Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 31

3) ליטערארישע בלןטור 2 זא מיין אויסשטעלונג ה ע נ1ר י ק ב ע ר ל ע2ו ו י /1ו ו * ר ש ע גאװוסטזיניקע שאםן, די עײס פין דער שעפערישער ױגנט. װען אלץ איז באהױכט געװען םיט אנטדיקונג און עקסטאז. גו די כאראקטעריססישע ארבעטן סון דער בײט געהערן: ,די ײדישע חתונד.', ,יןרטרעט םון ה־ ם.' און .ראמאנטישער פןרטרעס׳־. שפעטער, אין יאר 1922, פזןרטזעבנדיק מײנע זוכענישן, האב איך זיך אלץ מער דערװײטערט פון דער נאטור, און דערנענטערט זיך בו דער אבסטראקסער סארמען־װעלט, מײן גיל דערבײ איז געװען דאס אױטאנזןמיזירן און ברענגען צו א זעלבסטשטענדיקן אויםדרוק די פארם און פארב. איך האב אינגאנגן ןןפגעװןןרפן דעם םױזשעס, די םאבול, און זיך פאר־ נומען מיט דער סאקטור און םןןרם. דןןס איז געװען דאן דער קוביזם. דאס אונטערשטרײכן די רײנע םארם, די פאזיטיװקײט םון דער פ$רם, און דעם בוי םון בילד. אויב כ האב אין מײן ,־ריערדיקער שאפונגס־סאזע בעשטערט די םארם, האב איך זי דא זןןױגםעלטיק געבויט און אונטערגעשטרןןכן די םןןלערישע םאקכור. *יס א כאראקטעריסטישע זאך םון דער בײט איז סײן בילד דער ,םרױעי־האלב־אקט״, אין װעלכן ס׳איז אונטערגעשטרןןכן דער בוי און םארנן־פלאסטיק סון בילד. בילדער םון אט דעם פעריאד האב איך אםװינביקסטן אייס• געשטעלט, םײל כ׳האנ נישם געװןןלט דאם װארשעװער ױבליק ם שאקירן מיט די זאכן, בו װעלכע זי איז נישס בוגעװוינט װײל ׳.*י / י' _^יל די ײרישץ חתמון ם׳איז שוין לאנג אװעק די בײט, װען די דאדאיסטן האבן אויס נעלאכט די ,נורזשויען׳ און בכלל די אלע זאכן, בו װעלכע זײ הןןנן זיך באבוינן םײנטלעך. ם׳איז איבס די בײט םון יאזיםיװי׳ם, און דער קינםסלער דארף דעריבער םראפאגירן זײנע אידעען, אבער נישם אױםלאכן קײן בװײםע. אין דער בײט םון קוביזם בין 'איך דורכנענוםען געװען םיטן סראנבויזישן קובי ם, און אין מײנע ארבעטן האט זיך באםערקט א שײכות בו פיקאסא, לעזשער א. א. אנסװיקלענדיק װײטער די אנגעהוינענע ארבעט איבערן בוי און איבער דער מאלערישער פאקטור אין 1923, האב איך זיך װאס אםאל םער דערװײטערט סון דעם ״געגנשםאנד״ און זיך דערנענטערט גו די רײנע םארם־עלעמענטן, בו דער עלעםענטארער געשטאלטיקונג. אפםײםטן האט פיך םארכאפט די םאלעתישע םאקטור, װאם איז דער היפוך סון סראנגויזישן קוביזם. און דא האס ױך ארויסנעשלאגן םײן קינםטלערישער אינדיװידואליזם, דא האט זיך אנגעהױבן םײן אײגענעי־• װעג און םײן אײגענע דער־ גרײכוננ. מײן לעגטע ביל• דער־אויםשטעלונג האס ארוםגענומען א טײל םון מײנע קינסטלערישע דערגרײכונגען פון 1917 ביז 1927. נאר א קלײ־ גער סײל, װײל םיל סון מיינע ארבעטן געסינען זיך אין דײםשלאנד, אמער•^;, פאלעםטינע און אין דעך פוילישער פראװינץ. כ־חאב נאר גענויפגעקליבן דאם, װאם ם־איז מעגלען געװען בו באקומען און םון װעלכן מ׳קאן האבן א באגריף װעגן די װיכטיקםטע םאזן אין ה י ז ״• י מײן שאםןז זאכן װאס זענען כאראקטערי־׳סיש סאר ־די דיכסונגען, װעלכע כ האב רעפרעזענםירט. ם׳האם םיר פארגעװארפן, פארװאס כ׳האב אױםגעשםעלס שוין באקאנטע זאכן. םארװאס זאל דעם אקטיאר, םוזיקער און זינגער דערלויבט זײן אױםבוטרעטן אומאױפהערלע)• אין זײער רעפערטוארז מיט דער אױסשסעלונג בין איך אױסן געװען סאר מײן אפפארן םון פיילן זיך בו געזעגענען מיטן װארשע■ װער פובליקום, װי אױך זיך אלײן אפגוגעבן א דין־וחשבון סון מײן ביזאיבטיקער ארבעט. די אויסשטעלונג װאלס אײגנטלעך באדארסט אײנגעארדנט װערן לױם א כראנאלאגישן סדר. איך האב עס אבער נישט גע־ סון. בוליב רײן עסטעטישע אױסשטאטונגם־סעםים. בײ א נאטו־ ראליסטישער זאך געסינס ױך א סטיליזירטע. אדער א קובים־ טישע ארבעט. אבער איך רעכן, אז דאם פובליקום האס זיך אריענטירט. װײל אױף די בילדער געםינען זיך דאטן. ** י אמםײםטן איז אויף דער אויםשטעלונג רעפרעזענטירט געװען די שאסונגם־גײט. נאך פאר דעם אײגנטלעכן איבערברוך אין מײן ארבעט, סארן קאנסטרוקסיוױזם, די ארבעסן פון די יארן 1920, 1921. םאר דעם מעכאנא ־ סאקסורא פעריאד. דאס איז געװען בײ םיר די בײט פון בעברעכן דעם אלטן קינםט■ לערישן קאנאן, דאם זוכן דעם נײעם אױםדרוק, און דאם אנא• ליזירן די םארם. א דאנק דער אנאליזירונג און א דאנק דעם געברעכן די אײנגעבירגערטע םארם, איז מיר געלונגען בו דערגרײכן בו איר קערן און גו געפינען דעם קװאל םון דער עקספרעםיע. און דא האב איך אנגעהויבן בו זוכן א נײע םארם. בכדי אױס־ בודריקן די עקספרעסיע. און דעריבעד איז אין אנהױב די םארם געװען בײ מיר מער אבםטראקס. די סארם האט נישט געדעקס. נאר גיכער םארשטעלט— כ־האב גענומען די אלטע םארם און זי בעשלאגן און עפעס אוםגעריכט האט זיך ארױםבאקומען א זײער אינטערעסאנטע, קערנדיקע זאך. דאם איז געװען די בײט פון רײנער אינטו■ איטיװער קונםס, אן טעאריעם, דאס איז געװען דאם אונטער־