Literarishe bleter · 1928-01-27 · 4 (27.1.1928) · p. Seite 82

4 זא ליסערזזריש? בלעםער 82 םאמעס*, מ. שװארץ — ,דער גאלדענער שידוך/ ה. םילער — ,סרוי םון גאס/ נאוםאװ—,ראסאפליאם/ א. דיפאװ—,זײן לעעםע געליבסע׳. אין פשך םון דעד עײס איז דער םאלקס׳סעאסער באזובס געװארן סון אריבער ססז טויזנט פערזאן. די םרופע באשטײט םון סאלגנדע ארםיםטן םארײנם־םיטגלי• דער: פרויען: בערסא זאסלאװםקא, אסתר ליםןןװסקא, בערסא ליטװינא־װײסהאף, רבקה נערה. מענער: רודןןלף זאסלאװםקי, לײב שריםסזעצער, שלמה קאן, מ. גורװיטש, פ. םאקסיפאװ, י. ראקןןװ, מ. בארישניקאװ, ם. באראדאװ. געשעפססיםירער — ױםף װײסהאף. אין אלגעפײן געפינט *זיך דער ײדישער טעאסער אין װילנע בײ הײנסיקן טאנ אויף אגעהעריקער םדרגה. די דירעקציע םון איר זײט װײזס יארוים די םימפאטישםםע באצױננען צו אלע ןןנ• געשטעלטע, באזונדערס צו אונזערע םארײנם־םיטגלידער און צום ארטיססן־סארײן, בנוגע װעלכן זי באפיט זיך געהעריק אויסצוםירן אלע התחײבוהן אין שײכות םיס דער געשלאםענער קאנװענץ. ײילנע י1סח װײםהןןף קאמוניקאטן ■ װעגן טרופע ראט־ראזא פוקם די צענטראלע פונם ײדישן ארטיםטן־פארײן אין פוילן איז מוריע, אז די טרופע ראט־ראזא םוקס, װעלכע האס לעצטנם געשפילט אין לובלין און בריםק איז נישס קײן פארײנס• טרופע. זי באשטײט אויסשליסלעך פון נישט קײן םארײנם־מיט• גלידער אדער םון געװעזענע מיטגלידעד, װעלכע זענען פון פארײן אויסגעשלאםן געװארן. די םארטרויונגם־מענער םון פארײן און די ראטן פון די טרופעם װערן אויפמערקזאם גע• מאכט, אז די, װעלבע האבן זיך אין דער דערמאנטער סרופע געפונען, קאנען נישם באשעפטיקט װערן אין קײן שום םארײנם־ טרופע און אז קײן שום פארײנס־מיטגליד האס נישט דןןם רעכט אין דער דןןזיקער נישט־פארײנס־טרופע מיטצוארבערטן. די םע־ אטער־אונטערנעמער און די דראמאטישע קרײזן װערן געװארנט די טרופע נישס צואנגאזשירן. די ײדישע פרעםע, די געזעל־ שאפטלעכע אינסטיטוציעס און די קולטור־אמסן פון די פראפ. פארײנען װערן געבעטן צו געדענקען, אז די טרופע געפינט זיך מחוץ דעם ײדישן ארטיםטן־פארײן. 11 װעגז ,אררט״ איז לןןדזש די צענטראלע פונם ײד. ארטיסטףפארײן אין פוילן איז מודיע, אז דער ,אררט׳ אין לאדזש איז נישט קײן םארײנם־ טרופע און באשטײט אויסשליסלעך םון נישט קײן פראפעםיז)־ נעלע ארטיסטן, װעלכע געהערן במילא נישט צום םארײן. דער ײד. ארט.־פארײן האט דאריבער קײן שום שיכות צום ,אררס׳ און טראגט פאר אים נישט קײן אחרױת. ח■ אויסגעשלאסן פונם פארײן די צענטראלע פונם ײ. א. ם. אין פוילן איז מודיע, אז שמואל לודנער איז אפגעשטעלט געװןןרן אין זײנע רעכט װי א מיטגליד פונם פארײן פאר טעראריזירן דעם ראט פון דער מרופע, אין װעלכער ער האט געארבעט און םאר באנוצן זיך אין קאמף קעגן דער טרופע מיט אומדערלןןזבארע מיטלען. די מיטגלידם־קארטע פון שמואר לודנער (נר. 154) װערט ערקלערט פאר אוםגילסיק. אויפפאדערונג דער פארײנם־מיסגליד יוםף סםרוגאטש װערט אויפגעפאדעדט צו מעלדן זיך אין משך פון 14 טעג אינם פארײנם־סעקרעטאריאט, בדי צו דערלײדיקן זײער װיכטיקע ענינים. פרײער אײנשריט פאר די מירגלידער פונם ײד• ארטיסטן-פארײן איןדי שטןןטישע טעאטערן אין װארשע םיט א צײט צוריק האט דער לאװניק ח׳ א ל ט ע ר צוזא■ םען םיםן פארװאלטער םונם ײד. ארס.<פארײן ח׳ י ו װ י ל ע ר אינטערװענירט בײם דירעקטאר םון די װארשעװער שטאםישע טעאסערן, ה׳ ש ל י װ י נ ס קי, װעגן א שטענדיקן בחנםדיקן אײנ־ סריס אין די שטאטישע טעאטערן פאר די מיטגלידער פונם ײד. ארט.־פארײן, אניוײזנדיק אויף דער גרײסער װיכטיקײט םון אןענ• גערן קאנסאקט צװישן דער פדילישער און ײדישער טעאסער־קונסט. (די פיסגלידער פונם פוילישן ארטיססן-פארײן נעניםן שוין ראנג פון אזא הנחה׳. דירעקטאר שליװינסקי האט מיט די אויםפירונגען פין די דעלעגאציע פולשטענדיק מסכים געװען און האט צוגעזאנט די בקשה צו ערפילן. די סענ האס דער ״ד. ארס.־פארײז דערהאלטן א מעלדונג םון דער דירעקציע םון די שטאטישע טעאטערן, אז אט די סע־ אטערן האבן שוין באקוסען א פאיארדנוגנ ארײנצולאזן םיטגלידער פונם ײר.'ארטיסטן-פארײן אױף אלע פארשסעלונגען אן יעדן אפצאל. װעגן ױרידישער הילף דער סעקרעטאריאם דערמאנט אלע טרופעס און אײנצלנע פיסגלידער, אז בײם פארײן איז סעסיק אן אפטײלוננ םאר ױרידי• שער הילף אונטער דער אנםירונג פון אן אדװאקאט, צו װעלכן םען קען זיך װענדן אין אלע נויטיקע פאלן. דייטרופעס און פא• רײגם־מיטנלידער, װעלכע געפינען זיך אײף דער פראװינץ, קענען זײערע װענדוננען ערלײדיקן אויף אשריפסלעכן אופן דורך דער פארמיטלונג פונם פארײנס־סעקרעטאריאט און װעלן יעדעם פאל באקופען א תיכפדיקן שריםסלעכן ענטפער. אלגטערנאציאנאלע לעגיטימאציע די אינטערנאציאנאלע אוניע האט אײנגעפירט אינטער• נאציאנאלע לעגיסימאציעם םאר די ארגאניזירטע ארטיסטן, װעלכע םאכן רײזעס קײן אויסלאנד צוליב שטודיר־צװעקן. אלע פארײנען, װעלכע זעגען אנגעשלאסן צו דער אינסערנאציאנאלער אוגיע, זע• נען בא־יסטראגט געװארן בײהילפיק צו זײן די באזיצער פון די אינטערנאציאנאלע לעניטיםאציעס צו באקומען דאם רעכס פון פרײען אײנטריס אין די אויםלענדישע טעאסערן אין דער צײט פון זײער שסודיר־באזוך. מיטגלידער םונם ײד. ארטיסטן־םארײן, װעלכע װילן פארן קײן אױסלאנד, כדי זיך צו באקענען מיםן דארטיקן טעאטער־װעזן, קענען זיך װענדן אין סעקרעסאריאס פונם ײ. א. פ״ װעגן אױם• שטעלן פאר זײ אינסערנאציאנאלע לעגיטימאציעם. וועגן איצטיקן ײד• טעאטער־סעזאן אין װילנע אין קײןסעזאן איז די ארבעט אין װילנער ײדישן םעאטער נישט צוגעגאננען אזוי נארפאל און אינטענסיװ, װי אינם איצטיקן. און דאס איז דער עיקר א דאנק דעם, װאס דער דירעקציע פונם היגן םאלקם־טעאטער, אין די פערזאנען פון די ח״ח האלפערן און גינזבורג, האט באצײטנס, נאך םארן אנהויב םון סעזאן, זיך אײנ• געגעבן צוצוציען אלם שױשפילער און קינםטלערישןילײטער דעם באװוסטן ארטיסס און רעזשיםער רודאלף זאסלאװסקי דער סעזאן האס ױך בײ אונויאנגעהױבן דעם 19 אויגוסט 1927. םאר דער צײם זענען א־יפגעפירט געװארן די פיעסן םון םאלגנדע מתברים: םילדע — ״דער נאר״, שלוםיעליכם — ,סוביה דער מילכיקער״ (א נײע גרויסע אינסצעגיזאציע), ״דער בלוטיקער שפאס״, ״סטעמפענױ״, ״דאס גרויסע געװינס״ און ״םענטשן״, אנרי בערנשטײן—״פעליקם״ (פאריזער לעבן), םארק ארנשטײן— ״דער װילנער בעל־הביתל״, רחל פײגענבערג — ״טערטער״, ה. לײװיק—״שאפ׳, א. סטדינדבערג—״דער םאטער׳, פרץ הירשבײן— ״דעם שמידם טעכטער/ ק. גיצקאװ—״אוריאל אקאםמא', י.נארדין — .הערשעלע דונראװנער״, ״ליבע און םארסױם״, מאריאסין — ״דער בן־יחיד״, ה. איבםען-״די גײםטער״', פ. מאלנאר — .דער שד״, ל. מלאך — ״איבערגוס״, ה. ד. נאמבערג — ״די משפחה״, י. ל. פרץ — ״דער םשונענער בטלן*, קאלפאנאװיטש — ״שסיפ־