Literarishe bleter · 1928-02-03 · 5 (3.2.1928) · p. Seite 96

5 זא ליסורן ריוז בל׳נםןר 96 גײ־גוזפונענע אל־״טע אמחו ה י ׳ מ א ס ק װ ע פיזיי״י״ נ■ ״• געװאלט שאפן אזא אטמאספער, אז באגײססערונג זאל גערן און אסט אראפנידערן אין״אונזער נשמה. װען אן אקסיאר זאגט.- .הײנט רוס אויף מיר די שכינה. איך שפיל מיט פארגעניגן!* אדער ״הײנס לעב איך איבער די ראלע״ — הײסט עס, אז ער געפינס זיך בופעליק אין דעם שעפערישן צושטאנד. װי מאכס מען*אבער. אז דער צושסאנד זאל נישס זײן קײן גוםעליקער, אז דער אקטיאר זאל אים ארױסרוםן אין זיך װען ער װילז אויב מען קאן אים נישט באהערשן מיט אםאל, קאן מען אפשר דערגרײכן צו אים ביסלעכװײז. צונויפשסעלן אים, אזוי צו זאגן, פון אײנצלנע עלעמענטןז און טאמער דארף מען יעדער עלעמענט אויסארבעטן אין זיך באזונדער, סיםטע• מאטיש, דורך א גאנצער רײע איבונגען — זאל זײןן אויב די גאונים איז דער שעפערישער צושטאנד אלײן םון זיך געגעבן געעארן אין א פילער מאס. קאנען אפשר פשוטע מענטשן קו־ מען צו לערך אזא מין צושסאנד נאך א גרויםער ארבעס אי• בער זיךז א געװײנלעכער פעיקער מענטש װעט, פארשטײס זיך, נישט װערן אזוי־ארום קײן גאון. אבער ער װעט זיך, קאן זײן, דערנעענטערן צו דעם, מיס װאס א גאון צײכנט זיך אוים. אבער װי אזוי קומט מען צום תמצית און צו די בא• שסאנד־עלעמענטן פון דעם שעפערישן צושטאנדז די פראגע איז געװארן, װי מײנע חברים האבן זיך אויסגעדרוקט ״אײנע פון םטאניסלאװסקיס פעריאדישע פראבלעמען׳... איך האב קאנםרא• לירט זיך אלײן,—געקוקט. אזוי צו זאגן. זיך אין נשמה ארײן, — בשעתן שאפן אויף דער בינע און אין לעבן. איך האב זיך צוגעקויןט צו אנדערע אקטיארן, בשעת איך האב רעפעטירט מיט זײ נײע ראלן. איך האב געקוקט אויף זײער שפיל פון צושויער־זאל. איך האב געמאכט פארשײדענע עקספערימענטן אויף זיך אץ אויף זײ. איך האב זײ געמאטערט, זײ האבן זיך געבײזערמ. געטענהט, אז איך פארװאנדל די רעפעטיציעם אין פרוװן פון אן עקספערימענטאטאר, און אז אקטיארן זענען נישט קײן קראליקעם, מען זאל זיך אויף זײ לערנען. און זײ זענען געװען גערעכט אין זײערע פראטעסטן. אבער דער װיכ• טיקסטער אביעקט פאר מײנע באאבאכטונגען איז געבליבן דער גרויסער טאלאנט, הן צװישן אונזערע רוסישע, הן צװישן די געקומענע גאסטראליארן. די טאלאנסן געפינען זיך דאך זןפס. כמעט שטענדיק אױף דער בינע אין אזא שעפערישן צושסאנד, א־ז װעמען האב איך באדארפט פארשן אויב נישט 'זײי און אזוי טאקע האב איך געטין. און אט װאס מײנע באאבאכטונ• גען האבן מיר געװיזן: בײ אלע גרויסע ארטיסטן: דוזע. יערמאלאװא פעדאםא־ װא, םאװיני, סאלװיני, שאליאכין, ראססי,—פונקט אזוי, װי בײ די מער־באגאבטע אקסיארן פונם קינםטלערישן סעאטער, האב איך דערפילט אן אלגעמײנם, קרובהשס. װאס זײ אלע האבן פארמאגט, װאס זײ אלע זענען מיט דעם געװען אין מײנע אויגן ענלעך אײנער צום אנדערן. װאם־זשע איז דאס געװען פאר אן אײגנשאפסז איך האב זיך געפלאנסערט אין פארשי• דענע סברות. און די פראגע האט זיך מיר אויםגעװיזן צו זײן זײער קאמפליצירט. די ערשםע צײט האב איך נאר באמערקט,כ אז אין דעם שעפערישן צושטאנד פילט מען זיך, דער עיקר. פיזיש פרײ, די מוסקולן זענען דאמאלס נישס אנגעשסרענגט, ה. ס. סמזןניסלאװס (סוף) אויף אזא אופן איז דער נאטירלעכער אקטיארישער צו־ שטאנד — א צושסאנד פון א מענסשן. װעלכער איז געצװונגען אויםערלעך אויםדריקן עפעס. װאס אינערלעך פילט ער עס נישט. א צושטאנד פון א מענטשן, װאס בשעת די נשמה לעבש בײ אים מיט טאג־טעגלעכע. געױײנלעכע, װאכעדיקע משפחה• אינטערעםן אדער פרנסה־דאגות. מיס קלײנלעכע באלײדיקונגען. מיס ערפאלג ןדער דורכפאל, — איז זײן קערפער געצװונגען אויסצודריקן די געהויבנסטע שױונגען פון העראישע געפילן, לײרנשאפטן און נײגונגען פון איבעררענמשלעכן גײסטיקן לעבן. אין דעם גרעסטן טײל סון זײער לעבן פילן די ארטיסטן, אז עס איז נישסא קײן גײסטיקער און פיזישער הסבם צװישן נשמה און קערפער. זײ פילן עס פריער בײטאג פון 12 ביז האלב 4. אויף די רעפיטאציעס, און שפעטער בײנאכט. פון 8 ביז 12 אויף די פארשטעלונגען. און אזיי במעט סאג אײן, טאג אויס. סאג־סעגלעך פילן זײ דעם אומדערטרעגלעכן צו־ שטאנד פון א מענטשן, װאס איז פיט געװאלט ארויםגעשטעלט געװארן עפנטלעך און איז, קעגן זײן םענםשישן װילן און באדערפענישן. געצװונגען צו מאכן אן אײנררוק אויף די צו־ קוקער. און בדי ארויסצורײסן זיך פין אט דעם צושטאנד. לאזן מיר זיך אױף פאלשע, קינסטלעכע װעגן פון טעאטער־ שפיל, אין װערן צו ביםלעך געײוינט צו זײ פון זינט איך האב דאם אלץ באנומען, איז די פראגע .װאס זשע טוט מען?' — בסדר געשטאנען קעגן מיר, װי א געשפענסטער. בשעת איך האב קלאר דערפילט די שעדלעכקײט ־פון דעם אקטיארישן צושטאנד. — האב איך. נאטיר־ לעך, גענומען זוכן אן אנדער מאראלישן און פיזישן צושטאנד פון אן אקטיאד אויף דער בינע. א צושטאנד נישט קײן שעד־ לעכן, נאר גינםטיקן פארן שעפערישן פראצעס. להיפך צו דעם אקטיארישן צושטאנד, לאמיר אים אנרופן ש ע פ ע ר י ־ שער צושטאנד. איך האב דעמאלס פארשטאנען, אז גאונים געפינען זיך במעט שטענדיק אויף דער סצענע אין א שעפערישן צושטאנד, און דערצו נאך אין העכסטער מדרגה פון פולקאמענהײט. װינציקער טאלאנטפולע מענטשן האבן אט דעם צושטאנד זעלטענער, אזױ צו זאגן—אין די יום־טוב־סעג. די נאך װינציקער באגאבטע—נאך זעלטענער, אזוי צו זאגן — אין גרעסערע חגאית. די מיטלמעסיקײכן זענען זוכה דעם צו־ שםאנד שוין גאר אין אײםערגעװײנלעכע פאלן. און דאך זענען אלע קונסט-מענטשן. פון די גאונים ביז די פשוטע טאלענטן. מער אדער װינציקער פעיק צו דערגרײכן מיט עפעם אומבא־ װוםטע אינטויטיװע מיטלען צום שעפערישן צושטאנד. דער צו■ שטאנד אבער געפינט זיך נישט אין זײער רשות און זײ קאנען זיך נישט באנוצן מיט אים, װען זײ װילן. ער קומט צו זײ סון אפאלאנען. אלס א געשענק מן־השמים, און מיר, מיט אונזערע מענטשישע םעגלעכקײטן, קאנען אים נישט ארויסרופן אין זיו• און דאך שטעל איך זיך א פראגע: אפשר זענען דא װעלכע סינישט איז טעכנישע מיטלען אויף ארויסצורופן א שע• פערישן צושטאנדז דאס הײסט נישט, פארשטײט זיך, אז איך װיל אויף א קינםטלעכן אופן שאפן באגײסטערונג גופא, נײן, דאס איז אוממעגלעך■ נישט סתם־באגײסטערונג, נאר א גינסשיקן באדן פאר באגײםסערונג װאלט איך געװאלט שאפן. איך ױאלס