Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 37

37 ליסןרורייו ולוווד 2 זא דער צרשטאנד אױ די אויפגאבז פװ דער סאװעטיש־ײדישער ד־יטעראטור (רעפעראט פון מ• ליטװאיאװ*) אויף אײן אוםן, אין אײן ריכטונג אײנמאל םאר אלעמאל. יע• דע סראגע באקומס בײ אונז אין יעדער עפאכע, אין יעדן םעריאד אן אנדער שםעלונג אין הםכם מיס די געענדערטע אוסשטענדן, מיס די באדינגונגען פון קאנקרעטן ארום. דאס איז אויך פןןרגעקומען מיט דעם ײדישן-םראבלעם םאר דער סאװיעטישער ײדישער ליסעראטור. סיאיז געװען א גײט װען די ײדישע ליטעראטור אין ראטנפארבאנד האט ערשט געדארםט װערן א סאװעסישע, ד.ה. זיך אינערלעך איבערגרוםירן, באנעמן און אײנזאסן אין זיך דעם תוך םין ראטנמאכט, םון פרןןלעסארישער דיקטאטור. זי האט נאך געהאלטן אין מאכן די ערשטע שריט אויף דעמדא• זיקן װעג. זי הןןט נאך נישט געפונען איר נײעם אינערלעכן גענטר—און זי איז געשטאנען אין געםאר םארפלײגט גו װערן פון דער ירושה, װאס מיר האבן באקומען םון דער ײדישער קלאסישער ליטעראסור, װאס אין אירע הויפט-־שטראמען. װעל־ כע האבן פארנומען דעם אויפמערקזאמקײט-בענרר בא אונזער געועלשאםטלעכקײט. איז זי געװען א בירגערלעכע. דאן איז פאר אונז געשטאנען די אויםגאבע זיך אפצוט״לן פון דער דאזיקער ירושה, זיך אפגוסרײסלען פון איר און זי ארונטער• װארפן אונטער א קריטישער אפשאבונג. װײל נאר בײם בא■ קעמםן און בײקומען דעם נאביאנאליםטיש־ײדישיסטישן כאראק• סער םון דער ביז-אקטיאברישער ליטעראטור איז מעגלעך געװען גו שאםן דעם נײעם דעם סאװעטישן שניט סון דער ליסע• ראטור. אבער מיר לעבן אין ראטן־לאנד שנעל, פעריאדן בײטן זיך בײ אונז זײער גיך, דאס הןןט, אגב, באמערקט, הגם ער האם נישט םארשטאנען דעם זין דערםון, אויך דער ײדיש אמעריקאנישער דיכסער לײװיק. און גאר גיך האט דאס ירושה■ פראבלעם געמוזט פאר אונזער ליסעראטור באקומען גאר אן אנדער שטעלונג. די סאװעסישע ײדישע ליטעראטור הןןס זיך אויסגעביל• דעס. זי איז אויםגעװאקסן, האט זיך פאר איר דאם ירושה• פראבלעם געשטעלט אין זװײ פלאכן. ערשטנס די םראגע װעגן קװאליפיקאביע אין ברײטן זין פון װארט. פריער פאר אלץ שטעלט זיך דא די פראגע װעגן עלעמענטארער ליטערארישער קולסור. און דא האבן מיר פאר זיך לענינס םאדערונג צו באהערשן די קולטור, װאס עס האט געשאםן די בורזשואזיע. די ױנגע סזןװיעטישע ײדישע ליטע■ ראטור דארף זעען אויסדריקן איר עפאכע. איר סאביאלע אומ• געבונג נישס ערגער װײניקסטנס, װי די קלאסישע ליטעראטור האס אין איר בײט אויםגעדרוקט איר עפןןכע און סאביאלע אומגעבונג—און דער עיקר מיט נישט קײן קלענערער םארמע■ לער מײסטערשאפט. אין דעם פרט הןןבן מיר נאך װאס בו לערנען זיך בײ דער עלטערער ליטעראסור, אין דעם געביט דארםן מיר םןןרשן די ירושה. אבער דןןס ירושה־םראבלעם האט זיך אינם נײעם פעריאד געשטעלט אין נאך א םלאך. עם איז אויפגעקימען די לןןזונג װעגן א פראלעטארי• שער ײדישער ליטעראסור. האבן אײניקע קעגנער םון דעמדןן■ זיקן לןןזונג ארויםגערוקס א .טעןןריע/ אז די ײדישע ליטע• מ. ליטװאקאװ הײבט אן םון דעם, אז דער 15־םער צו• זאמענפאר פון דעם אלקיפ האס עװישן די קאנקרעטע אויסגאבן פארן נאענםסטן פעריאד ארויסגעשטעלט די קולםור׳רעװאלוביע. ״עס האס זיך ארויסגעװיזן-זאגט מ. ליטװאקאװ - א גו גרויםע דיספראפארגיע בװישן דעם פאליםישן און װירטשאפט• לעכן װוקם און דעם קולטור־צושטאנד םונם ארבעטער-קלאס, װ$ם זײן דיקםאטור הערשט אין לאנד, און פון די שיכטן סויערטום און נישט פראלעטארישע הארעפאשנע מאסן״. .זיװישן די כוחות װןןם זענען בארוםן מיסבוהעלםן די דורכ• פירונג םון דער קולטור־רעװאלוציע. דארף די ליטעראטור אן סםק פארנעמען א חשוב ארט. און דאס לײגט אויף איר ארויף גרויסע התחײבותן. ס־איז באװוסט, אז בײ אונז_הערשט א באזונדערע באבױגג בו ליטעדאסור, נישט אזא באציונג, װעל■ כע הערשס בנוגע בו איר אין די בורזשואזע לענדער און בײ די בורזשואזע^קלאםן. מיר םאדערן םון די שרײבער אין םון זײערע װערק אןן אקטיװע באצױנג צום לעבן, װאס װערט גע• שאםן ארום. בײ אונז דארף די ליטעראטור זײן א מיטארבע■ טערין און מיסקעמפערין,—און אזא מיטארבעסערין און סיס■ קעמםערין דארף די ליטעראסור אויך זײן אין דעם פראצעס פון דער קולםור=רעײאלוציע. די סראגן װעגן דער ןןריענטאציע םון דער ליסעראטור, װעגן איר גאנג, איר שניט באקומען איצס נאך א גאר באזונ־ דערע באדײטונג״. דער 15-סער פארטײ־צוזאמענפאר — זאגט װײטער מ. ליטװאקאװ—האט ״ענדגילטיק ליקװידירט די חשבונות מיט דער טרןןצקיםטישער אפאזיציע. װאס האט באדײט דידןןזיקע אפא־ זיציעז זי הןןס באדײט, אז די קלײנבירגערלעכע סטיכיע האט באװירקט אסילו א קלײנעם םליגל פון אונזער פארטײ, װעלכער הוןט זיך געפרוװט צעטרײסלען די פראלעטארישע דיקסאטור. דאס האט ארויסגערוםן װאקלונגען אפילו בײ דער נאענטער צו אונז אומפארטײאישער אינטעליגענץ, דערין אויך בײ א טײל שרײבערשער אינטעליגענץ, בײם טײל אינטעליגענץ, װןןס שאסט ליסעראטור. כדי די ליסעראטור, באזונדערס די, װוןס דעקלארירט זיך סאר א פראלעטארישע. זאל װירקלעך װערן אן אקסיװער פאקטאר אין דער קולסור־רעװאלוציע, א מיטאר• בעטערין אין דער סאציאליססישער בוױנג, דארף זי זיך ןןנ• שטרענגען צו מאכן א סוף מיט די װאקלונגען. צו ליקװי■ דירן די ירידד,'שטימוננען. װאס האבן אין איר זיך אנגעהויבן ארויםבאחיײזן אס די אלע העכםט װיכסיקע מאמענטן שסעלן ארוים פאר דער סאװיעםיש*ײדישער ליטעראסור. באזונדערם םאר דעם טײל ײדן, װןןם דערקלערט זיך פאר א פראלעםארישן, א גאג■ צע רײ גרונט-פראבלעמען. ערשסנס, דןןס פרןןבלעם װעגן ירושה. מיר, מארקסיסםן-לעניניסטן, שטעלן נישט קײן םראגן •) מיר ברמנסן דן םיס אײניקס קיזירים דסם סןײסרןג, װןס ■. לי©# װןקןװ הןס ניהןלסן יין כןרקןװ ױיף דיר •לוויקיןיניסיר בןרןסינג §ין *ייריסע •רןלעסןריסי■ *רײבער. יס גיס *ובז ן בקװיםי ןןרעםיימנ ■יי די ססיממבען, װןס חזױ־סן אינס נװי*ן די יױמ •רױבער *ין רןסג#ןר• ב*נד רעד.