Literarishe bleter · 1928-01-27 · 4 (27.1.1928) · p. Seite 76

4 זא ליטערארישע פלעטער 76 שטרענגט, אומרייקז מע װארט װי מים מורא: אס-סא װעט דער באפולמעכסיקטער גו זײ ארײנקומען און װעט א פרעג סון: — אויף װאסער סמך איז מען םארשריבן אין קןןלעקסיװז און תמיד, אז מע דערהערט נאר פונװײטנס דעם קאברי• אלעטס אװעקפארן, דערפילם מען זיך דא לײטיש-באלײדיקם, פארװןם דער אגראנאם באמערקס זײ נישט און קומט בו זײ נישט ארײן — װײל םוף־כל־סוף איז ער דאך א יונגער מענטש, אן אינטעליגענטער, א סברה אפילו—פון א פײן זןרס. מע מעג זיך זײן, װי מע זאגם אייף אים, א קאמוניסט.״ אין תפיד האט דענסטמאל הערשל זוסמאן נאך א לענגערער שװײגנדיקער פויזע פלובים און זײער אויםגעבויגן א פרעג געגעבן: — װי־י־ין״ װי גלײך עמעבער פון די ארומיקע װןןלט אים זאגן, אז דאם נישט ארײנקומען איז מגד דעם אגראנאם א גראבקײם. און ער װאלט מיט אט דעם .װי—י—יז״ ענטםערן, אז עס איז סאקע אזוי: — א גרויסע גראבקײט. זײנע מבושמדיקע װײסלעכער האבן דערבײ אריבערגע־ קוקם פון איבער די ברילן מערסטנם בו זײן מײדל און האבן בײ איר װי געפרעגט, בי מיט דעםראזיקן ,װי—י—חי פילם זי זיך געטרײסט. עס האבן זיך פרי א לאז געטון די ערשםע רעגנס, איז שײנדל מים איר קראנק הארץ געלעגן גאנבע טעג אין בעט. און אז שײנדל ליגט אין בעט, קומט תסיד אוים, אז נישס בלױז אײן מענטש, נאר די גאנבע שםוב האט א קראנק הארץ, און דאם לאנגע מײדל פילט דאן םער װי תמיד, אז זי טרןןגם שוין מער נישט קײן הויכע קארקעם מיט קײן ענגן קארםעס. זי איז געשסאנען בײם פענסטער און געװארט אױף א שלעכסער בשורה, געװארט אזױ לאננ, ביז זי האט אײנמ$ל גאנבפרי מיסן םאגליכם דערהערט ארוך זיך א רויש אין שטוב, זיך אויפגעכאפט און האס אין פארשלאפנקײם זיך אלײן אפגעגעבן: — מזל־טוב... דער אלטער קלײן־בוטשאטשער קבב איז שוין װידער דא אין שטוב. ער האט זיך אקארשט בײנאכט אומגעקערט םון שסןןט— ער דערבײלט עפעם אומגעװונשנס, און אין בװײטן בימער שרײט די מוטער בום פאטער (איבטיקם מאל מיס אזא קװיםשיקל, אז עם װילס זיך אנסלויפן סון דעם אויף גאנבע מײלן): — װער דעןז — װאם דעןזו — בײ אזא ענגשאפט אין דירותז — מע האט דען םריער נישט געװוסטז — װי לאזט סען א װױנונג פוסםז — נו, האט םען זיך באזעבט... — הערסט דאך—א םעשה פון בװײ װאכן. — םארפאלן... זוסמאן איז דענססמאל אװעקגעסארן אויף עטלעכע םעג, געקומען בוריק סון שטאס מיט זײער א קלײנעד נחמה, נןןר דאך א פארוילטלטער, א מער לעבעדיקער, װי גלײך ער הןןט בו מזל אנגעהויבן נאך אמאל .דרײען געשעפס׳. — הערסט דאך: דער מענסש, װעמען מע האט אין דער װוינונג ארײנגעזעבט. איז דװקא, װײזט זיך, אלײטישער. ,אדרבא,—זאגט ער,—גיס מיר װוהין ארויס״. און דער עיקר: דער אלטער קלײן־בוטשאסשער קבב האם װידעראמןןל אנגעהויבן קומען אלע אװנס געבן עבהם. פון אים האס געשםעקט זעקעלע. בוליב װעלכן םע האם איבט, דןן אין שטיבל, בוגע־ שלאגן די אײזערנע שװערע פרענטעס בײ די טירן. עס האם זיך װי פון זיך געמאכט אין קאפ דער חשבון: װיפיל, א שטײ־ גער, װאלטן איבט װערט געװען די נאביאנאליזירטע הײזער מיסן ספירט־זאװאד, װען מע ז$ל זײ אים, למשל, בײ הײנסיקן טאג אומקערן בוריק. און תמיד איז אים שוין פונם דאזיקן חשבון אלײן געװןןרן גוט און רויק אויפן הארבן, אזױ. אז ער האס דע■ מאלט אלײן נישט באמערקס, װי ער הײבט פלובים אן זיך אײנהערן אין דער ארומיקער שטילקײם, אינם בװיסשערן םון די פײגעלעך אין װעלדל, װאם פון יענער־זײט טראקט, און װי אזוי ער שרײט דאן ארײן אין שטיבל בום װײב: — שײנדעלע! אנו, קום נאר ארויס!... — שײנדעלע, הער נאר, װי פײן! עס זענען דא אריבער די הײסע זומערזיקע חדשים — האלב־ױם-סובדיקע װאכן, האלב־װאכעדיקע שכתים. די זוסמאנס נאך אט די חדשים: זאסלעך־אויסגעפאשעט, מיט פארברענםע פנימער, מיט לײבער, װאס הײבן אן ארויםבוגעבן פון זיך דעם זעלבן ריח, װאס דער אקעגנדיקער גרינער װאלד. דערנאך האבן די פארנאכטן אנגעהויבן בובופאלן פריער. שטילע און באפלדיקע קילקײטן האבן פרום א קיבל געטון די נשמה. לײדיקגײערישע שעהן האבן אנגעהױבן בו װעגן שװערע פודן, און דאן האבן די פאדלאגעלעך אין קלײנעם שטיבל אפגעענטפערט אױף יעדן שטארקערן טריט מיט א פוםטלעכן קלאנג — א פארסראכטן און אױסגעבויגענעם, װי א פרעגנדיק װידערקול: װאס טום מען דאז אין אזעלכע פארנאכטן: קולות אײנביקע. טראפ־װערטער דערטראגן זיך אהער פון ארום די אכט פאנאנדערגעװארפענע זעמליאנקעם — דער אפגעהארעװעטער זומער האט אויפגעהערט בו זײן א מחיבה בװישן זײ און בװישן אויער. איבט בװינגט שוין פון דארט יעדער סראפ-װארס, מע זאל זיך פאדסראכטן און דערפילן: בײזװיליקײט פון פארהארעװעטע, אויסגעמארכעװעטע מענטשן. יעדער שטארקערער קלאפ בײ די זעמליאנקעס בװינגס מע זאל דא אין שטיבל זיך אײנהערן: באלד נאכן קלאפ קאן עמעבער א שיק געבן אהער זײן שארף קול, זײן קללה פאר די לײדיקגײערישע שירײם פון געװעזענער גבירישקײס. בײ די זוסמאנם װערן דאן פארשפיבט די אויערן — מע װארט א װײלע, עס איז שטיל און דאן װערט נאך, װי ערגער, װאם די קללה קומט נישט... װאס דארט ארום די זעמליאנקעס ליגס קײנעם נישט אט דאס שטיבל אפילו אין פיאטע. אפטמאל אין אזעלכע פארנאכסן: לעבן די זעמליאנקעם װארט לאנג דערזעלבעד קאבריא־ לעם םיט די יונגע גרוי-געפלעקטע פערדלעך פונם אנגעפארע־ נעם באפולמעכסיקטן אגראנאס. ארום אגראנאם, בװישן די זעמליאנקעס, א מענטשן־רעדל — געהארכזאםע רוקנס, געלאטענע פלײבעס, שװארבער װי דער פארנאכט. מע דערבײלט אים אויס, מע הערט אים אױס, מע ישובם זיך מיט אים, מע פירט אים ארום יעדערער בו זײן באלעבאטישקײט און מע מאנט עפעם בײ אים נאגנדיק־לאנג. מע בינדט אן אין אײנער פון די זעמליאנקעם א לאמפ און מע גײט אים אהין נאך אלע, אלע. דענססמאל זיבן די זוסמאנס אין שטיבל זײער אנגע-