Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. Seite 176

*1 9 (200) ל יטזיוריען נלזסץר 176 פון ,ד־יונגער״ ביז ״װאגלער״ (א קאפיטל װעגן קנוס האםסון) משה גראם / װײ פלאכות, איז געװארן א שיק-ױנגל, טרעגער, שםײנהאקער, װאלדיארבעםער, שפעםער א װןוזשנע. בריװטרעגער און לערער׳ ביז ער האט זיך םוף פל סוף גוגעשלןןגן קײן קריםסאניא, דער נזןרװעגישער רעזידענץ, װו ער האם ןזנגעהויבן שםודירן אלס אויםןדידאקט. ער האט זןסגעהונגערט ׳ עטלעכע ביטערע יארן און איז דערנןןך אװעק אלם שיףיהײבער קײן אםעריקע, האם זיך ארומגעװאלגערט חרשים־לאנג אין די פוםטע פרײרים, איז געװארן א טראמװײ־קאנדוקטאר אין שיקאגן, א װאנדערי פרעדיקער אין םינעאפאליס און איז צום םוף אפגעזעםן גאנבע דרײ יאר בוזאמען מיט םיר פרעסדע םישערם אויף אן אײנזא־ סען אינזל ערגעץ אין נײ־םונדלאנד, זןפגעשניסן םון װעלט און מענטשן. הןןם נישט גערעדט מיט קײנעם קײן װןןרט, געלעבט םון רויע םיש און אלטע הארטע םוכארעס װי די שסענער — און דןןרט האט ער, דער דרײםיק־יןןריקער, ןןנגעשריבן זײן ערשטן ראםאן ״הונגער׳, יענעם װילדן אויםגעשרײ םון דעם געפײניקטן מענטש, װאס האט געמאכס ציסערן די גאנצע װעלט. ~ד י קנום הומסונס *-•*סם-הויז אזוי איז האמםון געװארן א דיכסער. ער האט געװאנ■ דערט איבער דעם לעבן און דערגרײכס זײן ציל. ער הןס באצאלט דעם סײערסטן פרײז פאר זײן אײנגעבױרענעם דיכסע־ רישן געניוס: די פערזענלעכע איפערלעבונג םון דער װעלס אין איר מיםטעריע. דא ליגט דער טיפער םוד םון זײן אױ• סערגעװײנלעכקײט. ,...אםת איז, אז איך האב שטענדיק געשריבן אײננאר־ טיקער און בעסער םון דעם רוב שרײבערם — דןןס װײס איך װויל. אבער דאס איז נישט אינגאנצן מײן אויפטו. איך בין געבוירן מיס דעם דאזיקן פוח. דערפאר ןןבער הןןם מײן לעבנס־שטײגער אפגעלײגט אין מיר א שטארקן אינהאלס — און פאר אס דעם שטארקן אינהאלס םעג איך םארערן דרך־ארץ. דאס איז שוין אביםל אויך םײן פעדזענלעכער אױםםו׳. (האם־ םון: .די לעצטע םרײד׳). דער דאזיקער דיכטעריש־רןןמאנטישער לעבנס־שםײגער האט ױך נישט געענדערט בײ האמסונען ביז אויםן הײנטיקן טאג — און דאם קאן אים םאקע די אםיציעלע ליסעראסור• אינדוסטריע נאך אלץ נישט מוחל זײן. מען האלט עם םאר א מין פאעטישן חנדל, װןס ער אנסלויםם אזױ עקשנותדיק םון דעם טומלדיקן ״גײסט׳, װוינט ערגעצװו אין אן אײנזאמען ״...יןן, מיר ז ע נ ע ן װ א נ־ ד ע ר ע ר א ו י ף ד ע ר ע ר ד ׳ — דאס זענען די ערשטע װערםער פון האםםונס ראמאן מיס דעם סימ־ באלישן נןןמען .דאם לעצטע קאפיסל׳. דןןם איז דער גרונט־ אקארד, װאס קלינגט לײטםא־ טיװיש אין דער גאנןיער מונדער־ לעכער םימפאנ־ע פץ זײן אײנציק־ איטיקעד דיכ־ טונג. ....איך האב א ר ו מ ג ע ״ װ א נ ד ע ר ט ם ײ ן ג א נ ץ ל ע ב ן — הײםט עס אין האםסונס בוך .שםילע קלאנגען׳ — איצט בין איך אן אלטער נאר. מיר פעלט די אײנרעדעניש פון די ליטעראטור־ זקנים, אז ערשט אויף דער עלטער װערט מען דער אמתער חכם. איך הןןף, אז איך װעל קײנמאל נישט קלוגער װערן. װארום דאם װאלם געװען פאר מיר א הימן םון ירידה׳. און אזױ איז ער טאקע ביז אויםן הײנטיקן טןןג גע־ בליבן דער אײנזאמער װאנדערער איבער דער װעלט, װאם גײט םון ציל צו ציל, פון װערק צו װערק, שטארק און הכנעהדיק, איבערגעםולט מיט ליכט און קראםט פון באשעפער. א בונטע רײכע שפע שפארט םון זײנע פראםטע שורות, א שפע פון װונדערלעכן דיכטערישן לעבן, װאס ער האס סיסגע־ בראכס פון דער װײטער עקזןןטישער װעלט פון זײנע םיזישע און גײסטיקע װאנדערונגען. שײן אין די סאסע ערשסע ױנגלישע יארן האס זיך אנגעהויבן בײ אים דער גרויםער װאנדער־װעג. זײן פאטער, דער ארעמער קלײנשטעטלדיקער שנײדער, האס נישט געװאלט אויםכאװען בײ זיך אין שטוב א פוסטן פרעסער. אלא־יוצלח און הןןס אנגעדונגען דאס ױנגל בײ א שוסטער אין שכנותדיקן שטעטל. אבער אויך דארט האט האמסון נישט געװןןלס זײן קײן לײס. בײם שײן פון שוםטעדישן קאניצל הןןס ער געשריבן בגנבה זײנע ערשםע רןןמאנטישע און םענטימענטאלע לידער פון ליבע און בענקשאסט, פון װעלכע דער מײסטער איז ארײן אין אזא װילדער רציחה, אז ער הןןט אים באלד ארויםגע• װןןרםן. האםסון הןןס זיך דערנןןך גענומען צו אלערלײ אנדערע ק נ ו ס ה א מ ס ו ן (זיריק סיס 5- ייי)