Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. Seite 175

175 ליסזרגרייע גלוזװ (200) 9 זא ס׳איז געװען קלאר: ד$ס קינד איז אוםגעקוםען. יא• װאם װאלט געװען, װען ס׳לענס, װען ם׳דרײם זיך ארום, דןןס קלײנע שארשפירטע ױננעלע םעכעלע, פיט׳ן רויט־פארםרױרענעם נעזל, םיט י די שארשםאכטע אײגעלעך, אין די גרויםע צעריםענע שקראבעס, די הענטלעך און דןןם ■נים שול מיט אײ• טערדיקע טשעריקעס, דןןרט עוױשן דער קײע קינדער בײ דער ארעמער זלאטען אין דעד לײדיקער, קאלסער שסופ און ם׳ניענ. טשעט און ס׳װײנס און ס׳םאנם עםן, און זלאטע םיטן םאר. שװאי־צסן זאק־פנים שרײט, שעלט און קנײפט מיט צװײ שינגער, װי םיט א צװעננל, אין אײנגעדעװערטן םלײש ארײן. װאס קאן אויםװאקםן שון אזוינע קינדער? צו װאם פלאדזשען םארטעמפסע ארעפע־לײט אין א פינצטערער װעלט ארײן? אששר איז אזוי גלײכער? אםשר איז נלײכער, אז ם׳זאל זײן װײניקער מיט א צעפרישטשעם, םארהוגגערט, אפנעריםן מעכעלע, פײ די םארװאר• לײזטע, פידנע אלםנות אין די נאסע שטוב-לעכער? נײן. ס׳איז נישט גלײכער, װאס קוםט ער עפעם צו משפטן איבער גאטם ברואיםז װער קאן װיטן, װאס ס׳װעט זײן שפעסער? דעםאלט װען אט אזא מעכעלע װאלט אויסגעװאקםןו װאם םאר א װעלט ם׳װעט דעמאלט זײן? װאס םאר א'םרײע, ליכטיקע װעלט םיט געזונטע פרײריקע םענטשן, םיט יושר און ליבשאשם, םים... םיט.. מנחםם געדאנק איז פלוצים איבערגעהאקט געװארן סון עפעס א קלאפן םון פרעםדע טריט. ם האט זיך װירער געעפנט די םיר םיט א װינטשטויס, אין ס׳האט זיך װי ארײנגעװארפן םיט װײם׳םארבלאזענעם שגײ-װאלקן עפיס א םרעםרער םענטש אין שטוב ארײן, םיט א פעקל אויף די פלײצעס. דער םענטש איז א רגע שסײן געפליפן, װײס, װי א-ינגעהילם אץ א לײלעך, פא־ דעכטיק זיך ארוםנעקוקט םיט פארשנדיקן פליק פינטלדיק פיט די נאסע ברעםען. דערנאך אראפגענוםען דאס פעקל םון די פלײצעס, װאם איז נעװען אײננעפונדן אין א פלאשטש, צעבונדן דאם און ס׳האט זיך ארויסגעשײלס א לעבעדיק נםשל, א קלײן םארװײנס, נלוי-סארםרוירן קינד, װאם האט נעפלאזן אין די קלײנע רויטע סויסטן םיסן מויל און ס׳האס געציטערט דאס גאנצע גושל, װי א דערשראקן חיהלע. די פנחםקע האט םרײדיק א פאסש געטון םיט בײדע הענס. — זעם נאר, מעכעלע! געװאלד מענטשן, דאס קינד איז דא. יאםעך נאר גיך א לויף טון צו זלאטען. זי האט א כאפ געסון דאס יונגעלע בײם הענטל און זי איז אנטלאפן פיט דעם שון דער שטוב. אצינד ערשט האט פען באםערקט, אז דער פרעמדער איז א קלײנער, געפאקסער ױנגערמאן, ■יט א פלאטשיקער נאז איבערן ברײטן םויל, און דאס פלאטשיק פנים איז שװארץ אפנע• ברענט און אנגעשפיגעװעס מיס שװארצע הארשטעכערס, װי א פולקע םיט מאן. ער גײט אננעטון א צעסליקס רעקל םיט אײן ארפל, עפעם א םאדנע שפיציקן, זעלנערישן היסל אויםן שפיץ קאפ, א געדעכטער, פארפאםט מיט הארטע שװארצע קרײזלען, װי א שװארצע שאף. אין אײן האנט האט ער געהאלטן א ביקס. אויסן היטל האט געשטעקט א םעשענער שםערן. זיץ ײדיש לשון איז געװען אנדערש. װי ײדן רעדן אין נאליציע, גיכער, אײנגע- צויגן סיט א םגול און םיט א קמץ — נא... — האט ער געזאגס, פעת זײנע שװארצע אויגן האבן םרײלעך געםינקלם. ער האט אנירערגעשטעלט די ביקם אין װינקל, געריבן אײן פארפרוירענע האגם אין דער אנדערער, כדי צו דערװארעמען זיך: — נא... געטראפן א ײדישע *טוב... שלום־עליכם, ײדן. (הםעך קימפ) שײקען, װאס זײן גרויסער פעלץ־םפאדיק איז געװען, װי א טורעם, םארבלאזן מיט שנײ שײקע האט געםאלגט. ער איז צוריק געפליבן בײם גוי. מען האט געהערט םון דערװײטנם א שװער װאליען. א םארדושעטן קול, און מען האט געזען אויסן װײםן פעלד א געראנגל םון צװײ שװארצלעכע לײבער, װי צװײ אויסגעשטעלטע בערן, װאס שלאגן זיך מיט לאפעס. אז שײקע האט שפעטער א מיניט אנגעיאנט די יונגען, האט ער געהאט א בלוסיק-צעהאקטע ליפ און א בלאע בײל, װי אן עפל, אינטערן םארשװאלענעם ציגעקלעבטן אויג. זײנע צעריםע• נע לעפצן האבן געשםײכלט: — כ׳האב ׳אים םײן צערעכס גגגעמאכט, דעם בככלב. ר׳עם זיך שוין זען מיט זײן עלםערבאבען, דעם גויעצל. און םען איז װײטער געלאסן, זיכן דאם קינד, געמאםסן די םעלרער, געשריגן אין װינט ארײן, גענישטערם אין דער גאנצער געגנם. אומזיסט. — מעכעלע דער מומע זלאטעס איז םארםאלן געװארן, אדער ס׳האבן אים צעריסן די װעלף ערגעץ אין םעלר, אדער ער איז דערםרוירן געװארן ערגעץ אין א לאך און םארשיט געװארן םיט שנײ — האט סענדער געזאגט, אהײםקומענדיק םונם פעלד, און אינטער זיץ גרינעם קאפאלאטשל האבן גע• פלאמס די אויערן. װי רויסע םענדעלעך. דער קראנקער סנחם, װאס איז געזעסן םים געהארבעסער פלײצע אין בעט, האט אוגטערגעהויפן דאם געלע פארמעט׳פנים און געםרעגט: — אין אויםגעהאקםן װעלרל האט מען געזוכםז מ׳האט געדארפט אנטאפן מיט דער האנט יעדן םארשיםן קארין באזונדער, פונ■ דערװײטנם זעט םען נישט. — םיר האבן גוט געזוכט, סאטע. װער קאן װיסן, װו דער קלײנער װעװריק איז געקראכןז דער צער האט שטום געגליװערט אין די געסיסער, טונקל געזעצס זיך, װי שימליקע פעדערן אויף די גרא־געפרוירענע םענצטער, אנגעװאקסענע םים שנײ־אײז, אלע םאל האט זיך געעפנט די שװער קרעכצנדיקע טיר און ם׳האט זיך ארײנגע־ שסעקט א שםאסיק׳םארבונדענער קא■: — נו, נישטא זלאסעס קינד? _ נישטא. — טאקע םארפלאנדזשעט נעװארן? — םארפלאנזשעט. — אוי װײ םיר, װער װײסם צי ם׳לעפט נאך. — א... נאטענױי. די םנחםקע האט געדרײט װיכטשים שטרוי און אלע םאל א טיםן קרעכץ געסון. — נו, נו. נאדיר גאר אזויגס, נײע צרות... נאדיר גאר א זלאטע םיט א קינד אויף םײן קאם. ס׳האט שוין נישט געהאט פײ װעפען אוםצוקוםען א קינד, נאר בײ איר. טאםער האםטו װײניק אומנליקן פיט אנגסטן, באשערט גאט נײע שלעק, טפו זאל דאם װערן,—אץ זי האט פעםטער א קני■ געםון די לויזע שאל אויסו קאפ• פנחם האט אויף איר א האלבן םינסםערן בליק געװארםן: — װאם זענען דאס עפעס םאר א רײד... װאס בעבעסט דו דארט, דו ײדענע... ד רעדט שױן... זײן געלער שםערן אונטערן אפנעריפענעם שמוישענעם היטל האט זיך טיף געקנײטשט םון יסורים, אבער ס׳זענען גע• בליפן שסום זײנע םארפאכסע ליפן, באהאלסענע אונסער דער גראלעכער בארד-האריקײט, און ם׳האבן געקוקם ערגעץ סאר• טראכס די רויש״נעיענדערםע םארלאשענע אויגן, אהין צום פלאען נעצעדיקן ססעליע-װינקל.