Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. Seite 181

181 ליסןרןריון נלזסןר ( )20) 9 זא לוים דעם םײםסערם ■לאן םארנעמם זיך די ע*>)יײע אויף דרײ נענדער. אינער די לעגסע *װײ ארבעס ער אידם. ער ארבעם ןןנגעשםרענגט און רעגלמעםיק. אים איז שװער םיט א מענםשן זיך *ו זען, און א מענםשן זײן נײם ןןינוגעבן. װײל ער הןןם םיט אן אײזערנער, םוםיקער רויקײט בארעכנס. אז די *ײם איז שוין נישם זײנע. מאקםים גןןרקי איז נישס אזוי אלם. װי סיזיש אײנגע• ברןןכן. די םארעלטערטע לונגעףקראנקײם, קעגן װעלכע זײן אײזערנער ןןרגאניזם הןןט א.םך יארן געקעםםט, האט זיך אים אסגערוםן אין די לעגםע םאר יאר, און זײן גוף האט, װײזס אוים, זיך אונטערגעגעבן. ער איז גרײס אונםערבוסירן זײן לע*םן םך־הכל. און אס שםײען מיר סאר א מיםטעריע. םאר א םריא־קאנצערט םון סויט. םון לעבן און םון העכערער מענסשלעכער אחריות. גארקי דארף דאם רעשט םון זײן לעבן בלויז אויף אײן זאך: אויף אנצושרײבן זײן װערק. װיםיל גלויבן. הומאניםטישער גלויבן אין דער קראםם סון געשריבע• נעם װארטז און װיםל אכםונג און סארהערלעכונג פארדינט םון אונז ןןט דער מענטש — דער ריז םון העכסטער און לעבטער קינססלערישער אחריות! עם קןןן זײן, אז דער מײסטער װעט א סעות הןןבן אין רעכענונג. לןןמיר אזוי סראכטן. עם קןןן זײן, ער װעט אנ• שרײבן זײן װערק און אים װעט נןןך םארבלײבן א רעשם לעבנס-טעג און לעבנם־יןןרן. און אויך דאן װעם דער מײםטער נישט זיצן לײדיק. ער װעט שאםן. וןבער די העכםטע גײססיקע ןןנשטרענגונג. די גרעםטע קןןנצענטרירוגג םון קינםטלערישן װילן הןןט ער אסגעגעבן צו זײן עסאפײע ״דןןס לעבן םון קלים סאמגיך, װאם ער שרײבס זי מיט א געםיל םון נןןענטן טויס. און דןןם װעם םארבלײבן םאקםים-גןןרקים קינםםלערישע און הויך־מענסשלעכע צװאה. קןן?}■. ״ב י כ ע ד/ װארשע 1י ••קומ?ו םארלאג .סןמןןר״ םון יוסף קאםערמאכער ד״ר מאקס װ יני־ײד נילוער פון וער יױישער ליטעוןטור־געשיכטע פזו ד אנודבו ביו סזװעיז סזנו-ספױס — פרײז 12 גילדן — אדרעם: 2 <א*י816ד1 ,■׳*•!•זפ׳&ו ,**1?1£־0ױ8״ 13.196 .ס .א .ק אי[ ריגע / לעטלאנו קןןן מען באקומען די .ליטערארישע בלעטער־, װי אויך אב ןןנירן בײ קןןןןסעראטיװ ארבעט 110/112 פ1ס1 ,11?וסחז|1ג) אץ דער עפןןפײע םון מאקםים גןןרקי דערםילם איר די אטניאםםער גלײך, בײ דעם ערשטן קאסיטל. דןןם איז די שסיקנדיקע .קאזיןןנע־ לופס םון ערשםע םלכות־צײטן םון אלעןסאנדער 111. און, װןןס װײטער, אלץ ברײטער װיקלס זיך אויף די באנאראםע אין דער דןןזיקער םסעציםישער לופם. איר עטעמם שױן םים רוםלאנד, מיסן גאנצן רעאקציןןנערן רוםלאנד םון #אר פ ע ר צ י ק און םאר ד ר ײ ס י ק יןןר צוריק. אט די לוםס דריקט איבערן גרויסן לאנד, װי די װאסער• מאסע םון א םארסםסן ים. און די לעבעדיקע מענטשן שטיקן ןין און ראנגלען זיך, םאלן צום ןןסגרונט ןןדער רײםן זיך צו דער הויך, צו קןןנען ןןסכאפן דעם ןןסעם. צום םוף םון דעם ערשטן בוך םון דער עסאפײע, װען וער העלד, קלים םאםגין, הןןט שוין דורכגעלעבט זײנע סינפ• אונציוןןנציק יןןר, זעען מיר שוין אויפן רוםישן םרןןן דעם לעצטן הערשער, ניקןןלײ 1. םיר זעען שוין דןןם גרויסע רום• לאנד א דערדריקטע און דערנידעריקטע. באדעקט מיט דעם ױנגן װילד־װאלד םון שװארץ-סאהדיקײט. און א םערקװירדיקע סיגור איז גןןרקים העלד, קלים סאמגין. דןןס איז נישם קײן םוםטער־העלד, קײן טרןןגער סון א אידעע, דןןס איז נישם קײן העלד סון קאמף. דןןס איז א מענסש פים באגרענעצטע םעיקײטן און באגרענעצטע םעגלעקײםן. םון קינדװײז ןןן הןןבן די עלסערן אים אײגגערעדס, אז ער איז אויסערגעװענלעך באגאבט. ביז ער הןןט זיך אויםגעלערנט צו פארדעקן זײן אײגענע גײםטיקע ןןרעמקײט און געכאפט דעם שניט צו לעבן םיט םרעםדע געדאנקן, ארױםגעבגדיק זײ םאר זײנע אײגענע. ם׳איז א קלײנינקער .כלעםטאקןןװ־, ןןן דער אװאנטורים• סישער דרײםטקײס פון גןןגןןלם העלד, און א כלעסםאקןןװ, װןלכער לײדט שוין אלײן פון דער מאסקע, װןןם איז אים זוגעװאקסן צום פנים. א כלעסטןןקןןװ, װןןס װיל זיך באםרײען פון דעם ןןנשטעל און געםינען זײן איך, װי קלײן דער איך זןל נישט זײן. צי װעט ער אים געםינעןז דןןס איז א םראגע ױן א רעטעניש. דערװײל זעען םיר, אז^כןןטש שסעטלעך סאר זײנע יןןרן, ןןבער דןןך קוםט ער לאנגזאם צום אויססלןןנטערן זיך פון דעם נעץ םארבלענדענישן, װעלכע האבן אום ארומ• נערינגלט אלע זײנע יןןרן. םאר דעם ןןנהויב םון זײן גײסטיקן איבערברוך האלט איך דעם מןןםענט, װען קלים םאםגין צעװײנט זיך, דערזעענ• דיק דעם שװאכגוםיקן און גײסםיק-ארעמען הערשער פון רום• לאגד ־ניקןןלײען. ער איז אנטוישט אין זײן ןןסגןןט. און ג$ר• 7 איז גערעכם. װןןם טאר אן אוםגעלוםסערטע אטמןןםפער, אזא איםגעלוםפערטער העלד. א גײםטיק קינד םון א םארםמ• םער צײט איז זײן העלד. און װי םיט א פרעכסיקע װיניעסע אין סםיל םון דעם ייייק ענדיקם גןןרקי דןןם ערשטע בוך םיט א גלענצנד אוים• נעשר בענער אוםגעלומפערטער םצענע, װי אזוי לי־כונגיטשאנג, דעד :ינעדשער הערשער, רויבט אװעק םאר אלעםען אין די יװנן יעם שענםטן און םײערסטן אײדל־שטײן םון דעם ניזשני• נ?װןז ארןןדער יאריד. און קײנער סון די גענערעלער, װןןם געפינען זיך דערבײ, זןןגט קײן װןןרט נישם. װײל ער, לי־כונג• פשאנ איז מאכס. כןןטש א םרעםדע מאכט. דןןם איז דער הענכ־-׳ער אבםורד םון דעם קולט םאר מאכט. און דעם *נסורד הןןס גןןרקי אויםגעמןןלט צום שלום סון זײן בוך.