Literarishe bleter · 1928-02-17 · 7 (17.2.1928) · p. Seite 128

7 זא 128 שע פלזםער ליטערןןר מ >־? נ י יד״ י י ב אםתר שומיאטשער / ררארשע געקוסען א װיןןלאגסשעל, װאס איז אנגע*ויגן סיס א טן*ן ני• דעריקער און װאם טראגט אין פארבןןרגעניש אלע אנספלע• קונגען, נאר דער ססיק האס געפעלט. דעם סמיק הןןס םען אינדערהײם פארגעסן. ער האט עפעם דערמאנט אן יענע לע• גענדארע געשטאלסן, װאם האבן אזוי געװארעמם די קינדערשע פאנטאזיע, לײענענדיק די פארכשופסע מעשה-ביכלעך פון די קינדער־יארן, װאם האבן געשילדערט א פארליבםן ריטער, װאס האט צוליב זײן םארליבקײט געמוזט אויםשםײן שװערע װאגלענישן רורך די געדיכטענישן פון יענע לעגענדארע װעל• דער, אויף װעמעם גװײגן עס װאקםן די גאלדענע עפל און װעמעם פויגל עם היטן אפ פײערדיקע דראקאנען. און, ןןט דער פארליבטער האט געמוזט אויסשטײן אלע שװערע שטרויכ• לונגען, פדי בו בדענגען א פעדער פון דעם פײערדיקן פויגל און מיט דעם געװינען די שלאפנדיקע פרינצעםין אין דעם פארבויבערטן פאלאץ. אויב מאני לײבס לידער דערבײלן פון צויבער־װעלסן — איז ער אלײן דער צױבערער. װןזם האט יענע װעלטן געבונדן. ער הןזס פיל געזונגען פון פראצע און באזונגען די, װאס דינען איר. נןןר ער האט עס געטון מיט א לײכסקײם פון טענער, װאם בארירן קוים ךי ערד. אנדאנטעמעםיק םלעכטן זיך די טענער. אן אװנטדיקער, לײכטער באדויערן שװעבט אין דער לופטיקײט צװישן די שורות. װי א דעדװאקסענעד און װײט־דערפארענער װאלס געגלעס א יונג שפרןןצערל איבערן קעפל, אזוי איז ער אין זײנע באלאדן פאר קיגדער. םיט װןןס פאר א דינקײט ער האם א שטימונג ןןנגעװןןרפן אין זײנם א ליד צו די ״נײהערינם׳, װו ער שילדערט םײדלעך, װןןם זיצן ערגעץ אין אהויכן מויער אין נױ־יארק *װישן געמויערסע װענט און נײען שטעך אין װײםן, רןןזן און םיןןלעטן זײד. און װי־אזוי די ״נאדלען װײנען און באװײנען װונדך אין די מײדלשע הענס. דןןם װונדערלעכסטע ןןבער אין םאני לײבן איז דער נײער מענטש און נײער דיכטער. אונזערע פרןלעסארישע דיכסער פון פריערדיקן דור האבן ןןנגעהאננען א שװערן יאך דער נויט און זי באזונגען מיס א געיןןמער און א לאנגװײליקן קרעכצן. זײ הןןבן זיך אויסגעמיטן מיט דער פרײדיקײט םון ארבעט. די פרײריקײם פון צו זײן פרןןדוקסיװ. מאני לײב — דער אמתער דיכסער־פראלעטאריער, דער װעמעס הענס עס װײםן פון פראצע — ער הןןס געזונגען פון ,א װײסער פרײד אין זיבן שלײערך. דער אמתער דיכטער־פרןןלעטאריער הןןט געזונגען א שטילן בנעימותדיקן געזאנג. ממש א סרומען גע• זאנג צום חלבנעם ליכטל אויף זײן טרוקענעם, נישט באדעקסן טיש און צום בלעכענעם קװערסל, מיס װעלכן ער שעפס זײן טרונק־װאםער. דןןם איז די העכסטע םדרגה םון לעבן• דערקענטעניש. דאס זענען די סיפע סארבןןרגענישן, װןןם ער האס אנספלעקס. פשסות ליכטיקע האט געסונען א הײם און הןןם זיך אויפגעשלאגן א געצעלם צו װױנען אין. די ד׳ אמות סון אײנעם. װעמעם װערטער עס װילן פון די ליפן זיך נישט אראפגליטשן אויס פחד פאר דןןם צופיל ארויסגעזאגטע, אוים פחד פארן ביטערססן אמת. מוםר-זאגערײ אין דער דיכסונג איז אים פרעמד, און *ז1י אין *ניער־ס—6ל*סזגר ייך אין *סר1יכל׳ און *ןל סי׳ין *מז 6*ר יעדן סר*•? *ין ס*ס. דן *ליס מײן נאר, אץ דן בײס א1יף םײן •םײכל, אין סןרכסיק *ין איך, װי דאר גרינאר כלןם. םןני לייב מאני לײב — שוין דער נאמען אלײן טראגס א מיסטישע צװײדײ־ טיקײט, א דואליזם, א דאפלטװעלסי־ קײם, ױאס שפיגלט אין זיך אפ דעם אויפשײן פון לויטערםטן פרימארגן און די טיפע שאטנדיקײם פון םודותפולע פארנאכטן. דער דיכטער מיט דער דראטװע אין האנט, דער דיכםער, אפשר דער אײנציקער אין דער ײדישער ליטעראסור, װאס האט םארקניפט מלאכה, שװערע הארעװאניע מיט דעם דיכטערס געזאנג. א. אין װיםיל שורות ער דער• מאנט און באזינגט זײנע דינע פינגער און זײנע דורכזיכטיקע הענסז הענס, מאס זענען דורך דער שװערער פראצע דערהויבן און געלײטערס אין א פײער. אין אײגענעם בלוט אן אנגעצונדענעם. די אײגענע םינ־ גער, װאס האבן דורך די טעג מיטן האמער די צװעקעם אין די פאדעשװעס געשלאגן — די אײגענע פינגער האבן דורך די נעכט געזאנגען געשריבן. ליבע און האס — זײנע גרינע אויגן װײםן דעם באטײט םון בײדן. דאס איז א מדרגה. װײל ליבע און האם גרענעצן זיך אויפן שארף פון אשװערד: װײל האס איז אםטמאל א נאענסער חבר פון אונזער געצונדענער ליבע. איך געדענק אן אװנט מיט די ,ױנגע״,—לכבוד ש. ניגערן איז דאס געװען. ניגער איז דאן געהאט געקומען םון אײראפע נאך אמעריקע. איך קען םיך נישם דערמאנען אויף קלאר, בײ ,װאסזיפאר א חבר אין שסוב דאם איז געװען. דוכט מיר— בײם דיכטער ב. לאפין. עם האט געהערשט א טיפע ערנססקײט בײ די פארזאמלטע. מען האט געשטרעבס צו א דערנענטערונג, אז די שרײבער־משפחה זאל נישט זײן אזוי צעשטויבט. אין סארשײדענע װינקלען צעשאטן און צעטײלס. יעדער אײנעד האט םון הארצן זיך אראפגערעדט. אלעמענם רײד זענען געװען קלארע און ניכסערע, ביז עס איז געקומען צו מאני לײבן. איך האב אים דאן פון א װינקל צום ערשטן מזןל גוט אנגע־ קוקט. ער האט זיך אויפגעשסעלט. א הויכער, א שלאנקער. אויסגעאײדלטע, לאנגע דינע פינגער, א גרינלעכער פײעד הזןט געשפילט אין די אויגן. ער האם אנגעהויבן צו רעדן, און שסיל־שטיל, קוים דערהערבאר זענען געװען זײנע רײד. די הענט האבן זיך ריטמיש באװעגט אין דער לוםטן. ער האט זײער װיכםיקס און אנגעװײטיקסם געװאלט זןןגן, נאר די ליפן האבן נישט דערלאזט די װערטער זיך אראפגליטשן פון זײ. איז עפעס געבליבן אין לופטן הענגען דאס נישט־ארויםגעזאגטע, ביז הײנטיקער שעה. קוקנדיק אויף אים, איז מיר אויפן זינען ס * נ י י י י *