Literarishe bleter · 1928-01-20 · 3 (20.1.1928) · p. Seite 58

3 זא ליםערארישע בלןסער 58 געבן זיך דעם געפיל — איז אומםעגלעך. איך הןןב עם, םאר• שטײט זיך, פריער אויך פארשםאנען, אבער פארשטאגען עם נאר מיסן שכל. איגס אבער האב איך עם דערפילס. א־ן פארשב־ ן הײסט דאך אויף אונזער לשון דערפילן. קאן איך םאקע זןזגן אז גום ערשטן מןןל האב איך װי עם באדארף צו זײן באנו• סען דעם אמת, װאם איז שוין מיר לאנג באװוםס געװען. די נישם-נאסירלעכקײט פון דעם אקטיארישן גושטאנד או־ף דער םגענע האט זיך מיר דגמאלט אזוי פארגעשטעלס: מאלט א־יך אויס, אז מען הזןס אײך אװעקגעשטעלם אױף *הויכע ברעטער, אויפן רויטן פלאץ, אנטקעגן א פיל־טויזנטקעביקן עולם. נעבן אײך האט מען אװעקגעשסעלט א םרוי, װאם איר קומט זיך גענויף מיט איר. קאן זײן, צום ערשסן און לעגטן םאל1 מען האט אײך געהײםן עפנטלעך זיך פארליבן אין איר, פארליבן זיך ביז משוגעת, ביז זעלבסטמארד. אבער אײך ליגס נישט אין זינען קײן ליבע. איר זענט מטושטש: הונדערט טויזנט פאר אויגן זענען אנגעשטעלט אויף אײך, זײ װארסן איד זאלס זײ מאכן װײנען, הונדערט םויזנט• הערגער װילן נתםעל װערן פין אײער אידעאלער, גרענעגלאזער, הײםער ליבע. זײ האבן אײנגענאלט געלט פארויס און זײ האבן רעכס גו סאדערן סחורה. אלע װילן, נאטירלעך, הערן אײערס יעדן ױארט, און דעריבער מוזט איר אויםשרײען יענע נערטלעכע װערסער, ו ןןם אין לעבן זאגט מען זײ א פדוי נאר בשעת מען איז אין צװײען, און דאס אויך שםילערהײם. אלע דארםן אײך זען, אלע דארפן א־יך פארשטײן, און איר זענט גענװונגען םאכן תנועות און העוױת גוליב די, װאס שסײען װײט. קאן מען דען בײ אזעל־ כע באדינגונגען טראכטן װעגן ליבע, איבערלעבן ליבע-געםילןז עם בלײבט אײך מער נישט איבער, װי נו קריכן םון דער הויט, אנבלאזן זיך, אנשטרענגען זיך און פילן דערבײ, אז איר זענט אנמעכטיק, אז די אויפגאבע איז נישס פאר אײערע כחות. אבער דער זארגפעלטיקער םאך אונזערער האט צוגעסראכט א גאנגן אםארםימענט מיט גײכנס און אויפרריקן פון מענסשישע לײדנשאפסן, פאזעם, שטים־אינטאנאגיע, קאדענגן, פ־א ריםור, םגענישע אײנפאלן און מעטאדן פון שפיל, װאם דריקן פלומרדס אוים ,אין א הויכן םטיל״ געפילן און געדאנקען. די גײכנם און שסאמפן פון אפװעזנדיקן געפיל זאפט מען אײן אין זיך נאך בײ דער מאמען אין בויך. זײ װערן מעכאיישע. אונסעדבאװוםט• זיניקע, און שטעלן דך גום דינסט םון דעם אקטיאר, בשעת ער שטײט מיט אן אויסגעלײדיקטער נשמה הילפלאז אויף דער סנענע. װאם קאן מען טון אין אזא צושטאנד, בדי נו מאכן דעם אײנדרוק, אז מען איז פארליבט ביז משוגעתז -- מען מוז פארגלאצן דעמאלט די אויגן, נודריקן די הע;ט נום ׳ הארנן, אויפהויבן זײ ארויף, קנײטשן מים די ברעמען, שרײען און מאכן מיט די הענט. מען מאכט עם. פדי דער צוקוקער זאל זיך נישט לאנגװײליקן און פדי,-באהיט גאט,—נישט דערלאזן קײן פויזע, װאס עס ציט צו איר אזוי אין אײניקע מאמענטן, אין מןןםענטן פון ארסיססישער באגײססערונג, בשעת דןןס שװײגן זו$נס א םך מער םון דעם װארט. (סוף קיסס) פארלאג ב. קלעצקין, װארשע 1<*• װערעםאי״װ איז טעמפז װינקל ראמאן פון נײעם ר םלאגד ,״•, 6 ג. ״ד־ש ד• 'י־ג״י _((דרעס= ס2 81^ו16ס1ו! **161|סז{8-_ אבער נישט געםילט יענעם אינערלעכן דראנג צום גײן, װןזם רופט ארויס גיכע םריס א א. װ. איך האב מער־װײניקער קונציק געשפילט. נאכגעמאכט די אויםערלעכע תנועות פון איבערלעבונג און טאט. אבער נישט געפילט דערבײ נישט די איבערלעבונג גופא, נישס די אויפריכטיקע באדערפעניש אין סאט. איך האב פון פארשםעלונג צי פארשטעלונג אויםגעאר• בעט אין זיך די מעכאנישע געװײנהײט דורכצומאכן די אײנ־ םאל־פארמירסע גימנאססיק, און דער מוסקולן־זפדון, װאס איז אזוי שטארק בײ אקטיארן. — האט פעסט פארפיקסירס אס א די אקטיארישע געיײינהײט. בשעת איך בין געזעסן אויף דעם פינלענדישן פעלז, האב איך געמאכט אן איבערבליק אויך אויף אנדערע ראלן. איך האכ געפרוװט זיך פאנאנדערקלײבן אין דעם לעבעדיקן שטאף, ד. ד״ אין די אײגענע לעבנס־זכרונות, װאס האבן אויף מיר אמאל שעפעריש געװירקט. איך האב איבערגעקליבן אין זכרון אלע שםעלן פון דער פיעסע און די מאמענטן פון דער ראלע, װאס האבן זיך מיר שװער אײנגעגעבן. איך האב זיך דערמאנט די װערטער פון א. פ. סשעכאװ, נעסיראװיטש דאנ• טשענקא. די עצות פון רעזשיסערן און חברים, און אין מײנע שע־ פערישע יסורים. א־ך הןב איבערגעלײענט די נאטיצן אין מײן ארטיםטישן טאנ־בוך — און אין מיר זענען אויפסנײ אקטועל געװאין אלע עטאפן פון דעם פראצעס, בשעת די רןלן זענען פארפלאנצט און צײטיק געװארן, דאם נײ. אייפגעלעבםע האב איך פארגלײכט מיט דעם, װןןם ה$ט זיך בײ מיר פאר דער גאנצער צײט אנגעשטאפט אין די מוםקולן, זיך באזעצט אין דער נשמה, — און איך בין איבערראשט געװארן. גאסז װי מײן נשמה, מײן גוף — אין די ראלן, זענען פון טאג צו טאג. פון פארשטעלונג צו פןןרשטעלונג פארקריפלט געװארן א דאנק די שלעכטע טעאסראלישע געװוינהײטן, די אקטיארישע שסיק, דעם צופאסן זיך צום עולם, די פאלשע צו־ גאנגען צום שאפןז װי אזוי אבער פארהיט סען די רןןלע, אז זי זןןל גײסטיק נישט פארענרערט און פארגליװעדט װערןז װי אזוי מײדס מען אויס, אז די ראלע זאל נישט באהערשט װערן פון דער אקטיא־ ריש־אײנגעחזרטער, אויםערלעכער געװוינהײטז צוליב דעם איז נויטיק יעדעס מאל פארן אנהויב פונם שאפן, יעדעס מאל םארן איבערחזרן די ראלע. גײסטיק צו• גרײטן זיך צו איר. עס איז נויטיק נישט נאר א פיזישער, נאר דער עיקר א גײםטיקער טואלעט פאר דער פארשטעלונג. מען דארף פריער, אײדער מען הויבס אן צו שפילן, קןזנען ארײן אין יענער גײסטיקער אטמאםפער, װאס שטעלס פאר דאם שע• פערישע קדשי־קדשים. מיט אס די געדאנקען און סםקות אין הארצן הןזב איך זיך צוריקגעקערס פון מײן זוםער-אפרו קײן מאסקװע אויסן סעזאן 1903-1907, און אנגעהױבן זיך צוקוקן צו זיך און צו אנדערע בשעת זײער ארבעט אין טעאטער. איך האב, װי דאקטאר שסאקדאן, אנטדעקט א לאנג• באװוםטן אמת: בשעת אן אקטיאר שטײט אויף דער סצענע, אנטקעגן א םויזנםקעפיקן עולם, םאר א שטארק־באלויכטענער ראמפע, - פילס ער זיך נישט נאטירלעך, און די נישט נאטיר־ לעכקײט שטערט דעם שאפן גוסא. און נאך מער — איך האב פארשסאנען, אז בײ אזא מאראלישן אין םיזישן צושסאנד קאן מען נאר פדאװען שטיק, מען קאן נאר מאכן זיך, אז מען לעבט איבער, אבער איבערלעבן בפועל־ממש, מים לײב און לעבן ןזפ־