Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 30

2?א ליטערארישע בלעטער 30 דערצײלונגם־טאלענט, און מיר װילן זיך איבערגײגן, אז ד$ס אלץ קען מען נאר געפינען בײ אײניקע געויײלסע סרןזע• מײסטערס פון אונזער בײט. צװײג דער עםײאיםט װאקסם אריבער צװײגן דעם נא• װעליםט דורך זײן קאמף פאר דער גײסטיקער אױםלעבונג םון פעלקער־אחדות. דאס װערק .די שעפער סון דער װעלט׳, װו בװײג גיט אונז בילדער פון די גײסטיקע קולטור־בויערם םון אלע פעלקער, די 2 בענדער א. נ. ,דרײ מײסטערם׳, װאס אנטהאלטן סםודיען װעגן באלזאקן, דיקענסן און דזןססןךעװסקין. װי אויך דאם װערק .דער קאמף מיטן דעמאן׳, װו בװײג גיס אונז די געשטאלטן פון העלדערין, קלײסט און ניטשע — דוןס זענען בפבודיקע װערק אין דער הײנסיקער ליטעראטור. פון די דאזיקע סטודיען פליסש א טיפע לערע םאר די הײנטיקע און קינפטיקע בײטן. הערלעך איז די נשמה םון מחבר פון די דאזיקע סטודיען, דורך װעלכע די גרעםטע װןןרם• מײסשערם, װאס זענען פון זיך אפגעטײלט דורך דער בײט און שטח — װערן פאראײניקט װי ברידער. יעדער אײנער דערקענט אין דעם אנדערן א ברודער, יעדער אײנער האט ליב דעם אנדערן און װערס םון אים קעגנזײטיק געליבט אין דער אומשטערבלעכקײנה אט דאס איז דער כוח פון בװײגם שאפי. 1<%^1 <,*** ,**+• ס פריז הירשבײנם װערר אין קלעצקיז־פארלאג ם־ט ניוים בומרירנקײט טױלן םיר םיט די םרינד 6ון דער ײר־שעי ל־סעראםור, אז דער קלקבקין-^ארלאנ איז בוגע* טראטן אױיםבונעפן א פולשטענדיקע אויסגאבע פױ פרץ הירשבײנם װערה. •יץ הירשנײן שרײנט שוין העצעי 25 יא־, זײנע רראםען זענען נעװארן דער װיכטיקםםער באששאנד־טײל 6ינם ײרישן מעאטער. זיינע דייזעינאשרײנונגען ם־ן נ>.ר רער װעלם האגן 6א־לנטערעםירט רעם נעםטן ײרלשן לעזע־ זינע טיף-אײיגינעלע עםײען באביינערן, — איער רי אלע װערק זעיען בעזײט און צעשירײט אין 6ארשידענע אויםגאבן, בײטדור־פטן א ן ב״טוננען. ר• *רץ ה־רשבײן־אײםנאבע איז אײםנערעכנט אײף •24 נײ־םע בענרער. זל װעט ארוםגעם״ן רי דראםען, אײנאקטער, רײזע-באשרײבונגען, דערבײלונגען, עםיען און קינדער-םעשױה. א גױיםער טײל פון די זאצן זענען אין קײן בוך־נארס נישם געװען, א םיל װערן געדרוקט 6ון בתב־יד. אץ דער ערשטער רײ דערשינען זעקס בענדער רראטען : ב. 1. גרינע פעלדער, בװי שטעט, לױ יבחק. ב. 11. שאטן 6ון רורוח, רי םויז םיטן גלעקל, די הי־ ליקע םוטער. ב. 111. אץ א פארװאר6ן װינקל, דעם שםידטם טעכםער, תקיעת-כף. לענדער אין 6 ע ל ק ע ר (אױם רער װעלט) ב. 1. יאיאן ב. 11. כינא ב. 111. ארץ־ישראל די ערשםע בענדער װעלן רערשײנען אין םשך פין הינ• םיקן װ־נטער. הערט מען דא זײן רוף בו דער נשמה און בום געװיםן סון אײראפע. שפעטער טרעפט מען איפ אין דער שװײץ בוזאמען מיט זײן גײסטיקן פר־ינט ראמען ראלאן. זײ הערן נישט אויף בו אפעלירן בו דער מענטשהײט, נ־ען זאל טראגן הילף די יעני• קע. װעלכע זענען דורך די גרויסע מלחמה־לײדן אזוי שרעק־ לעך באעװלהט געװארן. גלײכבײטיק זעצט ער איבער אײף דײטש ראלאנס װערק. בװײג האט חתונה, ער פארלאזט די רױשיקע רעזידענץ פון עסטרײך און באזעבט זיך אין שטילן. שסימונגםפולן זאלב־ בורג. פול מיט שעפערישן ג־יסט שרײבס ער דראמען, לירי• שע לידער, קריטישע סכוריעי א־, נא־־עלן נישט איבעררײםנ■ דיט דערבײ זײן ששענדיקע זשורנאליססישע טעטיק־יט. בװײג אימפאנירט מיטן עשירות און שפע פון אומערמידלעכער ארבעטםזאמקײם. אץ זײן דריטער זאמלונג פון :אװעלן, װאם טראגט דעם נאמען ״אץ תהום פון געפילך, פירט ציױיג דורך דעם גע• דאנק. אז די דענטשלעכע עקזיסטענץ הױבט זיך פאקטיש אן ערשט נאכן באזיגן דעם דואליזם פון בלוט און גײסט, פון געפיל און געװיםן, און א־י דער אײניקײט. װאס באקומט זיך נאכן ציזאכלענגיסן פון די בײדע קאנםראסטן. עס איז װונדער• לעך, װאס דװקא בװײג. דער פרעדיקער פון דער געפיל־אײני• קײס, איז אזױ שסארק בײם באשרײבן די אינערלעכע בעריסנ־ קײט, די בליבן. ־ועלבע בערײסן די נשמה. שילרערנדיק םאר אונז די סראנעדיע פון אינערלעכן קאמף. פרעדיקט עי די װערט פון דער עקזיםסענץ דורכדעם. װאס די געשטדעבטע א־־ניקײם קען מען דערגרײכן נאר אויף א קורבע צײט, אפילו בלויז אויף אײן-א־־נביקן טאג פין מענטשלעכן לעבן שעה פין א פרויס לעבן׳). אדע־ דע־ דרײססעײ געדאנק װענן א ױנגן, ש־־נעם סשורענס פון פילאזאפ־ע, װעלכער האש א שטאײק מיטגעפיל צו ז־־ן לע־ער צ־ליב דעם, װאס דעם לערערם פרױ איז צו א־פ גל־כג־לסיק. שכארק איז די סבענע. װו צװײג שילדערט די ס־פע. נ־שש־נאטירלעכע ליבע צװישן דעם סטודענט אץ דעם לערער און דאס שוידערלעכע בילד. װען בײרע געליבטע געבן זיך אפ א דין וחשבץ. אז זײ זענען אראפ אין אן אפ גרונט. די טעמע א־ו א שטארק דראמטישע. זי װערט אבער מײסטערהאפט אנטװיקלט רורכן דיכטער. װעלכער דעקס אויף די קערפערלעכע זינד. כדי צו קענען אונטערשטרײכן די הער־ לעכע מאמענטן בײם שײדן זיך פץ מענטשן, װעלכע האבן זיך ליב (״אין תהום פון געפילך). אץ אזוי װײטער און װײסער. אץ זײנע נאװעלן איז בװײג דורכאױס א דיכטער, פונקט װי ער איז עם אין ז־ין װערק ״ירמיהו׳, װאס איז גיכער א ביבלישע פאעמע, װי א סבענישע דראמע. אויך אין זײנע ליטערארישע םטודיען איז בװ־־ג א דיכ־ טער. ער אנאליזירט אץ זײ די דעצידירנדע פאקטארן פון אײד$פעם שעפערישן גײסט און גיט דערב־י קלוגע און אינ־ םערעסאנטע אנװײזונגען װעגן דער װײטערדיקער אנטװיקלונג פון דער א־יראפעישער קולטור. צװײגס װערק מאכן דעם אײנדרוק פון מוזיק, װאם בינדט בונױף רױקײט מיט גרױסקײט. גראביע מיט הערלעכקײט און דערהױבט זיך מאמענטנװײז בו דער הײליק־־ט פון א תפילה. אזױ פיל אוםענרלעכע ליבע. אזוי פיל הארביקע ו־ארעמקײט, אזױ פיל פארביקײט איז פאראן אין דער שילדערונג פון גע■ םילן און גלײכבײםיק — פולקײט םון אבסערװאביע און איבער־ לעבונגען. מען זאל נןןך דערצו צוגעבן דעם שפאנענדיקן