Literarishe bleter · 1928-01-20 · 3 (20.1.1928) · p. Seite 48

3 זא ליוןרןריין נלןוןר 48 דעכם דיכטערם פערזענלעכהײט פאלק הײלפערין / װילנע ,קליאטשענע־בײכערי, .זעגלען פון ראבן״, .הינם, װןןם זױגן די זױםען םון זונאויםגאננ׳. גי יעסיענין הןןט די שסימונג, װעלכע איז אויםגעדרוקט אין די ״קליאטשענע שיםן׳, געכאיס אויף דער םיאםניצקע, זיי דאם גאנגע לעבן אין דער צײט םון דער רעװןןלוגיע, װײם אױםער די װענם םון מןןסקװע ביז ים הקרח. האט אין אים די דןזיקע שםיםונג ארויסגערוםן — דןןם איז פאר דעם גענוס, װןןס פיר האבן םון דער םןןעפע, גאנץ גלײכגילטיק. די םןןעמע איז זיוליב דער םעשה מים די נבלות נישט געװןןרן אויף קײן אײן האר טיםער, װןגיקער, באדײטנ■ דיקער. איז נאך גום, װען דער םאקט פון לעבן איז לגבי דעם פארשטײן די פאעםע נןןר א ,לא םעלה ולא מוריד׳. עס זענען אבער םאראן אזעלכע םאקטן, װ$ס פאלן װי א קליאקסע אויף דעם דיכטערם שאפונג. אין דעם זעלביקן ״רןןםאן׳ װערם װײ■ טער געבראכס א מעשה װעגן דעם עלעקטרישן אויװעלע, װןס איז שוין דערמןןנט געװןןרן. די רעװןןלוביןןנערע םאכט הןןם נישט ערלויבט זו נובן אזעלכע אויװעלעך, און אז די *ןןעטן זענען געכאפם געװארן בײ דעם םארברעכן, הןןבן זײ זיך גרײלעך דערשראקן. ןןט די דןןזיקע שרעק הןןט. לויט םאריענ■ גןןפס עדות, יעסיענין איבערגעגעבן אין דעם םערז, װןןס םיר גיבן דא אין א פראזע איבערזעבונג: ,און םיװעט מיך אויפן װינטיקן טרײב, איבער יענעם זאםד אװעקםירן מים א שטריק אויםן האלז ליב גו קריגן דעם אוםעם׳. — א פערז אין אײנעם פץ יעםיענינם שענםטע לידער, װו ער דערצײלס, װי ם־״יען מערדער און גנבים איבערן זאםדיקן װעג קײן םיבירז ער האט ליב דעם טרױער אין זײערע אויגןו בײ אים איז נןןך דאס האדץ רײן. אבער ער װײם, אז ער װעט אויך טויטן א מענטשן, און מען װעס אים. וױ די דןןזיקע פאר■ ברעכער, אװעקטרײבן מיט א שטריק אויפן האלז איבער דעם זאמדיקן װעג, און דאס אומװעטער װעס םיט דער בונג ארןןפ• לעקן דעם שפור פון זײן לעבנםװעג. אײנס פון די שענסטע לידער םון דעם פןןעם, און זײן װןןרבל—אין נארישער, ״מעשטשאנםקער״ פחדנות. װןןס הןןט זיך יעםיענין דערשרןןקןז די רעװןןלוביןןנערע מאכס איז אפנים אזא אידיאטישע, אז םאר אן אױװעלע װעט זי לןןזן קעפן א םענסשן, ובםרט נןןך איעסיעניןז דער םאקט, װןןם דארף אונז כלומרשט דערקלערן דןןם ליד - מאכס דןןס גאנבע ליד קלײנלעך און נאריש. און נןןך װײניקער, װי א פירוש בום װערק. איז דאס טאג־טעגלעכע לעבן סון דעם קינםטלער א שליםל בו זײן קינסט■ לערישער פערזענלעכקײט. מיר קענען יעםיענינען פאר אײנעם םון די באדײםנדיקםסע פאעטן םון אונזער בײם. ער זןןגם אין זײן םןןעםע ״אינןןגיא׳: ,איך הןןב נישט קײן מורא סאר טויט, םאר שפיזן און רעגן םון סײלן. אזוי זןןגט דער נביא םערגעי יעסיענין. םײן בײם איז רײף געװןןרן. סאר מיר איז נישט שרעקלעך דער קלינג פון א בײטש. איך װיל נישט אויפנעםען די גאולה דורך זײן (קריסטוםעם) פײן און דורך זײן קרײץ. איך הןןב באגרײםם אן אנדער לערע—פון די שטערן. װןןם דויערן אין דער אײביקײם׳. אזױ הײבט ער די פןןעםע ןןן, און ער ענדיקם זי: ״םרײ-זשע דיך, ביון. שפרײם אוים דײן שײןו אױםן הימלראנד איז רײף א נײער נאזארעטז אױף א קליאסשע םןרס דער רוסישער פאעט אנאסןןלי םאריענגאף הןןס ארוים■ געלןןזט א בוך .ראםאן בעז װראניא׳, (מאםקװע, ארבעםער• םארלאג. 1927), — א ,רןןמאן אן ליגנערײ׳. — בילדער םונם אויסןןרם בוזאםענלעבן מיסן פןןעט יעסיענין אין א משך םון םיר יןןר. װען דאס װןןלט געװען א ראםאן ״מיט ליגנערײ׳, װןןלט אפשר כדאי געװען בו רעדן װענן דעם בוך אלם אזעלכן. ןןבער דאס, װאס אינם רןןםאן איז אלץ לויטער אמת, נעמס בײ אים אװעק זײן אײגנטלעכע באדײםונג און םאכט אים פאר עפעס םער, אדער גראד־עפעס װײניקער. װי םתם א רןןםאן. ער װעקט זײער װיכסיקע פראגן. בו װאם דארף מען אזעלכע ביכער, װאס גיבן אונז ״ןןן ליגנערײ׳ די אינטיםע זײטן םון דעם קינססלערס לעבןז אויב םאר דער װיסנשאפט, װעלכע שםודירט די פסיכןןלאגיע םון שאפן, װןןלט מען זײ געדארפט געבן אין דער סארם, װי די װיםנשאםט סון אקושעריע, למשל, נובס אויס פאקטן פון לעבן, נישס פארװאנדלענדיק זײ אין ל י ט ע ר א ט ו ר. הגם זײ זענען מםתמא נישט װײניקער פיקאנט, װי דןןס לעבן פון א קינססלער. אויב אבער םען װיל אין דעם לעבן פונם קינםטלער געסינען דעם שליסל בו זײן שאפונג — איז א פראגע: בי איז עס ןןסטמןןל נישם קײן אומזיססע טרחאז װו דארף מען זוכן די פערזענלעכקײט סונם קינסטלער — אין זײן שלאפביםער, בי אין זײנע װערקז אין ,רןןמאן ןןן ליגנערײ׳ ברענגט דער אויטןןר עטלעכע םאל פאקטן, װןןם האבן כלוםרשט א װיכטיקע שײכות בו די ןןדער יענע יעםיענינס לידער. אין אײן ארט דערבײלט ער, װי אזוי ער איז בוזאמען םיט יעםיענינען געגאנגען אין םאס• קװע אויף םיאםניבקע גאס, װו ם׳האבן זיך געװאלגערט ןןנגע• דרןןלענע םערדישע פגירות. רןןבן הןןבן בײ זײ געפיקס די אויגן. עםעבער האט אויף זײ א װןןרף׳געםון א שסײן, הןןבן זײ אויםגעשפרײם שװארבע םליגל און אויםגעזידלט זיך מיט א קראקערײ. א הונם הןןס געגריזשעט אין קערפער פון א נבלה־ און װען ער הןןט ארויסגענומען די מןןרדע םונם פלײש, איז זי געװען א םארבלוטיקםע און האט אויםגעזען, װי א רויטע םאסקע. געקוםען א הײם, הןןבן די פןןעטן געסונען אין בי■ מער א טעםפעראטור אונטערן נול. זײ הןןבן זיך געזעבט שרײבן םאר אן עלעקטעריש אויװעלע, כדי די טינט זאל נישט סרירן, און םען זןןל קענען שרײבן ןןן הענסשקעם. ״איך רערבײל עם אײך — איז דער אויםןןר מוםיף, — כרי איר זןןלס אויםםערקזאמער דורכלײענען יעםיענינם ״קליא■ טשענע שיסך — א מערקװירדיקע פאעםע װעגן ״בעריסענע קליאסשענע בײכער׳ םים ״שװארבע זעגלען פון רןןבן׳. װעגן ״א זון, װאם גליװערט, װי א לוזשע, װאס א פערד האט אנ־ געלןןזן״, װעגן ״א קעלט, װןןס הןןט גאלןןפירט איבער פעל־- דער׳ און װעגן .הינט, װאם זױגן מיטן הונגעריקן מויל דעם זײם םון זונאױםגאנג״. איך הןןב מיר דערלויבם בו ברענגען דידןןזיקע לאנגע ציםאסן, כדי װער עס װיל זיך איבערבײגן, זןןל אױםםערקזאם איבערלײענען די שסעל אין ״רןןמאן׳ און די פאעמע ״קליאט־ שענע שיםך בײ יעםיענינען און אלײן מיט די אײגענע אויגן זען, אויף חיםל די פןןעמע איז גןןר נישס דןןם, װןןס אויף דער מיאםניבקער גאם. די נאנבע געשיכםע מיט די םערדישע נבלות באװײזט נןןר, װו הןןט דער פןןעס גענומען די בילדער