Literarishe bleter · 1928-02-17 · 7 (17.2.1928) · p. Seite 131

131 ליסורןןריוע ג ל ו # ו ר 7 זא מארה שאגאל־־ס בילדער זשאק גען / פאריז דיקן דןןס פןןלק, װןןס איז אומגעדולדיק עפעס גו פארשסײן און װאס באזיגט א װילדן חשק צו גליק. איך דערװעג זיך נישט גו םארלזןזן דעם דאזיקן צעטומלטן מענששן, אײדער ער םארזיכערט מיר נישט, אז אין זײן שטוב, װײט אין בולאן, װעס ער זיך םארמאכן אין זײן אטעליע און נישט זיולאזן צו זיך קײן שוס גערויש, אויסער דעם געזאנג פון זײן קלײנינקער אידא, װןןם איר ױגנט און בויבער מאכן אים פשוט גליקלעך. דער רוסישער גײסט, די רוםישע נשםה האט געהאט אויף שאגאלן א גרויסע השפעה. דער םאנטאסטישער עלעמענט, װןןס איז אין תוך רײן-אריענטאליש, און גלײכצײשיק די גלוי• בענישן. װ$ס לעבן טיף אין רוסישן פאלק, האבן געשאפן בײ אים א באזונדערע באצױנג זיו דער װירקלעכקײט. םראנקרײך למשל, קומט אינגאנצן צום אויםדרוק אין אירע קונסט־בילדער מיט דער לןןגיק פון איר גײסט, מיט איר םאראליזירנדיקן געשמאק, מיס דער נײגונג צו גלײכגעװיכט און סימעטריע. װער עס װעט אבער בלעטערן אן א״באם סון רוסישע ביל• דער, דער װעט זײן איבערראשט פון דער פרײהײט, מיט װעלכער דער סױזשעט װערט באהאנדלט, פון דער עקסטרעמער פאנסאזיע און פון דער נײגונג צו מיסנעריעזע דערשײנונגען. װןןס זענען אזוי אײגנארטיק בײם ס־אװישן גײסט. אז א מו• זשיק שפאצירם איבערן הימל אין דער באגלײטונג םון א מלאך — דאס איז פאר א װיטעבסקער פויער נישט קײן גרוי• םע איבערראשונג. אין א לאנד, װו די װעגן זענען זעלטענע און די שטחים ריזיקע — איז דען ד,ר היסל נישט אזא זי• כערער בןןדן, װי די ערד? יז/ ^׳4 :׳ פ*רק ש*נ*י — * דןרף-נעםי (1926) סון אזא מין באצױנג צו דער װירקלעכקײט איז בלי׳םפק באאײנפלוסט אױך שאגאל. און דאם. װןןם איבערראשט אונז אין זײנע בילדער, איז די אויםערלעכע ענלעכקײט םון זײנע געשטאלטן צו אונז, בעת זײערע האנדלונגען זענען םאר אונז לחלוםין פרעמד און פאנטאסטיש. מיר אנערקענען און דער• לןןזן װערק פון דער םאנטאזיע, כל״זמן זי, די םאנסאזיע, אנט• װיקלס זיך אין אן אײנהײטלעכער ארדענונג און בלײבט ביזן סוף נןןר — פאנטאזיעו ןןבער מיר נעמען אויף נישט גערן אזעלכע בילדער, װןןם זענען אי טראגיש, אי קאמיש, און ם־איז באמת שװער צו םארשטײן מארק שאגאלם קונםט, אויב מ׳קען נישט די סיםע השיעה, װןןם דער םראנצויזישער זשעני האם געהאם אויף זײן שעפערישן טאלענס. נישטן נןןך אזא ראםןיקינסטלער, װי מארק שאגאל. װאס זײן נײגעריקער, ןןפםמאל-אומןןיהענגיקער און אוםרױקער םןרק ש*1*לם — 1ירק (1926) גײסס טרןןגט אזוי שטארק דעם חותם פון זײן ײדישער ןןפ• שסאסונג, און װאס זײן מעלאנכאלישער מיםסיציזם זאל אנט• פלעקן דעם טיםן אטעם םון דער רוםישער נשמה. װיםל םןןל הןןב איך געפרוװט זיך פארשטעלן שאגאלן, װי ער טרוימט אין זײן טאטנם געװעלבל, װי ער בלןןנדזשעט ארום איבער װיטעבסקער גאסןו װי הןןט ער אויםגענומען דעם סארקאזם פון די גראבע יונגלעך, װןןם פלעגן אים םסתמא פרעגן, צי ס׳איז שװער ארויםצושלעפן א װןןגן אויםן הימלז און װי הןןט ער זיך פארטײדיקט קעגן די מײדלעך, װןןס האבן בםדר געזען, װי די ליבע צעםלאקערט זיך אין זײן מוחז אבער נאך שװערער איז מיר םןןרצושסעלן זיך שאגאלן, בעת דער רוםישער רעװןןלוציע, אלם אנפירער םון דער קונסט־אקא• דעמיע, װאס האט גערוםן צו הילף די מאלערײ און די םןן• לער. װײל שאגאל זעט מיר הײנט אוים אזױ שװאך, אזוי אויםער דער צײט, אזוי דערשראקן, עמםינדלעך, אומרויק, אז ײיםיל מאל איך זע זײן מלאך־קןןפ אויף אײנער םון זײנע אײםשטעלונגען אין צענטער פון פאריז. און זײנע םרעסדע, * בלויע אױגן, װאס װעלן מסתמא אויף אײביק בלײבן קינדע• ריש, — מוז איך צולױםן צו אים, ןןננעמען אים פארן האנט, אנטשולדיקן זיך םאר אונזער מאטעריאליסטישן יןןרהונדערט, אויסרעדן אלץ מיט אן אנדער אויף אונזער ציװיליזאציע, בא• דײערן די םארצװײםלטע אײלעניש םון דער צײס און באשול•