Literarishe bleter · 1928-02-03 · 5 (3.2.1928) · p. Seite 97

97 ליםער*ריעע נלעפז 5 ז19 איך הןזב װײטער געמאכט די באאבאכטונגען אױף זיך און אויף אנדערע. און האב באגריפן, (ד. ה. דערפילט), אז שאםונג איז םריער פון אלץ—פולע קאנצענטרירטקײט פון דעם גאנבן גײססיקן און פיזישן װעזן. די קןןנגענטרירטקײט מוז םארכאפן נישט נאר דעם געהער און די ראיה. נז$ר אלע םינף חושים םונם מענטש. זי מוז םארכאפן דעם גוף, דעם געדאנק, דעם שכל. דעם װילן, דעם געםיל, דעם זכרון און די םאנטאזיע. דער גאנצער גײםטיקער און םיזישער מהװז דארף בעתן שאםן זײן געװענדט אויף דעם, װאס עס קומט פאר אין הארצן סון דער פארגעשטעלטער סערזאן דעם נײעם אמת האב איך קאנטראלירט סאר רי אויגן םון די גושויער, פאר דער באלויכטענער ראמפע. מיט דער הילף פון צוגעסראכסע איבונגען, האב איך םיסטעמאסיש אנט־ װיקלט פײן אויפסערקזאמקײט. איך װעל דא נישט רעדן װעגן די מעטאדן פון דער ארבעס. דער פראגע, האף איך, װעל איך װידמענען גאנצע קאפיטלען פון מײן בוקונפטיק בוך. אײנמאל בין איך געװען א גופעליקער עדות פון א הינטערקוליסףסגענע אין אײנעם פון די מאסקװער סעאטערם. די סגענע האט ארױםגעדוםן אין מיר װיכטיקע געדאנקען און געהןןלםן מיר גו סארשטײן (ד. ה. דערפילן) נאך א נײעם, אלעמען באװוםסן אמת. דער פרעמיר סון דער טרופע האט םארשפעסיקס גו דער סארשטעלונג. ס׳איז שוין געװען קריב גו אכט, און ער איז נאך נישט געװען אין טעאסער. סריש■ געבאקענע גאינים האלטן םאר אן אומכביד גו קומען גו דעד צײט אין טעאטער. אויף א גאון דארף מען װארטןו אנדערש לוינט זיך דאך נישס גו זײן קײן גאוןו דעד גאנצער ״קנאק׳ באשטײס אין דעם, װאס מען םארשפעטיקט. דער געהילף• רעזשיםער איז ארומגעלאםן איבערן סעאסער. געכאפט זיך םארן קאפ, געקלונגען אין טעלעפאן. געזוכט דעם זשעני איבער דער גאנצער שסאט. די אקסיןןרן הינטער די קוליםן האבן זיך געערגערט, נישס געװוםט, װאס צו טון: םארענדיקן דעם גרים, אדער אראפנעמען אים, כדי גוגרײטן זיך צו אן אנדער פיע• םע, װײל עד איז. א פנים, הײנט אין א קאפריזנע שטימוננ. אבער פונקט 7 מיט 55 מינוט האט רער .גאוןי באװיליקט גו קומען. (סיף קיפט) װילט איר זײן געזונט - איאנ־רט תיכף דעם ושירנאל א ל ל| 0 ־ג 1 י ל (6.טעי יןןרגאננ) ז זשורנאל פאר דהיגיענע אױ געזונד אויסגאבע ,טאז*׳ רעד. ד״ר צ. שאבאד (װילנע) ירייז * י*ר—6 נייד•; 1 ה*ינ י*ר 3 גייון; ו סערסל *ןזי 1,50 גיױן *דרוטז 18 סזזממזט^ס3! סמ1;)גץ״ 604 80 .ס .א .ק ■*ר װורמז: ביכהאנרלוננ ש***רא נאזדאלייקי 8 *יניי*סזנקן, יײזון.ז*ין *יזן זיך *ײנ**6ן ד*ם .6*יקם-גזוזינס' >ין י?סײ<י<ר ״ד-שן הייז םיז זיך גסיזעז דער זםײנ*י ,**יקםנעזינס־ קאאפעדאטיװ ״כ י 3 ע ר״ װארשע, נאלעװרןי ס2 ע1• ערדבערג זכרונור־נ לביר־ז דוד ײדישן נעשיבםע אין ראסאנען און דעדצדלוננןן 6 בענדער געבונדן פרײז 9 דאלאר בובהןודלןד ביפלי*:וןקן-ר*3*ם' אדרע0: *2 ו)1זו\ש1סיי ■זידס82ז*^ו ,*•ז 8 ז1 ס ץ 8. י■ ק■ *■ 13.196 און דער גאנגער םיזישער אפאראס אין געהזןרכזאם צו די יאםעלן פון דעם ארסיססישן װילן. א דאנק אזא דיסציפלין באקוםט זיך א גלענגנד ארגאני• זירסע שעפערישע ארבעט. דער ארטיסט קןןן דערבײ םרײ און אן שום שסערונגען אויםדריקן מיםן קערפער אלץ, װאם די נשמה װיל. בשעת איך הןןב געקוקס אויף אנדערע אין אזעלכע ראמענטן, הןןב איך, לויס דער רעזשיםערישער געװױנהײס, — אױך געםילס דעם שעםערישן צושסאנד און בשעת איך אלײן בין אויף דער בינע געװען אין אזא גושסאנד, האב איך אי• בערגעלעבם א מןןדנעם געפיל פין באםרײוננ. דעם זעלבן נעפיל לעבט, מן־הסתם, איבער א קאסארזשױק, װען ער צעברעכט די קײסן, װאם הןןבן אים אין משך םון יארן געשסערס םרײ צו לעבן און גו ארבעסן. איך בין געװען אזוי װײט םארטון און פארקאכט אין מײן אנסדעקונג, אז איך האב אנגעהויבן גו פארװאנדלען אםילו די פארשטעלונגען אין עקספעריםענםאלע פרוװן. איך הןןב נישס געשפילט, נןןר דורכגעמאכט אויף די אױגן פון דעם טעאטער• עולם די גוגעטראכטע איבונגען. איך הןןב זיך נאר געערגערס, װאס קײנער פון די ארוםיקע ארסיסטן האס נישט באמערקס די ענדערונג אין מיר. אויב נישט רעכענען די פןןר קןמפלי• מענטן םון פער-אױםםערקזאמע. עמפינדלעכע גושויער, װןןס האבן אפגעשאגס די אדער יענע סצענישע באװעגונג, פאזע, סאט. א נײע גופעליקײט הןוט מיך אנגעשויסן נאך אויף אײן עלעמענטארן אםת, װןןס איך דיןןב אים טיף דערפילט, ד. ה. באנומען. איך האב פארשסאנען, אז פיר איז געװןןרן גוט און אנגענעם אויף דער םגענע נישט נןר דערסאר, װןזם די מוסקולן זענען פרײער געװןןרן, נאר אויך, װײל די עפנטלעכע איבונגען האבן צוגעצויגן מײן אויפםערקזאמקײט צו די קער• פער-חושים און דורך דעם אפגעװענדט מיך םון דעם זאל, פון יענער זײט שװארגן, שרעקלעכן חלל. איך האב אויפגעהערט מורא גו האבן םארן עולם, און איך פלעג גײםנװײז פארגעסן, אז איך בין אויף דער בינע. איך הןןב באםערקט, אז גרןןד אין די מינוטן םיל איך זיך אמבעסטן. גיך האב איך באקומען א באשםעסיקונג, אדער סארטײ• טשונג פאר פײנע באןןבאכסונגען. אויף א פןןרשטעלונג םון אײנעם א געקומענעם בארימסן אקסיאר, האב איך זיך אויס• מערקזאם גוגעקוקט צום גאםסראליאר, און מיטן אקטיארישן חוש דערםילט אין אים דעם באקאנטן סצענישן גושטאנד. זײ• נע מוסקולן זעגען געװען נישם אנגעגויגן א דאגק דעם, װאם ער איז געװען שטארק קאנצענסרירט. איך הןןב געפילט, אז זײן גאגצע אויפפערקזאםקײט איז געװענדט נישט גום צושויער• זאל, נאר צו דער בינע און אז ער איז אינגאנגן פארםון אין דעם, װןןם דןןרט קומט םאר. און גראד די אױפמעדקזאמקײמ, ייןןם איז געװען קאנגענטרירט אויף אײן פונקט, האט מיך םארינ• טערעסירט םיט זײן םגענישן לעבן. איך האב זיך א צי געטון גו אים בדי צו דערוױסן זיך. װןןם הןןט אים דארס אזוי שסארק פארכאפס. אין יענעם מאמענט האב איך פארשמאנען, אז װאס־מער דער אקטיאר באמיט זיך םרײלעך צו מאכן דעם גיקוקער, אלץ מער זיצס יענער, מעשה-פריץ, צעלײגט אויםן שןןטעל און װארט. מען זןןל אים אנסון םארגעניגן. אין דער שאםונג ןןבער, װאס קומט פןןר םאר זײנע אויגן, נעמט דער גושויער דאמאלםט קײן שום אנטײל נישט. הערט ןןבער דער אקטיןןד אויף צו רעכענען זיך םיטן עולם אין זאל. גיט זיך דער עולם אלײן א צי צו אים, דער עיקר, אויב דער אקטיאר איז פארינטערעסירט מיס עפעם, װןןם איז װיכסיק אויך םארן עולם.