Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 26

1 זא ^יװװריוו נלןווי 26 מיר דעם װעג פארשםעלט. הןןנ איך מיך געםוזם שלןגן מיט זײ און א תםילה אנגעגינק און געבעטן הילף בײ גןןם. אט האםטו דיר, סאהיב, אײן בלאט מים אײן גריװ*. םיטװןןך, 1927 נאכס. טרערן אין די הימאלײער בערג. דאם בלאט איז געװען א םארבלזןנדזשעםער נומער .ליטע• רארישע בלעסער*, װאס הןןט גו אונז געװאנדערט דורך יאםאן און כינע, און אונז די טרויעריקע ב״־רה געבראכט. א שװארץ רעםל. יהואשס פולער קזןם מיסן יםורים־שמײכל ארום מויל. איך האב גלײך נישם באגריםן דעם טרױער. כ׳הןןב באםערקס די בלאסקײט םון פרץ הירשבײנס פנים. און די םינגער, װןןס האבן דאס בלאס געהאלםן, האבן געביטערט. םרענן האב איך שוין נישט באדארםט. נןר אױב עם זענען דא םארבאהאלסענע, אוםערשעפםע קװאלן אינם םענטש• לעכן װעזן, האבן זײ זיך בײ מיר אלע אויםגעלײזט. גןןט, םארא קװאל םון טרערן און םארא בענקשאםט בו אן אײגע• נעם מקום! נאך דער סרױעריקער בשורה האבן מיר שוץ קײן רו נישט געהאט. די נאגעניש האט ארומגעכאפט, און םיהאבן שוין נישט געהןןלםן נישט די אײביקע פארשנײטע שפיבן פון די גרעםטע םעלזן־בערג אויף דער װעלס. ס׳הןןם שױן נישט געהאלפן דער שאטנשפיל פון די םארנאכטן און — די םחנות אדלער האבן דערװײטערט די פרײד. אזױ הןןבן םיר, כמעט װי אן רײד, גענומען אונזערע פעק ארײנבולײגן. און די העכסטע פעלזן־בערג אויף דער װעלס הןןבן פארנומען דעם געװײן אויף דעם פארלוםט םון אײנעם םון אונזערע שענםטע און נןןבעלססע פערזענלעכקײטן—יהואש. .מײן ביבל*,—האט ער אלע מןןל געזאגט. דער תנ*ך איז געװען זײן אײנביקער לײכט־טורעם אין לעבן. ער הןם אנגעגורט אלע זײנע בחות אט דעם שטרעבן צו םארװירק• לעכן. די נשסה הןןט גובר געװען זײן קראנקן גוף. און דיקסירם הןןט די נשםה זײן גוף ביזן לעבטן בלעסל םון תנ*ך. װען די לעבטע שורה הןןט פארענדיקס זײן טרוים — דאן איז דער גוף אויסגעלײזט געװןןרן. םאי, 1925, האבן םיר זיך געזעגנט. איך געדענק אן ןןװנט בײ אונז אין שסוב. געװען ױנגע דיכטער. י. י. סיגאל הןןס יענעם אװנט געבראכס אגעדיכטן װאלד לידער. יהואש, לײװיק מיט הירשבײנען האבן בלינדערהײם בלעטערװײז גע• שלעפט םון די אנגעװארםענע הויפנס און םארגעלײענט פארן עולם פארזאמלטע. ער איז דאן געװען םיל מיט יוגנסלעכער באגײםטערונג. זײן אויער איז געװען װאך און ס׳הןןם געםאכט אן אײנדרוק, װי ער װאלט זיך בוגעהערט בו א פםוק סון ביבל אדער א קאפיסל תהלים. ,אז איך װעל ענדיקן ,מײן ביבל*, װעל איך םיך נע• מען בו דראמע, איך װעל אנשרײבן עטלעכע גרעםערע דרא• מאטישע װערק אין א קלאסישער פארם׳ (ער האט שטארק געהאלםן םון די קלאסיכער) — האס ער געזןןגט םארן געזע־ גענען. זעט אױס. אז אין דער םארם פון ליד האט ער זיך אנגעהויבן שפירן ענג און ער האט געזוכט א ברײסערן הא־ ריזאנט פאר זײן קינססלערישן אױסדרוק. אין םאי. 1925 האבן מיר זיך געזעגנט. מיםװןןך, 1927, נאכט. אין די הימאלײער בערג בײ דער גרעניץ פון סיבעט. אײנםאל אין דער װאך איז די פאסס געקומען. די רײ מיטװאכן װעל איך בסדר טראגן אין מײן בלוט. אזוי װי דורשטיקע, װןןס װארטן אויף א טראפן בו לעשן דעם גומען, אזױ האבן מיר (פרץ הירשבײן און איך) אױסגעקוקט דעפ ,מיסװאך־. און ,יענער״ םיסװןןך בונאכטס װעס כםדר הויערן אין מײן זכרון. די פאסט האט געהאס םארשפעםיקט. ס׳איז געװען נאכס. פון די בערג־שפיבן האס זיך א װינט אויפגע• הויבן. װי געװײנטלעך זענען די שאקאלן ארוים פון זײערע באהעלטענישן. געשטאנען אנטקעגן די באלויכסענע פענססער מיט א קלזןגעדיקן װןןיען. אונזער דינער, א םיבעםיאנער. איז א פארסןןפעטער ארײנגעםאלן אין אונזער שסיבל: — ,סאהיב•), די שדים הןןבן נישט געלןןזט. זײ האבן •) ה*ר■ א לןורצע געשיכטע פרז ײדן (א נײ בוך םון די ברידער טארזן) ל. נלוםענפעלד / פאריז לעבעדיק אין שפאנענדיק װי א שפאנענדיקער רןןמאן — װי די פחברים קןןנען. די ברידער טארא זענען ״היסטאריקער ׳ פיט אזוי פיל םא• לענט, װי זײ זענען ראםאניסםן און אויםגעצײכנסע זשורנאליםטן; שרײבן לענעדיק און אימפיעסיןןניסטיש איז זײער ,בארוף*; דערםאר לײענס פען אזוי גערן אלץ, װןןם זײ געבן ארױס אץ בוליב זײער געשליםענעם, קרישםןןל.רײנעם םסיל און קלאםישער שפראך געהערן זײ בו די נןןכפןןלגער םון אנאםאל םראנס. דער זשורנאליזם אין םראנקרײך אױ נישט אזוי םארשריגן װי אין א סך אנדערע לענדער; פראנקרײכס בעםסע דיכסער זענען בײ זיך שטןןלץ, װען זײ זענען אויך םעיק נ בײטונגס׳לײס. פןןל בורזשע הןןט שוין לאנג ןןנגעװיזן, װי ם׳איז ענג םארבינדן די ארבעס םון ושורנאליסס און ראמאניסט. אלםןןנס דאדע הןןט עס אזוי הײםט דןןם נײע בוך, דאס זעקסטע, װאס ברידער זשעראם און זשאן סארןן שרײבן אויף ײדישע סױזשעסן. ,א קורבע געשיכטע םון ײדן״ איז, םארשטײם זיך, נישט קײן רןןםאן. ם׳איז א םין ק־בור פין די גרויסע געשעענישן אין דער ײדישער גע- שיכסע נאך דער .בעשפרײסוננ*. ם׳באקומם זיך דער אײנדרוק, װי די םיסיקע מחברים, נןןך דעם װי זײ האבן געשילדערם פארשײדענע םןןםענסן םון דעם ײרישן לעבגס-שטײגער אין די לעצטע יארן, האט זיך זײ םאר. גליםס אביםל אויפבוקלערן דעם םראנצויזישן לײענער-עולם מכח דעם םןןלק ישראל און זײנע < פערתנלעכקײטן אין װײטן עבר. אויב איר װילס, איז עם א ײדישע געשיכטע אויף אײן סוס, א םין םןןרם האנסבוך, ןןבער דןןך :נישס סון יענעם םין טרוקענע שול־ביכער, נןןר א ביכל םול םים חן, זאפםיק םיט זײן שפראך״