Literarishe bleter · 1928-02-10 · 6 (10.2.1928) · p. Seite 112

6 זא ליסערארי** גליםזר 112 איך װאלט נאר געװען א געזונדםער מענסש, װןןלס איך נןןך זײער פיל אויפגעסון. אבער שפעםער זאגס ער מים מרה-שחורה: — איך בין שוין טויט. מײן תניך װעט אויך פארגעסן װערן, פונקט, װי יעדע זאך װערט םארגעםן. אבער אין מיר אינעװײניק זינגט. מײן נשםה איז פול מיס ליכט. איך בין אינגאנצן פול מיט זעאונגען און רעגונגען. איך װאלט איבס געקענט, װען איך זאל צײט האבן, אנשרייבן םיל װערק. אבער װאם פאר א װערט האט דאם אלץ קעגן תניךז ארײם• ברענגען אײן פםוק א>ױ, װי איך האב געװאלט, שאפט םיר מער נחת־דוח. װי אנשרײבן צען אײגענע לידער. צענדליקער לידער װערן פארטיק בײ מיר בײנאכט. אײדער איך שלאף אײן. איך קען בויגן און פארמען װערטער, װי איך װיל. בײ מיר װערט די פאעטישע קראפט שםארקער, װאם עלטער איך װער, פונקט פארקערט װי בײ אנדערע. יהואש פלענט מיר אמאל םון זײן פענסטער ןןנװײזן אױף א מענטשן אין גאם און סלעגט פאםעלעך אויםשפינען זײן געשיכטע. — כדי צו זען דאס לעבן, — זאגס ער — םוז םען שטײן איבער אים. — מען מוז זיך ארויםמאכן םון שטרןןם, בכדי אים צו קענען באטראכטן• איך דארף גןןרנישם ארױםגײן פון מײן שטוב. איך זע דאם לעבן מיס אלע זײנע ענדערונגען. אײנמאל רעדס ער װעגן ציוניזם. און ער זןןגט: — איך האב ליב העברעיש. איך האב ליב ארץ־ישראל, איך װןןלט דןןרטן געװןןלט זײן אסט, אבער נישט בלײבן דארטן. ס׳איז נישט מײן אטמןןםםערע, א מענטש, װןס איז נישט אין זיין אטמאספערע, סארלירט זײן װערם. — ארץ׳ישראל, — האט ער געגלױבט, — װעס אױם• געבויט װערן דורך פראפעסיןןנעלע ארבעטער. די חלוצים זענען שײנע מענטשן, אבער זײנע באגײסטערונג איז נישט דױערהאפט. באגײםטערונג איז סײער, װאם ברענס אוים. אםת, די חלוצים טראגן ארײן מוט, גלויבן, אבער צוזאםען םים די, װאם קוםען אוים ליבע צום פאטערלאנד, קוסען אנםוישטע מענטשן, װאם זוכן א נײעם אידעאל. א מײדל, װןןס זוכט א גרויסע ליבע און געפינט זי נישט, גײס קײן ארץ־ישראל, גים זיך אפ דער ליבע צו איר לאנד, זי געםינט דעם ןןביעקס פון איר בענקשאפט.,. ביאליק איז געװען בײ יהואשן צו גאסס, נאך זײן אװעק• גײן זאגט יהואש: — ביאליק איז א גאנצער מענטש. דןןס איז זײן שטאר• קײט. ער רעדט מיט אזא זיכערקײט. ער איז א לםדן, ןןבער דאך א באשרענקטער פענטש. עס םעלן אים די גרױםע השגות. ביאליק זעט אלע מענטשן אין זײן ביאליק-־נעפל. ער איז גע• גליכן צו יענעם רב, װאס די ברעםען זענען אים אזױ אויס• געװאקםן, אז ער מוז זײ אױפהייבן מיט גאפלען, פדי צו קע• נען זען א מענטשן. # * אײנמאל איז ער שטארק געװען דענערװירט צוליב דער צודרינגלעכקײט פון א גאםט, זאגס ער: — א צװײט מאל װעל איך אים איבערשרעקן, איך װיל אים הײסן אויסשרײבן א טשעק אויף טויזנט דןןלער םאר < מײן תנ׳ך זײן פוס װעס שוין מער מײן שװעל נישס איבער• טרעטן. םײסטער םון תנ״ך איבערזעצונגען, װאס זענען הײנם נישט פאם• געבנדיק. אמאל פלענס זיך יהואש אויםמונטערן: — די שטארקםטע עמאציעס גיט פיר דער װינט. א מענטש דארף זיך שטענדיק באנײען, פלעגט ער זאנן, װען איך ״װאלט געקענט, װןןלט איך יעדן טאג געקויפט א נײען אנצוג. כ׳הןןב פײנט צו טראגן אלטע זאכן. םײנע הײנטיקע אינטערעסן זענען אנדערע, װי די נעכטי• קע. פײן װעלט־ןןנשויאונג איז די װעלט. איך האב ליב אפערי• קע, װןןס דעקט אויף יעדן טאג עפעס נײעס. א מענטש דארף יעדן טאנ זןןגן א נײ װארט... — װען איך זע א נײען אויפטו, קװעלם פיר דןןם הארץ. אט װערט אויפגעבויט א נײ הויז: דזןס איז א געזאנג. איז דןןס שפאלע, הויכע ה־יו נישס שענער םאר אן אלטן בויםז... — םען דאיף גלויבן אין דער צוקונפט פון פענטשן, — זאנס יהואש. — א י ך בין דער גרעססער םאפין. װען איך װאלט, לםשל, נישט נעהאט די אפונה און דעם גלויבן אין דער אנטװי• קלונג פון ײדיש, װאלט איך נישס געקענס שאשן די תנ׳ך־איבער• יעצונג. אפונה האט םיר געגעבן די םעגלעכקײם די ריזיקע אר• בעש אונטערצינעםען אין צ■ ענדיקן. אן אנדער םאל האט ע־ געזאנט: — דער באלשעװיזם איז נײ.| ער לעבט און גלויבט אין דער צוקונפט. דעריבער זענען די באלשעװיקעם די אפטיפיםפישס• טע מענטשן; װען איך װאלט געװען געזונטער, װןןלט איך געפארן קײן רוסלאנד. לײװיק שרײבם םון דארט באנײסטערטע ארטיק״ לען. עס װעט דןןרט זײן א פעלד םאר ײדישע ליטעראסור. הנם אין דער נײער בןןלשעװיסטישער ןןריענטאציע — איז זיך יהואש פודה,—קען איך זיך נארנישט אריענטירן. — םען טאר נישט מבטל זײן דאס פאזיטיװע אין א םענטשן,—זאגט יהואש,— יעדער מענטש םארמאגט פאטענצן, םען דארף אים נור העלפן זײ ארויסצוברענוען, לפחות נישס שטערן. די חיה אין םענסשן װערט אײנגעהאלטן דורך דעס געזעלשאשט־ לעכן קארסעט. די געזעלשאפס צװינגט ארויף אויםן מענטשן אירע נעז;צן, און עריװערט בעסעי, זי העלפט ׳ אים פון איר זײט גײן שנעלער צום ציל. יהואש איז זײער באגײסטערט פון דער ציװיליזאציע. *5 — דאס װארט,— זאנט ער,— איז אײביק הינסערשטעליק. פאקטיש װערס אלץ געטון פריער, װי גערעדס. נישטןןי קײן שע• נערע זאך^װי די אעראפלאנען, װאס פליען אונטערן היפל. קײן שום באשרײבונג װעט עם נישט מאכן שענער, װי זײ אלײן מאכן עם פאר דײן אויג. — דער^ראמאן םאשװינדט. עס איז א שאד, עס איז די העכסטע םדרגה םון ליטעראטור.;,עס איז א בנין, צענויפגעשטעלט פון בילרער. — הײנט זעט א םענטש אלץ אין אײן טאג. נאכמיטאג גײט ער אין קינא. אין אװנט הערט ער ראדיא-קאנצערט א.א.װ. דעם ראםאן דארף ער נישט לײענען, ערקאן אים זען אין פילם• מתושלח, װאס האט געלעבט נײן הונדערט דרײםיק יןןר, איז אין פארגלײך מיטן הײנטיקן םענטשן,געװען א קינד, װןןס איז גע• שטארבן םאר דער צײט. יהואש רעדס װידער װעגן זײן,_תנ'ך. — טום א קוק, — זאג• ער. — םון נאטור בין איך א פױלער, אבער װען איך װער םון עפעס באגײססערט, װעל איך טאג און נאכט נישט אויפהערן צו ארבעטן. צװאנציק םענטשן ארום סיר װעל איך טרײבן צו דער ארבעט. און װען