Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. Seite 174

(200) 9 זא ליםערארישע בלעסער 174 ן ס<ע1יעי ]*ין ױגייײ-נופזר ט ע ר רערגייייננ א. מ. פ ו ק ס / ו ו י ן ש — נישטא מעכעלע, נישטא.—האבן געםורםלט אירע בלא׳ צעריסענע ליפן מיט טשיפיליאװע, פארשלונגענעט קול.—אזוינע ממזדים, מ׳װיל דען פאלגן א מאמען, ברענען זאלן זײ. אז װועז נו, װאס מוט מעןז אײ װײ מיר, ראטעװעטס םײן קינד, מענטשן, געװאלט. זעט נאר אזוינע ןןרעמע יתוםים, גןטעניו, נעם זײ בו. םארװןןס נעמסטו זײ נישס בו, גאטעניו, האז םרעגנדיק ׳די שאלה, האט זי גענומען אונטערטאנבן. בײגן זיך אחין און אהער און ברעבן די הענט. אויף איר קוקנדיק, האט די מנחמקע גענוםען װײנען מיט נאגנדיקן ניג1ן און לאנגער בלאער נאז, אויך ארומלויפנדיק אהין און בוריק איבערן לײמיק פײכטן שטיבל און ברעכנריק די הענט, מיס טרוקענעם קנאקן פון די םינגער: — געװאלט, װאס לויפס מען נישט, װ$ס זוכט מען נישט, רויבערם, גנכים, א קינד איז פארלוירן געװןןרן, און דא שטײט מען, װי די לײמענע גולמם און מען קוקט. די מנחמקע איז נישט גערעכט געװען. א גאנ־ צע נעכטיקע נאכט ביז הײנטיקן םרי־מארגן זענען די ױנגן אין די שמוישענע קוטשסעס, מיט רויט־םארםלאמסע פיסקעס פון סראםס, די קאיקן געבויגן, — בערל דער מומע זלאטעס, דער מנחמקעם צװײ זין, יאסל און םענדער, שײקע דעם פעטער לײזערס און זײן חבר נתן דעם רויסן הערשס, — ארוםגע־ לאסן. טאפטשענדיק םיט די גרויםע שטיװל אין דער גאנבער געגנט, זוכן דאס פארבלאנדזשעכע קינד, מעכעלע דער מומע זלאטעס, װאס איז נעכטן אװעקגעגאנגען מיט א זאק אין אוים־ געהאקטן װעלדל, קלויבן שפענדלעך, און איז נישט מער בוריק■ געקומען. מען האט געזוכט אין די שנײ־פארשיטע שיםגריבער, איבער די *עלעכערסע םעלדער, אין די גריבער סון די אונ־ טערגעהוילטע בערגלעך, צ־וישן די קופעס לײם פון בעםאלענע חורבות. מען איז געלאסן, געשריגן, גערופן, געסרעגט יערן גוי, װאס מען הןןט באגעגנט: — א, בי האסטו נישט באגעגנט ערגעץ, באלעבאס־ לעבן, א םארבלאנדזשעט ײדיש קינד אין סעלדז אז א קלײן יונגעלע פון בען יארז זןןג, ז$ג, גוטער מענטש, מ׳עט דיר באבאלן, טאטעלע. דער גױ האט אנגעשטעלט א פאר װאסערדיקע, שפיזיקע, שלעכטע אײגעלעך, װאס די ברעמען זענען געװען װײם פון שנײ־פראסט, מיט פארדעכטיקן בליקל, בײז א שנײץ־געטון די נאז אין אונטערגעהויבענער פאלע פון געלן שאף־פעלץ און געענט• פערט מיט א קװיטשל, בעת פון זײן קרומער מןןרדע האט געזעבט פארע־װאלקנדלעך אונטער דער װײם־ןןננעסרוירענער װאנסע: — אט װאס איז דןןם, אז װאס גײט מיך ןןן ^אײער זשידעקז װאס פאר א זשידעקז און איר, װאס טוט איר דןן אז װען איך געסין אים, קוילע איך אים, װי א חזירל. בי װאס דארף מען די זשידעס דא אויף אונזער ערד, אלע מעגט איר זדעכען, אלע ײדן. ר׳"^ס׳האט רביחהדיק געװארטשעט זײן דין קװיטשל און גרויליק, קריבנדיק מיט די געלע בײן, הןןט ער א זײסיקן שפײ־געטון דורך זײ, װי דורך א שפריבער, אין שנײ ארײך׳ן) — העי, שײקע, טו אים א רײב אין דעם פרבוף, דעם כלב, אז ס׳זאל אים פינסםער װערן אין די שלעפים. האט סענדערל דער קלײנער געשריגן בום גרןןב־קעפיקן 1 א ג א ם ט — נו, נישםא ס־קינדז א חשק פון א װײבל, בו שיקן אין אזא דרויםן א פיבל קינד אין װאלר אדײן קלױבן שפענדלעך. האט מען שוין געהערט אזוינסז עפעס א משוגענע ײרענע. ם׳קינד איז ערגעץ פארפרוירן געװארן און שוין. װײם עך װןןס, מען הערט נישט קײן סלעך און קײן דעך. נעבעך׳ אזא איעם שעפעלע, אזא בידנע יתום, װײ איז מיר אין הארבן. א םך גיטס געהאס אין זײן לעבן, מעכעלע. מען קאן טאקע האדעװען קינדער בײ ארעמע לײט, װועדען, װאס זאל מען זײ געבן בו עסן, ם׳קדחת מיטן רביעיתז א, גאסענױ! אזױ האט אלע מאל גערעדט די מנחמקע, װען דער װינטשםױס האט, װי א דונער, א זעץ געטון אין דער געעפנסער סיר, און פארבלאזן אין טרוקענעם שנײ־װאלקן איז זײטיק װי ארײנגעפלויגן איר שװעםטער, די אלמנה זלאטע מיט די קינ־ דער. איד פנים, אײנגעפאקס אין דער בעפליקטער שאל, איז געװען גרא־שװארץ פון אײנגעטריקנטער בלאטע, געלעכערט און בעקריבלס, ענלעך בו אן אלטן זאק. צװישן די שװארצע בײן־װארבלען אונסער די בלאע ליפן איז געלעגן א גראבע צונג, און זי האט געקוקט פון אונטן ארויף מיט קרימלעכע, בלינד־בוגעמאכטע אויגן, סעמפ־אנגעשטרענגט מיט אונטערגע־ הױבענער נאז, װאס די שװארצע הויס אויף איר איז געװען דריבנע געקנײטשט און הארט געגארבט, װי בײ אן אלטן רעסעך. די קינדער, קלײנע ױנגלעך און מײדלעך, זענען גע־ שטאנען אלע אין א קופע, אײנגעפעקלטע אין בעטליקסע שאלן מיט קניפן אויף די פלײבעס. ס׳האבן פון די גראבע שאלן ארויסגעקוקס פארמארטע, גרינע פנימלעך מיט נאסע, רויטע נעזלעך, װי יונגע פײגעלעך פון נעםטן. די געפרױרענע רויטע הענטלעך האבן זײ געהאלסן בײ די מײלער. װי א פארזארגםע קװאקע האט זיך איבער זײ מיט באדרענגעניש און בער גע־ בויגן די מומע זלאטע, אנגעפעלבט אין בעפליקטן פלאשטש, װאס ס־איז פון אים געפאלן שטיקער, װי אפגעפוילט פלײש. די גראבע םינגער טון די פים האבן ארויסגעקוקט װי לעבע־ דיקע שװארץ־געשװאלענע שנעקעם פון די שמאטיקע, צעריםענע שרקאבעס. מיט סויב־נאבהענגענדיקע, געפרוידענע, בלא־געשװאי לענע הענט און מיט אראפגעלאזטן קאפ, װי בײ א שטומער, לײדנדיקער בהמה, איז זי געשטאנען איבער דער קופע קינדער, װי די לײב־געװארענע ארעמקײט, װי דאס אומגליק פון די גאם־געפרוװטע.