Literarishe bleter · 1928-02-17 · 7 (17.2.1928) · p. Seite 134

7 זא ליסןרןריעע בלעםער 134 בלײבן... דער געװײנלעכער געדאנקען־גאנג פון דעם דןןױקן פאל װאלט געדארפט זײן גאנץ געװײנלעך א באריזער םײדל, אײנע פון הינדערט סויזנט, זי האט געכאפס א יאלר, דערװײל איז אנגעקומען א בעסערער יןלד, איז זי אװעק מיט יענעם... אזוי האב איך באדארפט סראכטן. אין אזוי האב איך אסשר געטראכט, נאר אויסער אלע טראכטענישן. װאלט איך זיך זײעי דערפרײט, װען איך באגעגן זי נאכאמןןל- אין א בײט ארום, אין ,לא ראסאנד/ זי זיבט מיט א גאנבע חבדה יונגע און עלםערע מןזלערם. זײ שפאסן מיט איר. זי שטיפט מיס זײ, זי איז דער אטעם און דער נערװ םון דער גרופע. גײ איך פארבײ און באגריס זיך. זי ענטפערס, אבער נישט מער, װי זי ענטפערט. דןןס פארדריסס, װײל איך סיל בו איר מער נאענטקײט. נאך אביםל בײס איז אריבער. בײ באקאנםע דערגאנגען עטװאס װעגן איר. זי איז א םןןדעל בײ די מןןלערס און אויסער־ דעם לעבט זי פין די בײטװײליקע ליבעס. זי... איז איז א גרוי• םע אױסקלױבערין. פריער פאר אלץ מוז איר דער םאן געפעלן װערן, אויב גישס, ענטפערט זי אים אפילו מיס קײן שםײכל נישט. בין איך אביסעלע בופרידן: בו םיר הןןט זי דאך יןן געשמײכלט, בין איך אביםעלע אומבופרידן אויך סארװאם הןןס זי אויפגעהערט בו מיר שםײכלעןז איך פלעג יעדן אװנס גײן אין ״לא רןןטןןנד״. באגעגנם באקאנטע און םרײנט, םארבראכט, גענאשט אײז־קרעם און גע- סלױדערט. אבער מײן בליק פלעגם שטענדיק שװעבן בו יענעם טישל, װו די קלײנע איז געזעסן מיס אירע מןןלערם. זי םלעגס קומען אין קאםע יעדן טןןג... אײנמאל האב איך געכאפט א האלבן בליק םון איר. אזא בליק, װאס איז מער װי א בליק און מער װי א װןןרט. איך בין געבליבן א בײט נאך זיײ םײן טישל מים מײנע פרײנט, איבט שוין אן אױפגעמונםערטער. װען די סרײנט מײנע װןןלםן געװען אויפמערקזאם, װאלטן זײ אװדאי באמערקם די םארענ• דערונג אין מיר, די װערטער פליען פון םויל םיס מער ןןנ• רעגונג אין אזא מאמענט. מיס מער עטװןןס אײנגעהאלסענער אויפרעגונג, פונקט, װי בײם פינפטן גלעזל םון עכסן קןןניאק... דערנאך בין איך אװעק פון םישל און זיך אװעקגע• שטעלט אין איינע פון די סירן פון קאםע. איך הןןב באםערקט, אז דורך דער דאזיקער סיר איז זי עטלעכע מאל ארויםגעגאנ• גען און בוריק ארײן. געשםאנען און געװאדט. געדולדיק. װי א זעלנער און אומגעדולדיק, װי א פארליבטער... חכםז דו ביסט דאך אין פא• ריז. װארף אװעק די נארישקײטן, א םרוי איז דןן... א פלעשל װײן, אויםגעטרונקען און אװעק... יא, אבער בום םלעשל װײן האב איך חשק. איך װעל פון דאנען נישט אװעק. בין איך געשטאנען און געשטאנען, ביז איך הןןב זיך דערװארט. זי איז געגאנגען בו דער טיר. איך האב זיך באגריםם, װי בו אן אלטער באקאנםער און ארױסגעװארםן די ערשסע װערטער, װעלכע זענען געקומען אויף מײנע ליפן: — קלײנע• װילסט פארן אביסל אין ,בוא דע בולאן״ז הערט זיך אײן מײן העזה און מײן דרײםסקײט: איך זןןג בו איר ,דו• און קוקם זיך בו: זי נעמט עס אן, װי א געװײנ• לעכע זאך. אבער פארן מיט מיר אין .רוא דע בולןןן• שפאבירןז... — נײן, נןןן, מעםיעו איך גלויב, אז אין די אויגן מײנע הןןס זיך דעמןלם די אונטן, דארט אויף די גאםן הוליעס מען, װי שיפורים, און איך װעל דא רערן םון סענטימענטן. אין יענע רגע איז זי געװען פאר מיר די שענםטע, די אײנביקסטע, און געטראכט האב איך, זיכער בין איך געװען, אז הײנטיקע נאכט איז אונזערע... אבער א מענטש טראכט... אין דער רגע איז פארבײגעגאנגען א ױנגערמאן מיט א פנים פון א האלבן לארד און א האלבן אפאש, םיט א קא־ לירסן זײדענעם שאל פארװארפן אויף די אקסלען. מײן קלײנע האט אים באמערקט, זי איז אויפגעשןרונגען, אװעקגעװארפן אויפן טישל איר סיגארעט, א געשרײ געגעבן: — זשארזשז און מיט אים פארשװונדן געװארן. א רגע און איך האב דערפילט די גרעסטע לײדיקײט פין דעד װעלס, לײדיק. לײדיק, גארנישט געבליבן אין מיר... איך האב געקוקס אויף איר װײן, װאס זי האט נישס דערטדונקען, אויף איר סיגארעט, װאם זי האט נישם אױסגערױכערס און איך האב געפילט... זאל עם גײן מיט דעם, װאס א מענטש פילט פון אײנזאמקײס. קײנער באדארף עס נישט װיסן- איך בין װידער געװען אויף דער גאס. דער רויש איז נישט שװאכער געװארן. דער עולם נישט קלענער, עם גײט א קאראהאד . אלט, יונג, שײן, מיאוס, דיקע און דארע סרויען. אלע םארשװיבט, פארשםאיעט. פארםאפעט. מען טאנבט, םען טאנבס. מען טאנבט. אױף די דאמען האט זיך שוין די פארב בענויפגעמישם םיסן שװײם, די קורבע האר טאנבן־מיט, די קלײדער בעקנײסשס, די קאװאלירן זענען פרעכער געװארן: אנשטאט ארוםנעמען מיס אײן האנט. נעמען זײ שוין ארום מיפ בײדע הענט. בײ אנדערע מענער זענען די ליפן רויט, זײ האבן שוין בײ זײערע דאםען סארזוכס דעם טעם פון ליפן־פאמאדע. דער קאראהאד גײט אלץ מיט מער אומרויקײט, מים מער איספעט, מיט מער דורשטיקײט... אײן מאמענט איז געװען: דער טאנץ האט זיך פאר־ קלענערט. א םך האבן אויפגעהערס בו סאנבן און זיך ארויס• געגנבעם פון קאראהאד... װאס איז געשעןז א גרופע אינװאלידן זענען ארויםגעקומען אויף דעם בול־ װאר. א שרעקלעכע גרופע: מענטשן אן הענט, מענטשן אן פיס, עסלעכע מיט בעהאקטע פנימער, דער אן א נאז, יענער מיט א האלבן פנים, דער דריטער אן אויערן. עטלעכע בלינדע... די אומגליקלעכע האבן. װײזט אוים, דערפילט, אז זײ בעשטעדן דעם יום־טוב און זײ האבן זיך באלד אװעקגערוקט... און באלד איז טאקע װידער אװעק די זעלבע טאנץ־װאקכאנאליע... איך האב געזוכט און נישט געפונען. די קלײנע סון עלזאס... װו איז זי אהינגעקומעןז װי א שוים איז דאם אלץ אװעק, אט די שטימונה און די םרײלעכקײט פון דער גאס. עס האט זיך האלב פארגעםן יענער אזנט מיט די טענץ. מיט דעם פרײלעכן פײערװערק. װאס האס געברענט און געפינקלס איבער די סײן, עס האט זיך פארגעםן דער ליארעם פון פרײד. מיליאנען מענטשן זענען אװעק בו זײער גרויער װאכעדיקײס. איך האב אבער נישט פארגעםן די קלײנע פון עלזאס. דורך דעם סיגארעטן־רויך, װען מיר זענען אין קאפע געזעםן אינאײנעם, האב איך געזען בו זיך געװענדט א גוטן שםײכל, און אט דער שמײכל האס זיך נישט פארגעסן. ס׳איז געװען אין מיר א פארדריסלעכע בענק• שאפס, װײל יעדער בופאל מוז זיך אויסלעבן, עם מוז עפעס