Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 29

29 ליסוראר יעז נל?ס ל ר 2 זא דעם בליק םין מײן םאמען. אין אין א רגע שפעסער זןןגט דער טאסע מיט ךיגעמאכטע אויגן: .זיײס צי שלאפן, א מענטש דארף רוען*. און ערשט םיט בװײ שעה צוריק האבן מיר גע• בלעטערם דעם אלבאס מיס די אוראלטע םאמיליענבילדער מיט דעם יוננן ברענענדיקן פנים םין מײן סאטער םין םאר פער< ביק יזןרן און דעם װינדערלעכן, קלאסישן פנים םון מײן מי■ טער םון םאר םערביק י$רן. און אין צװאנגיק |י$רן ארום װעל איך אויך בי מײן זין ז$גן: ,בײס בו שלאםן, א מענטש דארף ריעןז׳ .און אזוי װי דאם שטעטעלע איבט זעט נישט מײן װאכ■ זײן, אזוי װעט קײנער נישט זען מײן װעלט אין יןס א דעם בוך. אין אזוי װי אומזיניק איז דאס איבטיקע װאכזײן מײנם, אזוי אימזיניק װעט זיך פלןןנטערן דןןם בוך, װןןם איך בינד עם איבט אין ןןט דער שסעטער נאכט־שעזז אין אײן בינד און גיב עס א נאמען: ״די םיר זײטן סון מײן װעלסי. און אויב עם װעלן זיך געסינען דרײ בדיקים. װאס װעלן מיר טון די מענטשלעכע טובה און איבערלײנען דאס ביך, שיק איך זײ הײנט נאכט שוין א גרום, אין אויב עם װעט זיך נןןר אײנער געפינען — װןןס קען םען זיך העלסןז זון, זײ נאך מיט מיר \ נאך װיל איך שרײבן, נאך װיל איך מאכן א לעבטע אנשטרענגונג אין איבערלאזן א םימן. אז איך בין דא געװעזן אויך א גאסט אויף אט דער ערד. װײל דאם ביזאיבסיקע ,װערקי איז נאך קײן סימן נישט. און אויב די זון װעט בײשטײן — איז גוט. און אויב נישט — איז דאם מײן וידוי געװעזן ר*דים, ד*1*םב*ר 1927. דער עםנטלעכער משפט איבער דעם טויט אין בוגלײך דאם ערשסע און לעבטע ביך םון מײנע פאעמען םארענדיקט זיך: אונזער גרויםער האר, אונזער גוסער קנעכס, םויט. איך װײס נישט םארװאם, נאר דו ביסם גערעכט. — אויפגעשריבן די סיר פאעםעם. געװןןלט װײטער גײן און נישט געקענט, אײדער זײ זענען נישט געבינדן אין א בוך, אין א בוך, אין א פרעמדער זאך, אונטערגעשריבן מיט א בופעליק נאענטן, מיטן אײגענעם, נאמען. האבן עטלעכע םון פאעמעס געםלאטערט נישם סארענדיקטע און דאם גאנבע בו• זאמען האט זיך נישט געבונדן. הןןב איך מיך אומגעקערם אויף עטלעכע טעג אין מײן הײם בו אלסע טאטע־מאםע. און דא איז געקומען די אריענטאביע *וריק. דןן ערשט איז גע■ קימען קלאר איבערן מוח דער גאנבער זין פון דעם אומזין, און דער גאנבער אומזין פון דעם זין. אט זיץ איך דא בײם שײן פין אלטן נאפט־לאמפ. די שטילקײט קלינגט אין םידע אויערן מיט טויזנט ^פארשידנשטימיקע גלעקער, דער שטעטל• שער מארק, דער װעלט־האריזאנט סין מײן קינדהײט, ליגט אײנזאם און טויט אין טיף־שװארבע נאכט איבער אים, אלטע טאטע םאמע אין די בעטן אנטקעגן מיר — אײנער אלײן בין איך װאך אין דעם גאנבן שטעטל אבינד, אויף דער גאנבער װעלט אבינד. די מאמע װעקט זיך פלוצים איבער, גיט א קיק מיט םארװונדערטע אויגן אויף מיר און דעם גאנבן אומזין םון םײן טון דערסיל איך פלובים מיט א קאלטן ביטער אין אט סטעפאן צווייג לוציאן פר$זגה ערדמרןןכט , װין איבער דער װעלט. נישט־געקוקם אויף די גרויסע מאטעריעלע מעגלעכקײטן, װןןס ער האס געהאט, זאגט?י זיו י?ד 5■ פון יעדן לוקסום, פונקט װי ער לעבט אויך שפעסער באשײדן, אן שום באזונדערע איבעריקע באקװעמלעכקײטן. בװײג באזוכט אינדיען, כינע, אפריקע. קאנאדע, פארײניקסע שסאטן, איטאליען, שפאניען, שןןסלאנד, און װידער באװײזט ער זיך אין פאריז. בערלין. לאנדאן, בעלגיעןז אומעטום שאםם ער באקאנטשאכטן. װעלכע שפילן א גרויםע רןלע אין זײן לעבן און הןןבן א גרויםע השפעה אויף דער אנטװיקלונג פון זײן גײםט. אין דער דאזיקער בײט שרײבט ער די הערלעכע םסודיע .זכרונות װעגן װערהארן׳, געװידמעס דעם גרויסן סלעמישן דיכטער. װעלכער האט אויף בװײגן געהאט אן אומגעהויער גרויסע השפעה. בװײג הז$ט געשאפן םאר אים אפרעכסיקן דענקמאל, איבערזעבנדיק גלײכבײטיק זײנע לידער. מיס גרויס ליבע און איבערגעגעבנקײס האט בװײג אויך איבערגעזעבס די דיכטערישע װערק סון װערלען. באדלער א. א״ און דערבײ מקריב געװען זײן אײגענע שאםונג. עס איז אויסגעבראכן די װעלט־מייחמה, װעלכע ער האט אלײן אדורכגעלעבס אויםן סראנט. בװײג שרײבכ דאן די טראגעדיע ,ירמיהוי, װו ער בעקלאפט דעם ליגן װעגן דער בלומרשטער םעלקער־ברידערשאפט און װײזט אן אויף דער פאר■ ברעכערישער ברוטאליטעם פון דער שרעקלעכער פעלקער שחיטה. מיטן גאנבן ברען סון זײן נשםה דריקט ער אויס די אידעע םון לעבן און מענטשלעכער ליבע. בום ערשטן מאל נישט נאר א דאנק זײן טאלענט, נאר אויך א דאנק זײן װילן און לײסטונגס־סעיקײט גע• הערט ם ט ע פ א ן ב װ ײ ג בו די סאמע שעפערישסטע מײסטער פון װארט. ער האס זיך דער■ בויגן אין א קינםטלע• רישער סביבה, םון װעלכער עס זענען ארויס גוסטאװ מאלער, פערוביא בוסאני. האפ־ מאנםטאל, מאריא רײ• נער רילקע, סטעפאן זשארזש. גוםטאװ קלימט און םיל אנדערע קינססלער פין אונזער בײט. אין זײן פריעם• טער יוגנט ה$ט זײן עקספאנזיע-דראנג און דאס גארן נןןך א שטורמיש, םיל־פארביק לעבן. גובר געװען זײן שטרעבן בי ליטערארישער טעטיקײט. ער פארם ארום סמעספן גזינ