Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 38

ליםזרורױו נלוסער 2זא —— אזא בושטאנד םון דער ליטעראטור םארפליכםעט, באזונ• דערס פארפליכסעט ער שרײבער, װאס געהערן בו ארגאניזאביעם סון פראלעטארישע שרײבער. דא שםעלט זיך די םראגע סײ װעגן אידעאלאגישער אריענטאביע סון זײערע װערק, םײ װעגן זײער טעמאטיק. דאם, װאם אין א געװיסן םאםענס איז ארױםגעטראסן א גרויע שרײבער, װעלכע האם אנגעהויבן קעםםן סאר פראלע■ טארישע ליטעראסור, איז געװען נאך אן אביעקםיװער באװײז. אז אין דעי• ײדישער סביבה האט זיך שױן אויםגעבילדעט א ברײטער םאװעטישער צוזאמענשלום, װאם אין זײנע ראמען הױבס שױן אן די ליסעראטור איבערלעבן א סיםן דיםערענבי• רוננס-פרןןצעס. אבער װען מיר זאלן נעמען נישט די ם ו ב יעקטיװע פרינציפן-דעקלאראציעס םון די שרײבער, װאס גײען ארײן אין די ארגאניזאציעם םון פראלע• טארישע שרײבער. נאר זײעדע װ ע ר ק , װעלן םיר זען, אז געשאפן האבן זײ נישס פראלעםארישע. נאר אלגעםײן• ס א װ ע ס י ש ע װערק. אזױ, אז ביז איצט האס די עקזיסטענץ פון שרײבער־גרופירונגען, װאס גײען ארײן אין פראלעסארישע שרײבער - ארגאניזאציעם. באסײט אדערשײנונג םון ליטערארישער פאליסיק, אבער נישם םון ליטעדארישער שאםונג. געװיס איז די דאזיקע דערשײנונג םון ליטערארישער פאליטיק געװען א פרןןגרעםיװע. דער םאקט אלײן, װאם א גרופע שרײבער האט דעקלארירט די םוביעקםיװע אריענסאציע םון אירע מיסגלידער אויפן פרןןלעטאריאט, האט שטארק םים• געהאלםן צו סארסעסטיקן דעם סאװעסישן כאראקטער פון דער ײדישער ליטעראטור. אבער דעם דאזיקן פעריאד םון בלױז ליםערארישער פאליסיק דארף מען סאר די שרײבער-גרופן, װןןם דעקלארירן זיך פאר פראלעטארישע. שוין האלטן םאר א גע• ענדיקטן. אויםן ננ־טן יאר פון דער אקטאבער־רעװןןלוציע איז שױן םאר אזעלכע שרײבער־גרופן נישט גענוג צו שאםן בלויז םאװעטישע ליםעראסור. ,םאװעטישע ליטעראסורי איז א טערםין םאר א ליםעראטור פון דעם קלאסן צוזאמענשלום, װעלכער בילדעט דעם יםוד םון דער פראלעסארישער דיקטאטור. ם׳איז שוין אבער געקוםען די צײט. אן אין דער ײדישער ליטעראטור זאלן מיר שױן דערזעען דעם הויפט־צד אינם צוזאםענשלוס — דעם פראלעטאריאט, דעם ארבעטער. און דאם פעלס נאך אין אונזער ליטעראטור םײ אין זין פון אידעאלאנישער אױסגעהאלטנקײט, סײ אין זין םון טעמאטיק. ס־איז דאך םאר קײנעם קײן םוד נישס, אז סײ אין דן םון אידעאלאנישער אויםגעהאלטנקײט איז די שאםונג פון די שרײבער, װאס גײען ארײן אין די פראלעטארישע שרײבער־ןןרגאניזאציעס, װײט נישט שטענדיק אױף דער הויך, אז מיר געםינען בײ זײ אםט נאציא• נאליםטישע אפנױגן. ירידה־שטימונגען א.א.װ. און אז װאס אנ• באלאנגט טעםאטיק. צײכנט ד זיך אױך אױס דערמיט. װןןס דער ארבעטער — פעלט אין איר. אױפן זנ־טן יאר פון דער אקטאבער־רעװאלוציע הןןבן םיר אזא צושטאנד, אז די ײדישע ליטעראסור איז אױף 90 פראצ. א סאװעסישע, און װען מיר זןןלן נעמען ןןפשאצן א װערק נישט לויט דער ארגאניזאציע. װו דער שרײבער איז סאררעגיםםרירם, נןןר לויט דעם ןןביעקטיװן אינהאלט םונם װערק גוםא, װעלן מיר קײן חילוק גישס געסינען — אלץ םאװעסישע שאסונג. און די באראסונג דארף םארמולירן די םןןדערונג צו שאסן פרןן• לעטארישע ליטעראטור, װןןם זןןל זײן אזעלכע נישט לויס דער םוביעקסיװער ןןריענטאציע םון די שעםער. נןןר לױטן ןןביעקסיװן איגהאלס םון זײער שאסוננ. בסרט נןןך, אז נישט שטענדיק איז 36 ראטור אין גאנצן גענוםען איז שטענדיק געװען א קלײנביר• גערלעכע און אז אזא איז איר באשערט צו סארבלײבן. דןןס איז געװען א פרוװ אפצולײקענען םײ די צוקונסט סון דער ײדישער פראלעכארישער ליטעראםור, םײ אז זי האט איר אײ• גענע מסורה אין דער פארגאנגענהײט. הזןס זיך דןן געשטעלט דאס ירושה-פרןןבלעם אין א נײער פארם. קלאר צו מאכן, אז אין דער ײדישער ליטעראטור איז געװען א פרןןלעטארישער שטראס, אז די פראלעסארישע ליםעראטור הןןט געהאט איר אײגענע מסורה אין דער פןןרם םון פאלקססימלעכער, ערב־ פראלעסארישער און פרןןלעטארישער ליטעראסור. אז מיר האבן דעם װערס פון דער ,קלאםישער׳ ירושה נישס געלײקנט אפילו דאן, װען פיר הןןבן זי םון שטאנדפונקט פון אירעאלןןגיע געשטעלס אונטער א צװײםל, איז צו זען דערםון, װאס אסילו דאן הןןבן מיר געםײערס פרצעס ױבילײ שלום־עליכםס יובילײ און מיר קלײבן זיך צו םײערן דעם מענ• דעלע־ױבילײ. אבער צוזאםען דערסיט שטײט פאר אונז די אויםגאבע צו םארצײכענען עדעלשטאסם יוב׳־לײ, די יובילײען פון באװשאזער. מאריס ראזענפעלד א. א. — ד. ה. םעסטצו■ שסעלן און רעאביליטירן די פראלעטארישע מסורה אין דער ײדישער ליטעראטור. אויף אזא אופן שטעלט זיך דןןם ירושה־פראבלעם פאר דער פראלעסארישער ליטעראטור אין צװײ םלאכן: אין םלאך םון קולטורעלער און פארםעלער קװאליפיקאציע און אין םלאך סון קלאר םאכן איר, אזױ צו זאגן. םןןציאלע אפשטאמונג און רעאביליסירן איר אײגענע מסורה. דאם צװײסע פרזןבלעם, װןןם שטײס פאר דער פראלע• טארישער ײדישער ליטעראטור און װאס זי דער עיקר דארף די באראסונג אונסערשטרײכן. איז די פראגע װעגן סארפינקט• לעכן איר קלאםן־אידעאלאגיע, ד. ה. אז זי זאל װערן טאקע א פרןןלעטארישע. דאס דאזיקע פראבלעם שטעלם זיך אין איר גאנצער שארםקײט מאקע איצט. אדאנק דעם איצסיקן צושטאנד םון דער סןןװיעטישער ײדישער ליטעראטור. די סןןיויעסישע ײדישע ליסעראטור איז שטארק אויםגע• װאקסן. דער װיכטיקסטער סיפן םון איר װוקס, סון אירע גרוי• סע דערגרײכוננען באשטײט דערין, װאס פיר האבן שוין ענד• לעך א סאלידע פראזע, װאם נזןך איר האבן מיר אלע יארן אזױ שסארק געבענקט. די דיכםונג האס סוף כל םוף פארלוירן איר אלײנהערשאםס אין אונזער ליסעראסור. ביז דער לעצםער צײט הןןס די דיכטונג געטראגן די גאנצע אחריות םאר דער ליטעראסור. אזוינס איז נישם לויט די כחו־ז םון קײן דיכסונג אין קײן ליטעראטור, און דאם האט געשאפן קאלאםאלע שװע■ ריקײסן םאר דער דיכטונג גוסא און האט געשטערס איר נןןר־ מאלע אנסװיקלונג. איצט װערם די דןןזיקע דערשײגונג אוים־ נעלעבט. םיר האבן שוין א פראזע, װאס הױבט שױן ביםלעכ■ װײז אן צו שפילן א םירנדיקע רןןלע אין אונזער ליסעראטור און דערמיס װעם זי שוין םון איר זײט קענען ארויסהעלםן דער דיכסונג אין איר אנסװיקלונג. םיר האבן שוין א גאנצע רײ פראקטישע װערק, װעלכע שטעלן מיט זיך םןןר ברײטע לײװנסן אדער לײװנט׳פרוװן. גןןדינער, יודל יזןםע, מײערןןװיסש. פערםאז. ראבין — אין מןןסקװע. אפסשוק, אלבערטןןן, אראנס־ןי — אין אוקראינע. םיר הןןבן שוין אין א רײ װערק םיפן, ד. ה. אזעלכע םאראלגע■ םײנערטע םינורן, װאם אויף זײ, םון זײ א־ער דורך זײ ז$לן מיר זיך קענען אריענסירן אין די אביע־טיװע ענדערונגען, װעלכע זענען פארגעקומען אדער ק־דזן סאר אינם ארוםיקן לעבן•