Literarishe bleter · 1928-02-24 · 8 (24.2.1928) · p. [Seite]

ליסןרןרישן 3לעםער 8זא שלוכמ אש מיט 20 יאר צוריה אױ מיגכעו (*ן ןרלנעדיננ) אנדרײ ביעלי דעם ,םימםליגיםימום׳. דןן בין איך אויםגענומען געװןןרן װי א הײםישער מענסש דורך דער גאםטסרײנטלעכער גאלעגןןסטע, װי אויך דורך די נישט-באקאנטע םיר קינםטלער. ם־איז געװען א פארגעניגן צו ויבן בײם גןןלדענעם געכער, נעבן םרײלעכע םײערן, גװישן פארשײדנפארביקע אויפבליבן םון בלערלײ דיא• לעקסן. באזונדער, װען דער אלסעה םיאניםט םלעגס, םיך דער• זעענדיק, א הויב טון זײן ביר-גלאז, א קלאפ טון איבער די קלאװישן און ארויסברענגען א גאמע באקאנסע קלאנגען םון ציגײנערישע רןןמאנסן, װןןם האבן מיך אריבערגעסראגן אין װײטן רוםלאנד. דו זיבסט אזױ, שװײגסט, גריסט מיםן קןןפ אוםבאקאנסע-באקאנטע, הויבסט דײן בעכער, דערלאנגסט רויזן אמאל דער צערטלעכער קאסי, אמאל — דער גוסער קעלנעריןו דאכט זיך, ביםט אלײן און נישס אלײןו ביםט צוזאמען מים אלע און אין דער זעלבער צײט בלויז מיט זיך אלײן. אױםן הארצן איז לײכטו ם־איז לײכט צו טראכטן. ם׳איז לײכס צו אנטלויםן אין זיך סון אלץ. אזדי בין איך אויך געזעסן אין אײנעם אן $װנס. די טישלעך האבן שוין גענומען לײדיק װערן. דער פיאניםט ה$ם צוזאמענגעקליבן זײגע נאטן. קאסי קאבוס האט ארויסבאגלײס אירע געסס און געװארםן בליקן אויף די זײטן, צי ם׳זעט נישם אמאל אין דער נאענט ארױםשטארן פון נעפל די קאסקע םון א פאליגיאנט. פאר מיר איז געזעםן א םרײלעכע קןןםפאניע פןןליאקן• אינסעליגענסע פניםער, א באלעבסער געשפרעך, — דןם אלץ האס שוין לאנג געצויגן מײן אויפמערקזאמקײם. א שװארצער, װי אן אקטיאר געגןןלטער ױנגערמאן האס באװעגט מיט די הענט םיט יונגער באגײםטערונג, געשטערט דעם דערצײלער. און קןןמיש זיך ארומגעקוקט אױף די זײסן, זשםורענדיק צו דער קעלנערין און צו די באזוכער. לײכט־אויםגעהײטערט םון װײן, האבן מיר פרײלעך זיך אריבערגעקוקם אײנער צום אנדערן. מיך האט עפעס אונטערבאװוםטזיניק א צי געטון צו די דןןזיקע פאליאקן, כ׳הןןב םיסאמןןל דערשפירט עפעם משפחהדיקס, נאענטם און, אויפהויבנדיק םײן גלןןז, הןןב איך געסרונקען פארן װויל פון פוילן. אין דער זעלבער רגע זענען אלע אויפ■ געשפרוננען, זיך דעדנענטערט צו מיר. דער שװארצדר יונגער• מאן האס, םיך ארוםגענוםען, גענומען רעדן פרײנםלעכע װער• טער: ם־איז געװען א געםיש פון רוישיקן הומאר מימ פשטות, כמעט קינדישקײם איז געװען אין דער דןןזיקער םרײד. — איר װײזט אוים צו הןןבן א באציונג צו ליטעראטור, מ׳דערקענט דןןס גלײך, — הןןט ער געשריגן. טײטלענדיק םיר םיטן םינגער פאר דער נאז — און איך שרײב אויך דראםען, איך — שלום אש. א ײדישער שריםסשטעלער. דא הןןט ער זיך א קלאפ געטון אין דער ברוםט מיט אן אפשײן פון שטאלץ, נןןר דןןם איז געװען געמאכט אזוי פראסס און ליב, אז ם׳איז םיר גןןר אויפן זינען נישס געקומען חושד צו זײן מײן מיטשפרעכער אין א גדלות׳מאניע, װײל ער איז געװען אינגאנצן כמעט נאך א יונגל. אזוי אוםגעריכט םרײנםלעך זענען מיר זיך צענױפגעקומען אין שענקל. און פונקט אזוי םרײנטלעך האבן מיר זיך װײטער באגעגנט מיט שלום אשן אין די שענקלעך, קאםעם, אײנער בײם אנדערן, דןןס געמיסלעכע םינכענער שענקל איז געװען םול, װי שםענדיק. דא זענען זיך צענויםגעקומען אקטיןןרן, מןןלער, קריטיקער און דיכטער. די גוטמוט־קע בײערן הןןבן זיך װי אומישנע צענויפגעפרעסט, כדי צו געבן רחבות און ןןרט די אױםלענרער. יעדער הןןט זיך דןן געםרײט אויף זײן אופן און םונדעםסװעגן איז אין דער פרײד נישט געװען עפעס אזוינס, װאם ז$ל שםערן די הארםןןניע. פשסות, אױפריכטיקײט, און גל־יכצײסיק — א קוןרעקסקײט, דאס הןןט נישס צוגעלאזס צו צינישקײםן. די עטװןןם־געעלטערטע. ןןבער נזןך שײנע אײגנ• סימער־ן םונם שענקל איז, װי א גאסםפרײנטלעכע באלעבןןסטע, געגאנגען םין טישל צו טישל. דערלאנגט די האנם באקאנסע, געגריםס זיך אויף אלע זײסן און גלײכצײטיק געװארפן בליקן אהינ״ו, פונװאנעט ס׳האבן זיך געטרןןגן אויםברוכן פון צע• שםורםסן געלעכםער. זי איז געװען א גוטער חבר פון דער קינסטלערישער באהעםע, נאר אז ם׳הןןט געדארםט. הןןם זי געקאנם אויך װײזן די סיר יענע געסט, װןןס האבן פארגעםן דעם חשבון םון די גלעזלעך. דןןס ױנגװארג האט נישט אויף קײן שפאם מורא געהאם פאר קאטי קןןבום, נאר םונדעססװעגן האבן זײ מיט גרויס חשק באזוכט איר שענקלן די קינסטלער הןכן איר אונטערגעסרןןגן רויזן, האבן טײלמאל אױך גע• שאנקען זײערע עםקױן, הויפטזעכלעך, װען ם׳איז נישט געװען כװס װאם צו באצאלן. םיל האבן דא םארהוליעט זײערע קלײנע םארדינסטן, און דאן האט קאטי געשפײזם די אוםגליקלעכע בחינם. נאר װײ איז געװען צו דעם ןןנגעשיכורטן טאלאנט, אויב די גוטע קאסי האט צו אים א זאג געטון: — איר האס נישם קײן געלסז א, דןןס מאכט נישט אויס, — איר זענט, דאכט זיך, א דיכםערז אויב אזוי, זײס מוחל און זײם מהנה די געסס םיס לײענען אײערע שאםונגען. אדער אםשר זענט איר א מוזיקאנטז דאם איז נאך בעסער: איר װעס דןן קריגן אײער רהײן־װײן, נאר אין ןןװנט זןןלט איר זיך אװעקזעצן נעבן םוזיקער און אים אקןןמפאנירן, אויב איר זענט א םןןלער — דאן קןןנםיםקיר איך בײ אײך א בילד. און דערפאר זענען די װענט פון ״םימפליציסימום״ (אזוי הןןט נעהײםן דןןס קינססלערישע שענקל) געװען אויםגעפוצט םון אונטן ביז ארױף מיט בילדער און עםקיזן אין םסיל םןןדערן. און דערםאר טאקע םלעגן זיך אויםן פןןדיום םארן סיאניםט באװײזן אפט די פארשײדנסארביקםטע פיגורן: מאנדא• לין־שפילער. םידלער, פיאניםטן, פאעסן, אמאטארן-קונצנםאבער. און אמאל פלעגט א הילך טון א ,װענגערקע*, דאם יונגװארג לןןזס זיך װוילגײן: צװײ איבערגעטוענע אונגארן דרײען זיך. װי א װיכער, צװישן די געסטז אין דער לוםטן שפרינגעך גלעזער, םישלעך, אםילו קעלנערינס. אלע לאכן. אלעמען איז םרײלעך. און םיט אלעמען פרײט זיך מיט די איבערגעשפיצטע קאטי קןןבום. אס פארװזןס איך םלעג אין די אומהײמלעכע ןןקםאבער• טעג, װען םינכען םלעגט זיך אײנהילן אין א נעפל, און אויף די גאסן םלעגט מען שוין נײן אין ןןװנס נישס ןןנזען קײן לעבעדיקן נסש. בלױז הינס זענען ארומגעלןןםן םיט פארדרײטע עקן, און .שוצמאנס׳ הןןבן ארומגעשפרײזס אין זײערע שטרענגע קאסקעם — דעמןןלס הןןב איך אומםארמײדלעך געמוזס באזוכן