Literarishe bleter · 1928-02-24 · 8 (24.2.1928) · p. Seite 147

147 ליטערארי*? 1ל7ס;ר 8 זא א ליאלקע, אדער פון א הונט. סים װעלכן ער הןןט זיך גןנו• מען רײזין סיט די םינגער. אש — דער ערשטער און, דאכט זיך, דער אײנעיקער םין באקאנטע שרײבער. םיט װעלכע מיקאן אינגאנדן נישם פירן קײן ,קלוגע״ געשפרעכן װעגן ליטעראטור: נ$ך זײ בלײבט עפעס אזא נןןך־טעם אין מױל. און די זון נעמט לײכטן קאל• סער און םרויעריקער. און אזוי ה$בן םיר גלײך אין ערשטן טאג םון אונזער באקאנטשאםס זיך ארומגעשלעםס, װי קינדער, איבער די מינכענער גאםן, אפגעשטאנען בײ די שוי*םענססער. שםיל געשװיגן בײ די װאםער׳םאנטאנען. געדרײט זיך $ן א װעלכן ם־איו ביל, געדרײט זיך — און בוריקגעקודען אין זעלבן קרײז. — איך װעל אײך געבן די אינערזעבונג םון מײן ״גןןט פון נקםה׳ — האט ער געזןןגט, זיך געזעגנדיק. שוין גןןר מיס אן אנדער. נישט׳קינדישן קול,—איר דארםם דאם איבערלײענען און זזןגן ןןםן, װאם איר טראכט װעגן דעם. אינאװנס הןןבן םיר זיך װידער באגעגנס אין שענקל. אש, םיס א רויז אין לאץ, איז געזעסן אין א קרײז סון זײנע םארערער. דןן איז ער שוין געװען ערנסט און מיט א מינע םון װיכםיקײם, ד. ה. ער הזןט זיך באמים אזוי אויםבוזען. נאר דןןם אים נישם געלונגען, װײל םיטאמאל םלעגט ער זיך םאר• געסן און נעמען סומלען און אננעבן. אז די שטרענגע קאסי קאבום הןןס אים אויף א שפאם געװונקען פונװײטנם סיטן םינ■ גער, ןןדער ער םלעגט מיס א ביטערער םארבװײפלטקײט נעםען רײםן די בלעםלעך םון די רויזן און װארםן זײ אין װײן ארײן, ארןןפלןןזן דעם קןןפ אויף די עלנבויגנס און נעםען זיך פיעשסשטען: — אן עקלדיקע שענקן װי לאנגװײליק עם איזז דאן םלעגס ער א כאפ םון א חכר און זיך אװעקלןןזן איבער די שענקען: םון רעםטאראן אין רעססןןראן, םון רעס• מאראן אין רעסטאראן. אין אים איז אלץ לאנגװײליק. אלץ עקלריק: די ליפן בלןןזט ער, װי א באלײדיקס ױגנל, װעםען ם־גיט נישס בו נאשן. אײנמאל האט ער זיך ארומגעפירט םון עלף ביז בװײ בײנאכס: דא געפעלט אים נישס דער װײן. דןןרס—דער לןןקאל. ענדלעך איז ער אװעק אלײן, ברומנדיק בו זיך און מאכנדיק מיםן שטעקל. אינגיכן נןןך אונזער באקאנטשאםס איז שלום אש געקו• מען בולויםן בו םיר און גענוםען זיך גרןןבן אין מײנע ביכער און מאנוםקריפטן. — װאם איז דןןםז לידערז—לײענס מיר. איך הןןב אים געמוזט לײענען. און ער הןןט ריטמיש בו• געשןןקלט םיטן קןןפ און מיטן םינגער: רעכטם, לינקם, רעבטס, לינקס, און װען דער ריטם םון ליד איז געװןןרן ראשיקער. דןן הןןט ער שוין פשוט גענומען בוטאנבן. מיך הןןט איבער• ראשס זײן ראשיקײט און לעבעדיקײט, מיט װעלכער ער איז ארײנגעדרונגען אין א םרעמדער שםיםונג: ער סוס א שפרונג, װיקלט׳אויף א בילד, לויבט, טאדלט. באהערשנדיק שלעכם די רו• םישע שפראך, נעמט ער ןןםטםןןל פשוט פאנטאזירן. און פלובלינג הענגט ער זיך אן עפעם אן א פינטל, שלןןגט מיר איבער די רײד און, םארגעסנדיק, אז איך באהערש נישט די ײדישע שפראך. נעמט ער זיך רײבן דעם שטערן: — און בײ םיר איז םאראן ןןט אזא באשרײבונג... און זײטן גאנבע נעמט ער ביטירן םון זײנע װערק. — אך, איר םארשטײם דןןך נישס, כ׳הןןב גןןר םארגעסן. אויף דער גאס, בײ סשיבישעװםקין. דערנןןך איז ער פלובלינג :עלם געװןןרן, פונקט אזוי װי פלובלינג ער הןןס זיך באװיזן אױף םײן הןןריזןןנס. אין יענער בײט הןןב איך געהאם גןןר א װײטע םןןרשםעלונג װעגן דעם טאלענמירטן ײדישן שרײבער און כ׳מוז מודה זײן, אז כ הןןב נישט געהאס געלײענם םון אים קײן אײן שורה. בומןןרגנס הןןב איך געדארםט עסעס ערלײדיקן אין באנק. איך קום ארײן. םיטאםןןל דערהערם זיך םונדערװײטנס א םרײ• לעכער אויסגעשרײ: — דאס איזס דער רוםישע שריםטשטעלער!... איך קוק םיך ארום—מײן נעכטיקער באקאנטער דעריאגט מיך בוזאםען םיט א פןןליאק, ארוםקוקנדיק זיך מיטםילנדיק מים זײן משונהדיקן פנים, װןןס אט, דאכט זיך, איז עס קינדע• ריש, אט נביאיש, א פנים פון א גוטמוטיקן, האלב־קןןמישן און האלב׳דערשראקענעם םויגל. דער פאליאק געזעגנט זיך. מיר בלײבן םאר דער סיר םון באנק, שפאנען אומאשטימם. נישס װיםנדיק װןןם בו זןןנן אײנער דעם בװײטן. לויט אלעם דער׳ קען איך, אז מײן באקאנטער הןןס בדעה םיט מיר זיך ״ארומ׳ בושלעפן׳, אזוי װי עס שלעפן זיך ארום מענטשן. װןןם הויבן נאר װאם ןןן באקאנם בו װערן. — װוהין גײט אירז — איך דארף עפעם ערלײדיקן אין באנק. — טןן קומט, איך װעל אויף אײך בוװארטן. און מים אן ערנסםער םינע הןןם ער זיך אװעקגעזעבס אויף א שםול, ביז כ׳הןןב אפגענומען םײן געלט לײט דער איבערװײזונג. — נו, און איבט קומט זיך ארומשלעפן. און מיר הןןבן זיך גענומען פאר די הענס און געלןןזס זיך איבער די םרײלעכע גאםן פון מינכען. םײן באגלײטער האם פארקוקס אין פנים ארײן אלע באגעגנטע ױנגפרויען, הןןס זיך ןןסגעשסעלט בײ אלע מאגאזין׳פענכסער, דא האט ער זיך געלןןזם לויפן םןןרוים, רא איז ער געבליבן הינטערשטעליק, װי אן אײנגעגרןןבענער. אזוי הןןבן מיר. זארגלןןזע און בעטראגע• נע, זיך געשלעפם איבעד די גאםן. מײן באגלײטער הןןט גע• פלױדערט װןןס ם איז אים געקוםען אין מױל ארײן: דא איז ער געװען פרןןםט און ליב — דןן האט ער םיסאמאל גענוםען קוקן אויף םיר םיט השד, װי ער װןןלס מיך אויסגעםןןרשס מיטן בליקז װארשײנלעך האט ער מיך םיטאמןןל גענומען חושד זי־ן. בי באטראכם איך אים נישם סתם אװי םאר א לײכםזיניק ױננלז און ער הןןס םיר קןןםיש גענומען קוקן אין פנים ארײן, שטויסן מיסן סינגער אין דער ברוסט: — איך בין ב א ם ת אש און םיך ש ט ע ל ט מען שוין דארטן און דןןרםן... — גלײך, װי מיר װןןלט געקומען אין קאפ ארײן, אז מײן באגלײטער נארס םיך אפ. — םיך שטעלט מען שוין דןןרטן און דןןרסן און דןןרטן... און ער הןןט גענוםען אױסרעכענען די לענדער, שםעט און םעאטערן. דןןם אלץ איז געװען אזוי פשוט, אזױ םרײלעך, אז נישט׳װילנדיק איז עםעם העלער געװןןרן אויםן הארבןז און שפאסנדיק הןןבן מיר אזוי געפלוידערס םיט אשן װעגן בלערלײ שסותים: זײנע קינדישע אײנסאלן הןןבן מיך געװײלטז און פלובלינג, װי ער װןןלט זיך געכאפס, הןןט ער גענומען לאכן פון זיך אלײן: — ןןרעםער אש. נארישער אש, װאם װעט םראכטן װעגן דיר א רוםישער שריםטשטעלערז און גלײך אויםן ארט הןןט ער אלץ םארגעסן בײם בא• װײזן זיך, לםשל, פון א מײיל, װןןס איז געװען ןןנגעטון, װי