ. קיענקין• 140 זייםן מין יירימ ניסל מײזי?. אין י>ןר 1894 אח באבעל געבוירן גע• װארן, און װי ער דער־ בײלט אין זײן ,אײ• טאביאגראםיע• הויבט זיך אן זײן ליטערא־ רישע טעטיקײט .אויף נאמנות׳ ערשט אין יאר 1924. אין א דרײ יאר איז באבעל אויםגע־ װאקסן אין א ליטע־ רארישע גרויס, אין א ליטעראטור־ געשיכטלע־ כע דאסע. ער האט געפונען זיך אלײן, און מערקװירדיק * גיך איז זײן ליטערארישע פיזאנזןמיע פארגלי־״ װערס געװארן אין א מאסקע זײן אומרויקע שפראך — אין א פעסטן ססיל און שטײגער. מיר קענען שוין הײנס און דערקענען פאר א מײל די באבעלשע שורה און באבעלשע קורבע דערצײלונג. און װי ס׳שײנט, שטײען מיר אפילו פאר א גאנבער שול באבעל, פאר א נוסח באבעל אין דער נזןװעלע. .*■ װארום באבעלס זשאנר איז די נאװעלע, די קורבע דער־ בײלוננ. סשעכאװ האט זיך אמאל געקלאגט, אז נאך מאפאסאנען איז שװער געװארן בו שרײבן פראזע. ער האט געמײנט די אויסערגעװײנלעכע געפרעסטקײט און קאנדענםירונג פון מאפאסאנס און סשעכאװם םטיל. ס־שײנט, אז דער יונגער באבעל האס אין דעם פרט איבערגעיאגט בײדן. טשעכאװ דערגרײכס אפשר אין זײן קםבנישער פראזע גרעסערע אויסערלעכע רעזולטאטןז באבעלן געלינגס ארײנבופרעסן אין דער ,קורבער׳ פראזע מער אינערלעכן, מער נשמהדיקן געמיטס־לעבן. אבער דער פאר־ גלייך מיט טשעכאװן װעט בלײבן דער װיכסיקםטער און בא־ לערנדיקסטער. אין יארן ארום װעט ,טשעכאװ און באבעל׳ זײן א פראכטפולע טעמע פאר א מאנאגראפיע. אין יארן ארום, װארום װער װײס, װואהין גײט באבעל. דערװײל אונטערשרײכס באבעל אלײן די קאנדענסירטקײט פון זײן פראזע, װי^זײן װיכסיקםטע דערגרײכונג. ער שרײבט: .ערשט אין יאר 1923 האב איך זיך אויך אויסגעלערנט אוים־ בודריקן מײנע געדאנקען קורץ און שארף״. עס באקומט זיך דער אײנדרוק. אז זײן גרויסע םארמעלע דערגרײכונג פאדערט א ריזיקע קינססלערישע אנשטרענגונג. דער בעססער באװײז איז זײן פארהעלטניסמעסיק קלײנע פראדוקסיװיטעט, באבעל האט אין זײן ליטערארישן רכוש קוים א פאר בענדלעך. און אפט חזרן זיך איבער א רײ נןןװעלן אין די פארשידענע זאמלונגען. און ס׳איז אפשר א גוסער סימן אין אונזער אומגעדולדיקער בײט, װען ס׳איז לײכטער אויםבורעכענען די שרײבער, װאס