Literarishe bleter · 1928-01-27 · 4 (27.1.1928) · p. Seite 73

73 ליםערארישע נלוסגר 4 זא עיליז ן א שװערן קאשעק סונם מארק (דעם מארק האש דער םןןװעט. װי א קרעזניקן שוין א יןןר זייים געה־יםן זיך אײםשטעלן ארויס שטאט אויםן ,נײעם פלאץ׳). גראד אין יענעם םרימארגן האם זי, טרןןגנדיק םונם מארק דעם שװערן קאשעק, געזאגט צו א באגעגנטן ױנגעלע: — נא. ױנגעלע, טראג מיר אםיםל אונטער דעם קןןשעק. נאר װען דאס ױנגעלע האט שוין געװאלט נעמען דעם קאשעק פון אירע הענט, האם דארט עפעס א ױנגער בעל• עגלהשער בחור א געשרײ געטון םון דער זײט: — ניטע, מ׳דארף נישט, דו!... מע הז$ט איר שײן גענוג געסראגן די שװערע קןשעקעס. גרןןד אין יענעם םרימארגן הןןט שײנדעלע זיך ארײנ• געלײגט אויף א טאג אכט אין בעס, װײל ״זי הןןט א קראנק הארץ און טאר בכלל קײן םך נישט רעדן״—אזוי אז מע האט נישט געװוסט אויף קלאר, םארװאס זי הןןט זיך אין בעם ארײנ• געלײגט: װײל םון די קינדער —סונם אנשפאר, אומשטײנם געזןןגס — איז אנגעקומען אזא בריװז ןןדער דערםאר, װןןס אין מארק האט עמיצער א געשרײ געגעבן—״ניסעו מע הןןט איר שױן גענוג געטראגן די שװערע קןןשעקעם״ז ליגנדיק אין קלענערן פון די גװײ צימערן (די זוסמאנס זענען פאר די לעצטע יןןרן אהין ארײנגעשטופט געװארן צוזא■ מען מיט זײערע גרויסע ניקלענע בעטן און מים זײער איבע• ריקן געבעטן בײכיקן מעבל), האט זי אזוי אפגעשװיגן א קעגן א םאג, מיט אזא אויסזען, גלײך לעבן איר בעט װןןלט װירקלעך װי לעבן א קראנקן געלעגן א צעשניטענע לימענע מיט א מא׳ ראנץ, אדער װי גלײך זי װאלט איעט, װי אמןןל, זיך האבן אוםגעקערט פון אן אויסלענדישן קורןןרס און װןןלט שוין הןןבן אויסדערצײלם אלץ, װאס זי האט דןןרט געזעען: — ״טשטא אי גןןװןןריטז—טשיםטאטא!..' הירשל איז א פאר מן$ל ארײנגעקומען זיגן לעבן איר, א זןןג טון: — אײםעך װאס... זיך נעמען צום הארבןז״ האס זי אים װי נישט באמערקס. הירשל איז אװעקגע• גאנגען פון שסוב, האט זי מיט א שםימונג פון א קראנקן און מיט א קול םון א געזונטן מןןנעריש גענומען רוםן צו זיך םון בװײטן צימער איר טאכטער מאנין—א מײדל, װאס איז העכער געװאקסן םון אלע ארומיקע מײדלעך, און איר לאנגער װוקם איז איר געגעבן געװארן װי אומיסטן בוליבדעס, בדי דער רײ■ כער פעלץ, װןןס זי װעט םראגן, זאל זײן גרעסער און זןןל זיך מער װארםן אין די אויגן. נאר מאני איז, װי אלע מאל, ןןן שום װילן געגאנגען בו איר אין גיםער. זי הןןט בכלל אויסגעזעען זײער םויל און האס בעסער געװןןלט שםײן אין צװײטן בימער בײם פענםטער און זיך נישט רירן. זי איז ןןקארשם ביז צוריק מיט א פןןר יזןר געװען געװױנט צו טרןןגן הויכע קארקעס מיט זײער אן ענגן קןןרםעט. און םון זינט זי הןןט די הויכע קןןרקעם מיסן קןןרסעט םון זיך אראפגעװןןרםן, איז בײ איר די שטיםונג נןןך אלץ א געדריקסע, און א געסיל איז •בײ איר נןןך אלץ אזא, 1 םון מאסקװע איז אנגעקומען א בריװ פון מאטין, רעם לײסישען און עלסערן — דעם אויסגעשלאסענעם סטודענט, און פון עליקן, דעם *ני־בע-ני-מע״, דעם קלענערן און קלײענדיק• רויטן, װאם װאלגערם זיך דארט שױן דאם צװײטע יאר לעבן מאסין און קאן זיך צי קײן שטעלע נישט צישלאגן. בײדע האבן געשריבן מיט מאטיס קאלטע האנט: דןןראגיע— א פארעװע־קאלטער סיטול געװענדעט: אי צו טאטע הירשל זוםמאן, אי צו מאמע שײנדעלע, אי צו שװעסטער מאני, אי צן קײנעם נישט. בײדע זענען געװען אונטערן בריװ געחתמעט זײער סרוקן, אײנער נןןכן אנדערן. װי אונטער א פראטאקאל. און בײדע האבן געבעטן מע זאל זײ פארשטײן (דאס הארט ״פארשטײן״ — דרײ מאל אינסערגעשטראכן) און מע זןןל זײ פארשרײבן אין אײנעם פון די קאלעקטיװן אויף דער נײ■ אױסגעסײלסער ערד נישס װײם פון טראקט. װײל די ערד איז נאענט צו דער הײם — דןןם איז אײנמאל, און װײל זײ, מאטי מיט עליקן, האבן םײװיםײ נישט װאס צו טון נישט אין מאסקװע, נישס אינדערהײם, אין עם האס זײ ביז גןןר דערעסן און צו אלדע שװארצע יאר... און זײ האבן קײן אנדער ברירה נישט... אין שטוב בײ די זוסמאנס: (א רעשט סון א גאנצער קײט גרויס־פענסםערריקע. װעמען מ׳האט לאנגע יארן גערופן מיס פארצויגענע נעמען און מיט א באזונדער קװעטש אויפן ״סאמעך״: — די זוסםסמאנס. — בײ די זוססמאנס). אין שטוב בײ די זוםםאנס הןןט מען דעם בריװ איבער■ געלײענט קאלט (װי גליד־געשװעסטערקינדער װאלםן בײ אים געבעטן א הלװאה אויף חתונה צו מאכן א קינד), נזןכן לײענען ארונטערגעלײגט אונטער דער םיראטע אויםן עם־טיש, װוהין מישטופט ארונטער אנדערע, נישט גןןר נײטיקע פאפירלעך, אזעלכע, װןןס םארלירן דארף מען זײ נישט, נאר אז זײ זןןלן זיך װארםן אין די אויגן װילס זיך אויך נישט. דער לאנגער הירשל זוםמאן—א גרוילעך־בלאנדער מיט זעקעלעך אונטער די אויגן— האט דאן א מןןל דרײ א קלאפ נעסון מיט די םינגער פונויבן אויף דער סיראטע, װי מע קלאפט אויף א פארטעפיאן. יי קלײנע שװארצאפל, װאס אין זײנע גרויסע װײסלעכער, האבן דערבײ א קוק געגעבן פון איבער די ברילן זײער מבושמדיק, װי אלעםאל, און עפעס םארװונדערט, װי גלײך זײ דערקןןנען נישט די װעלט ארום זיך, — אײסעך, — הןןס ער נעזאגמ. — ציגןי... נןןר שײנדעלע איז געװען א מער שארםער מענטש. םון ׳:יארפקײס האט זי זעכצן יאר כסדר נישט גערעדט מיט א שװעגערן. י גרןןד אין יענעם םרימןןרנן האס זי זיך אוםגעקערט מיט *) *יז נוך .עסורעמםענ״