Literarishe bleter · 1928-01-20 · 3 (20.1.1928) · p. Seite 46

3 זא ליסזרןריוז נלוטור 46 מײםטנס ײדן, הזןבן נןןך םארברײםערט און #נטװיקלם זײן לערע און זי אריבערגעסראגן פון נאטורװיםנשאםם און םעדיבין אױך אױף ליטעראטור און קונםט און דערביוננ. ם׳איז גענוג צו דערמאגען אזעלכע נעמען, װי קארל אבראהם, $טא ראנק, בערנםעלד, רײק, זאקם, םאדגער א. א. װ. א באזונדערע אויםםערקזאמקײט םארדינט אין דער לעב• טער בײט אײנער םון םרוידם ערשטע תלםידיס, אלםרעד אדלער, אגב אױך א װינער. אלםרעד אדלער איז צוערשט געװארן א דירעקטער פןןרטזעזיער פון םרוידם שיטה און זײער א בא• גײםטערטער תלמיד. נאכהער האט ער אבער סארלןןזן די םסיכןן• אנאליזע נאכדעם, װי ער האט ןןנגעהויבן בו באקעםםן דעם סאנםעקסואליזם, װעלכער שטעקט אין איר, ביז ער הןט נישם באגרינדעט אן אײגענע שיטה, די אזוי־גערוםענע אינדיװידועלע ססיכןןלאגיע, װעלכע איז לויט איר אויםבוי און געדאנקענגאנג נישט װײניקער נובלעך און^אינטערעסאנט, װי די ססיכןןאנאליזע. דער עיקר הןןט די אינדיװידואל־ססיכןןלןןגיע א גרויםע באדײ• טונג םאר די דערבױנג. אלםרעד אדלער הןןס איבערגענוםען ניטשעם םארמול םון דעם .װילן צו םאכסי און הןןט זי סרו• בירט זיו באװײזן אין אלע האנדלונגען סון מענםשן, אםילו אין די סארדרענגטע און םארבארגענע און אומבאװוסטע. םרויד הןןט באשרענקט דןןם ,איך• אויף א קאמסלעקם פון טריבן, אזױ, אז די רןזלע פון ,איך׳ איז כמעט װי אינגאנגן םארװישט גע־ װארן. אלפרעד אדלער שטעלם דװקא אין דעם מיסלסונקס םון זײנע פןןרשונגען דאס ,איך״ פון םענטשלעכן אינדיװידום. אין דעם בוזאםענהאנג דארף םען אויך דערםןןנען אזעלכע צװײ אריגינעלע דענקער, װי קאנםטאנטין ברונער און געןןרג זיםעל, װעלכע הןןבן זיך םער פארנומען מיט דער םןן• ציאלןןגישער און קולטורעלער זײט םון געשלעכטםסרןןבלעם. נישט װײניקער באדײסנד זענען אויך אזעלכע פןןרשער, װי מאגנוס הירשםעלד און איװאן בלאך. זײ בײדע ה$בן אםילו נישט קײן דירעקסע שײכות צו ססיכןןלןןגיע, זײ הןןבן אבער דןןך זײער א סך בארײכערט די ידיעות װעגן געשלעכטססרןןב• לעם. די סערזןןן םון מאגנוס הירשםעלד איז זײער סןןסולער אלס פאכמאן פון הןןמןןםעקםואליטעט און סערװערזיטעט, און איװאן בלאכס װערק װעגן פרןןםסיםוציע געהערן צו די בעסטע ביכער אויף דעם געביט. די מןןדערנע םעקםואלססיכןןלןןגיע קען נישט םארבײגײן און נישט דערםןןנען די לײססונגען םון די דןןזיקע צװײ ײדישע פןןרשער. ם׳איז קײן שום םםק נישטא, אז דער אינטערעס םון די ײדן אין מערב־אײרןןסע אלס סםיכןןלןןגן און זײערע םעיקײםן באשרענקען זיך נישם נןןר אויף דער געשלעכטםםראגע אלײן. זײער אײנפלום און וױרקונג אױף אגדערע געביסן םון דער ססיכןןלןןגישער םארשונג איז אויך גענוג קענסיק און םערק• באר. לןןמיר נאר נעמען אלס בײשסיל די שסראכסםיכןןלןןגיע,— און תיכף שטויםן מיר זיך ןןן אויף צװײ באקאנטע נעמען, װי לאצארום און שטײנטאל, די אײגנטלעכע באגרינדער םון דער שסראכססיכןןלאגיעז ןןדער די םעלקערססיכןלןןגיע, — און באלד באגעגענען םיר אזא נןןמען, װי הײלבארן, װעלכער הןןט קןן• לןןסאל געלײםטעט מיט זײנע םארשונגען װענן דער אנסשטײונג פון מיטאם און די שסראכן םון די סרימיטיװע םעלקער און אויף װעלכן דער גרויסער געניאלער װונדט הןןס זיך נישס אײנמןןל געשסיצט. און אין דער דיםערענציעלער ססיכןןלןןגיע איז דןןם דןןך דער ײד װיליאם שטערן, װעלכער הןןט געשרינן אין איר א נײעם קאסיטל און הןןס אנסװיקלס א נײע קינםטלער■ סטיכןלןןגיע. ס׳איז אוםמעגלעך םארנײצוגײן די געניסן ױן -1-״ סער. שניצלער גײס אױף דעם װעג פון קונםםז װײנינגער .— אױף דעם װעג םון כאראקםעראלאגיע.. און פרויד — אויף דעם װעג פון ביאלאגיע;װיםנשאסס םון לעבן). שניצלער באטראכט די װעלס אונטער דעם אססעקט םון םעקםואלבאםרידיקונג. װײנינגער — אונסער דעם אספעקט פון סעקםואלאיבערװינדונג און פרויד—אונטער דעם אםפעקט פון םעקסואלװילן. אלע דרײ דערגענצן זיך און בילדן צוזאמען דעם אויםגאנגםפונקט פון דער םאדערנער נעשלעכטער־ססיכןןלןןגיע אין װיסנשאפס. קונסט און ליסעראטור. ארסור שניצלער, װעלכער איז דורך און דורך באאײנםלוסט דורך די םעםינינע סביבה םון װין, זעט אין יעדן מענטשן אלס ציל דאס געשלעכט. ער איז פאר איס דער צויבערקרײז, אין װעלכן ס־װערט אײנגעשלונגען און ארײנגעכאפט יעדעס לעבן און סארלאנג. פון דער ,פרןןסטיסוטקע׳ ביז צו דער ,זיסער מײדל׳ און םון דער .זיסער מײדל״ ביז צו דער .ןןנשםענדיקער םרוי״, םון סאלדאט ביז צום דיכטער און םון דיכטער ביז צום גראף (.רײגן״), אומעםום שפירס ער נאך מיט א םײנעם חוש דאס .װײב״ אין מאן; און דןןס װײב אלײן, װןןס א חוץ דעם םאן הןןט זי נןןרנישט אין איר װעלטל. דער מאן װערט בײ אים זאגאר אויםשליסלעך א .װײב׳;״אנאטאל״). ער װערט, װו ס־איז אים נויטיק, א ציניקער און א שפןןטער (.ליטעראטור״), ןןדער םענטיםענטאל און נאיװ, װי אן אומשולדיק צניעותדיק םײדל (.ליבעלײ״). אבער שטענדיק איז זײן אפטיק דאס גע־ שלעכס. םון װעלכן ס־קומט אלץ און ס־גײס אלץ אפ. אטא װײנינגער גײט ארוים םון דער ,מענלעכקײם״ און פרובירס מיס אן אומבאשרײבלעכער אנםבלויזונג ארויסצולײגן זײן אײגענעם םעקסואליזם און אים אינגאנצן םארניכטן און צעשטערן. ער פאקס דןןס װײב אין זיך און שילדערס זי מיט א גליענדיקער, דעםאנישער לײדנשאםם, ער דרינגט ארײן אין אירע טיםסטע מעטאםיזישע װןןרצלען, ביז ער פאלט אלײן ארײן אין דעם טיפן אפגרונס סון זעלבססםארלײקענען און זעלבםט־ מארד. פונקט װי די אלטע ײדישע םיסטיקער סון דער קבלה, אזוי זעט ער אויך דעם טראגישן קעגנזאץ סון דער װעלט אין דעם װײבלעכן און מענלעכן פרינציפ. םון װײנינגער באקוםען די געשלעכטער װידער אן אוניװערסאלן זין און װערס. און נישט קוקנדיק אויף די אײנזײטיקע עטישע קןןנםעקװענצן, איז דןןך װײנינגערס װערק .נעשלעכט און כאראקסער״ די גרוגט• לאגע פאר א גרויםער סיםבןןליק סון דער װעלט אויף דעם פרינציפ סון געשלעכטער. זיגםונד םרויד קוםס פון דער װיסנשאםט. אין זײן לערע, דער אזוי־גערוםענער פםיכאאנאליזע, נעמס ער דעם אויםגאנג םון קןןםפלעקסן פון אומבאװוםטן לעבן, װעלכע ער סירט צוריק אויף ערןןטישע (ליבעס־) סיבות. ןןדער ער גײס ארויס סון דער היסטעריע, װעלכע ער דערקלערט אויך דורך די דערשײנונגען סון געשלעכטם־לעבן. ער באגרינדעכ א סעקםועלע סימבןןליק, אין די םיםבןןליזמען אלײן זעט ער נןןר די איבערסרןןגונגען םון םןןרשטעלונגען און עםםינדונגען, װעלכע זענען םארבינדן םיס דעם געשלעכטלעכן. אויך זעט ער די רעליגיעזע און קינסטלערישע אויםערונגען אלס סארשװיגענע און פארטריבענע אױסברוכן סון סעקסואליסעט. ער גײט זןןגאר אויף אזױ װײט, אז אםילו די אויסערלעכע האלטונג פון מענטשן, װעלכע הןןס, דוכט זיך, נןןר א נעבנװערס, סירט ער צוריק אויף סארבןןרגענע געשלעכטלעכע טריבן. זײן שיטה איז א יסוד םאר א סאן• סעקסואליזם סון ערשטן ראנג. םרויד הןןט שילער אין דער גאנבער װעלס, װעלכע הןןבן געםאכט ממש א רעװןןלוציע אין דער ססיכןןלןגישער ןןנשוױנג װעגן געשלעכסםלעבן. זײנע שילער,