Literarishe bleter · 1928-02-24 · 8 (24.2.1928) · p. Seite 153

153 שו נלוםער ל י ם ע ר א 6 דאס טעאטער פון הײנט און פװ מארגו ע• פיםקאטאר*) טערונגז אפשר װעס מען אונז ברענגען א ראיה םון די א$8• ליטישע מיסלאלטערלעכע טעאטער־פןןרשטעלונגען, װ$ס הןןבן זיך געװײקט אין יראת״הכבוד צו די קאסוילישע הײליקע און גאטספארכטיקע מאנאכןז די װערטער .טענדענץ׳ און .טענדענגיעזע פיעסע״ זענען פאר א םך מענטשן א םטראשירלע, און דערבײ האט קײן טענדענגלאזער טעאטער קײנמןןל און אין ערגעץ נישט עקזים■ םירט, אויםער — אין דער פןןרשטעלונג פון די ״אפזןליטישע׳ סעאסער<טוער פונם בורזשואזן המון. אמת. עס זעגען פאראן עפאכן. װען רי הערשנדיקע קלאסן םארלירן אויף צו װײט דעם גלויבן אין זײערע כחות. אז זײ מוזן זוכן אן אויםװעג אין די ״טענדענבלןןזע פיעסןי. דןןם טעאטער קען און דארף זײן נאר פאליסיש. נאר טענדענגיעז—אינם באשטימטן זין פון דעם װארט. פןןליטיש טעאטער. די טענדענץ פונם פאייטישן טעאטער איז, קודם׳כל. ד י שסרעבונג גו זײן דער שפינל םון דער ע פ א כ ע און פון אירע קעגנזײטיק־װירדנדיקע כחות. װי אזוי דארף אויסזען דאס פאליטישע טעאטער אין אונזער צײטז אין צװןןנציקסטן יןןרהונדערט. אין דער עפאכע פון ריזיקן סאציאלן קאמף, אין דער עפאכע םון רעװאלוציעס און קאמף פאר דער באפרײונג םון די אוגטערדריקטע מאםן אין אײראפע. אזיע און אפריקע,—קען אזא טעאטער זײן נאר דןןס פראלעטארישע. די פאליטיק םון די פראלעטארישע טעאטערן שאםט אזא לאגע, אז אין אונזער צײט קען נישט עקזיסטירן קײן ,םאלקם• טעאטערי אלא די דײטשע ״פאלקסבינע׳ (א צעפלאסענער, פראקטיש און אידעאלאגיש אומזיניקער באגריף) פונקט אזוי װי עס קען נישט עקזיסטירן קײן קלאםנלאזע געזעלשאםט, װןןם זאל זײן די פארײניקונג םון דער גאנצער באםעלקערונג — םון אינדו: שריעלע בארןןנען ביז לומפן־פראלעטאריער. דאם פאלקם.טעאטער—איז דאם פראלעטארישע טעאטער. נאר דאם האט עקזיםטענץ-בארעכטיקונג, אלם טעאטער םון דעם קלאסנבאװוסםזיניקן טײל פון דעם םאלק. אויב, למשל, די בערלינער .פאלקם-בינע׳ נעמט עם נישט אין באסראכם, זןןגט זי זיך במילא אפ פון איר װײטערדיקער עקזיםטענץ, און זי גײט אריבער, צוזאמען מיט איר .אפאליטישקײט׳ און ״רײנער קונסט׳, אינם לאגער םון די איבעריקע בירגערלעכע טעאטער־אונסערנעמונגען. דער צוזאמענשטעל םון טעאטער-עולם באשטימט דעם סאציאלן און פאליטישן פרצוף סונם סעאטער נןןר דעמאלט. װען דן$ס טעאטער גוסא װירקט אידעןןלןןגיש אויםן באזוכער. װאס איז אזוינס רײנע קונםטז דאס טעאטער מעג, לויט דער מײנונג פון געװיסע בירגערלעכע טעאטער־טוער, ןרגאניזירן אידעען, ןבער בשום• אוםן נישט פראפאגאנדירן קײן טענדענצן. װןןס באדײט עםז װי זןןל מען עם איבערזעצן אײף א מענסשלעכן לשוןז און װי קען מען מאכן א גרענעץ צװישן ארגאניזירטער אידעע און פראפאגאנדירסער טענדענץז און װו קען םען געפינען דעם שטאף פאר אזא מין ״אפןןליסישן״ עס זענען נאך םאראן אזעלכע, װןןם האלטן, אז טעאסער איז נאר — שוי• שפיל. װען עס װןןלט באמת אזוי געװען, װאלטן. נא• טירלעך, קינא, רעװי און ראדיא אװעקגעהרגעט דאס טעאטער,— צו דער גרוי• םער צופרידנק־יט םון די. װאס םארנעמען זיך מיט םארויסזאגן דעם נאענטן םויט פון טעאטער. דאס אבער איז לחלוטין ניןזט ריכטיק. דער פרײז פון א טעאסער בילעט פאלט. װי א שװערע משא, אויפן מאנאטלעכן בודזשעט פין א גרױםן טײל פון דער באםעלקערונג. עם זענען נאך םאראן, הײםט עם. םארמעגלעכע אםא• טארן, װאס פילףאן אונזערע טעאטער-זאלן. די קראפט םון טעאטער, זײן צוצױנגס־קױאפט באשטײם אין דער ענגער. אינערלעכער שײכות, װאס ע ס ר א ט מ י ט ד ע ר ק ע ג נ װ א ר ט . נאד זי, ןןס די שײכות, מאכט מעגלעך די אנסװיקלונג פונם םעאטער, זײן מאםעריעלע און אידעאלאגישע עקזיסטענץ. דאס טעאטער איז שטענדיק געװען דער אויםדרוק פון זײן צ-יס. נאך מער—אין װיכטיקע מןןמענסן איז עס געװען אײנער פין אירע גרעםטע םאקטארן. די עפאכע אבער, אין װעלכער דאם טעאטער װירקט, קען נישס און טאר נישט װערן אויםגעפאסט, װי עפעם מעסא־ פיזישעס, אויםטערלישעם, די עפאכע איז שטענדיק דער פראדוקס פונם קלאםנקאמף אין דער געזעלשאםס פונם געגעבענעם טאמענט. נאיװע מענטשן טענהן, אז טעאסער דארף זײן ״אפאלי• סיש״, אומפארטײאיש, אז עם דארף זיך האלטן אין די ראמען פון דער ״רײנער קונסט׳. אזא טעאטער איז נישטא און איז קײנמאל נישט געװען. דאס קלײנבירגערלעכע. בורזשואזע טעאטער, דאס סעא■ מער פון דער עפאכע פונם ליבעראלן אינדיװידואליזם, אדער דאס הויף־טעאסער—זענען זײ דען געשםאנען אויסער פאליטיקז צי קען םען האלטן פאר אפאליטיש דאס טעאטער םון יי אלטע גריכן, װאס דאס איז געװען פאר די מאםן פון יענער צײט אן ארט פון רעליגיעזן קולט און העלדףפארגע■ •1 ייםקאסןי■ *ױ אינס ר־ כן״יםסםסע רןזסיסערו *ין דײס״ל*נדי זײנע *1י§סיריבנין רו*ן *ר1יס סםענדיק הײםע ויזיחים אזן 6*י*ײדיני קיגנ• זזי־־אכא׳ םײניננאן. באזונדירס ה$ס מארינםארעםירס זײן אויימיריננ 6ין ירנסס סול?רם ״הןילי•, מיר לעבן;״ (זזנ .ליס. נלעס.״ ל192, נים׳ 38). אין דים ויי״יקל, בעדריקס אין ריםיען סעןסער-זעורנןל .הײנסיקעי• טעןסער־ (:לןםקװ?)׳ ניס ■יםקןסןר זײן סעןסרןלן ןני״מןסין. רעד. ע. פ־םקאשאר