Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 28

2 זא ליטערארישע 3לןסור 28 הקדמה צוכש פאעמען-בור ״די פיר זײטן פון מײו װעלט״י) מלך ראװיטש / װארשע און לאגישער פארם םרן גאט. עס איז געװעזן פארסראכט 8 געזאנגיפון גןןט-בענקשאפט. עס זענען אײפגעשריבן געװןןרן די ערשםע שורות און פלוצים איז אויף דעם ארט, װו עס האס געדארפט שט־ין [דום ערשטן מאל ג$ט, געשטאנען ד*ןם װארט זון. און עם איז קלאר געװןרן, אז אזוי און נישט אנדערש האם עס לכתחילה געדארפט װערן םארטראכט. דער• װײל האבן מיר בלויז א שפעקולאטיװן און א םילזןזאםישן גןןט און ביז מען װעט אויםטראכטן דעם פאקטישן גאט בלײבט דאס נאענטססע. פאקסישע געטלעכע די זון. דןן אויף דעם ארט אפעליר איך בו א בעסערן ײדישן דיכטער םאר םיר, אנגושרײבן אזא געזאנג צו דער זון, װןןס ױגנם אין שולן זאלן לערנען און זינגען שטאט אבסטראקטער גאט־רע• ליגיע און גאט־תפילות. אין מוטיקע חלוםות האס עס םײן געזאנג בו דער זון געװ$לט זײן און זעלבסטפארשסענדלעך נישס געװארן. דאסגעזאנג פוןהאס און ליבע ב ו ם ײדישן פאלק — איז דער ןןנהויב פון דער פאעטישער באגרינדונג פון דער אנאביאנאליסטישער טעאריע אין ם ײ ן װאריאנט. איך קען נישט לײדן דעם נאביאנאליזם, און נןןר םענסשלעכן רחמנות םיל איך צו די נאציאנאליסטישע דיכטער סון אלע פעלקער און פון אונזער םאלק אויך. פון נויט, װײל קײן אנדער באװעגונג איז דערװײל נישטא, באקען איך מיך איצט צום אינסערנאגיאנאליזם. אבער דאס איז נישט םער, װי א סוראגאט, א דערװײליקע זאך. אויף אײנמאל און עלעמענטאר— און דאס איז מײן שענסטער גלויבן, פונקט װי םײן גלויבן אין װעגעטאריזם, — װעט אויםברעכן, אזוי װי א ליבע אין א דערװאקסן מענלעך הארץ ברעכט אוים, אין דעם דערװאק■ םענעם הארצן פון דער מענטשהײט די שטרעבונג צום אנא־ ציאנאליזם. װארפן װעס מען די נאציאנאליסטישע טראדיציעם אין די סײכן ארײן, פארברענען די נאציאנאלע סענטיםענטן אויף העלפלאקערנדיקע שײטערס, םארזינגען מים געזאנגען צו דער זון די אינעװײניקםסע געשרײען פון די סויזנט־יןןרי■ קע געשיכסעס. װאס איז דען װערט די טראדיציע םון דער גאנצער ײדישער. אדער װעלכער נישט איז אנדערער פאלקס• געשיכטע אקעגן דער טראדיציע פון אײן מענטשלעכן בליק םיט די אויגן. פון מענטשלעכן םילן דעם ריח פון ערד, די שטראלן םון זון, סון געבוירן מענטשלעך קינד פון בלוסנדיקן מענסשלעכן לײב ארויס. װאס מאכט איר זיך בלינד און סויב! פארשטײט איר דען דאס נישט אלײןזז דורך די שורות פון דעם געזאנג פון האס און פון ליבע צום ײדישן פאלק ציס דער ליכסיקער שטראם פון מײן ײדישן גלויבן. אז דעם ײדישן םאלק װעט עס זײן באשערט צי זײן דאס ערשטע אנטסאלקטע, די ערש־ טע פארמענטשטע עדה פון דער װעלט. דװקא דאס געזאנג פון האם און פון ליבע איז די אפטימיסטישסטע זײט םון די פיר זײטן פון מײן װעלט. דער עפנטלעכער משפט איבער דעם ט וי ט — איז א קעגנשטיק צום געזאנג צו דער זון. געשריבן מיט מענטשלעכער, נארישער שרעק סארן טויס, $בער זןן א שאסן סון פעסיםיזם. מיס זיבן יאר צוריק. נאך אין דערערשטער העלפט פון מ״ן לעבן, האב איך ארױםגענעבן דאס לעצטע לידער־בוך מײנס, די .נאקעםע לידער״. (די לאנגװײליקע און םין קײנעם, םים רעכט, נישס באמערקשע .פרעהיםסארישעלאנדשאםטן׳ זענען אפילו שפעטער דערשינען, נאר נאך םריער געװעזן אנגעשריבן.) אין דער הקדםה צו די .נאקעטע לידערי האב איך געזאגס: .עס איז דאם לעצטע לידער־ביך מײנס*. איך האב געהאלטן װןרט. איך בין געװעזן און געבליבן פארמאכט פאר מינוטן־שטיםונ■ גען. יארן, נײן טאקע. די יארן זענען אװעק. דער בוים פון מײן װעלט האט געצײטיקט. נאך איז ער גרין. אבער די ערשטע בלעטער זענען שוין געפאלן צו דער קילער ערד. עם איז סארבײ. די .נאקעטע לידער• זענען געװעזן דאס לעצטע בוך םײנם פון דער ערשטער העלפם פין לעבן. ,די םיר זײםן פון מײן װעלם׳ װילן זײן דאס ערשטע בוך פון דער צװײסער העלפט פון מײן לעבן. איך לײקן נישט, איך הןןב געװןןלם זײן געהערט, גע־ לעזן, מיטגעלעבס. נאר הײנט. נאך באלד צװײ צענדליק יןןרן שרײבן, װײם איך גאנץ גענוי, אז קײן אײנציקער מענסש אויף דער גארער װעלט איז נישט מיטגעגאנגען םיס םיר אין מײן װעג, פונקט װי איך בין נישט םיטגעגאנגען אויף אלע װעגן םיט קײן אײנציקן דיכסער. קײנעם האבן מײנע סרײדן נישס געפרײס, סײנע לײדן נישס אינטערעםירט. און דאך טרעט איך װידער פאר דער ״עפנטלעכקײכ׳, חאס עקזיסטירט נישט פאר מ י ר, אפעליר צום .לעזער׳, װאס איז םאר דער דיכטונג בכלל. און פאר םײנער בפרט, נישט מער, װי אן אילוזיע. װאט ארם אײךז זײט גוםע און נעמט נישט צו בײ דעם, װןןם איז צו אײביקער תפיםה פארמשפט, דעם גלויבן אין א נם. און אט דאם, װאם איך שרײב דא. איז אויפריכ■ טיק, נאר אין סאקט פון ארויסזןןגן דאס עפנטלעך איז —פאזע. און אפילו אין דעם מודה זײן זיך צו פאזע. איז דא מער פאזע, װי אויפריכסיקײט. אט דאס לעצטע האט מיר שטענדיק געזאנס םײן פרץ םארקיש. און אויך אין אט די לעצטע װער• טער איז פאזע. ליבער לעזערז דו, װאם ביסט נישס מער. װי א קיאנק■ האבטער גראםאסאן, אדער א בײזצונגיקער שפעטער— אחבר• דיכסער, אדער גןןר פוםטע לופט, אט האסטו מײן נײ בוך. די פיר פאעמען פון מיינע לעצסע זיבן יארן, די פיר זייטן פץ םײן גאנצער װעלט. נעם נישס סאר אומגוט אט די עט־ לעכע קורצע קאמענסארן: דאס געזאנג צום מענטשלעכן קערפער. עם זיננען די לעצשע בליטן םון דעם אפגעדארטן בוים פין מײן אפטימיזם. עם איז נישט ם ײ ן געזאנג. עם איז א פאראפראזע צו װאלט װיטסען מיט נײן און נײנציק סײלן װאסער םון מײן אײגענעם דיכםונגס־בוח. אזוי האב איך אםאל געגלויבם אין דעם מענםש. אײדער איך האב אים דערקענט. אים — מיך אלץ־אײנם. דער גלויבן װעט װידער קוםען. די ליבע האס זיך סײ װי נישט אויסגעלאשן קײנםאל. און ליבע קען אײביק און אומגעריכס ברענגען נײ לעבן. דאס געזאנג צו דער זון- איז דאס געזאנג צו דער אײנציק, דערװײל דענקבארער •) דערעײנס *יננינן *ץ װילנער סרל*ג •ון ב. ^יא1^ין.