Literarishe bleter · 1928-01-06 · 1 (6.1.1928) · p. Seite 2

ליטערארישע נלןסור 2 1 זא *צעמענט״, א מעשה םון 3. פילניאק א. א. ־ו. אױפן געביס םין פאעזיע זענען םי־ בארײכערט גע• װארן מיט א רײ נײע לידער־זאמלונגען. דן ה$בן םיר מ. 3 הײלפערינס ,אין ני ־יארק׳, ז. סעגאלןןװיסש — ״לידעד םון נעכטן״, א. אויערבאן — .רױסער םןןדעם״, יעקב גלאטשסײן — .פרײע םערזן׳, י. ה לעװי — ,אלטע און גו־ע לידער״. ראובן לודװיק — ,געזאמלמע לידער״. א. אלםי - .םאר די ליכם״, און א רײ לידער־ביכלעך *סון ן ױנגע: קאדי מאלאדןןװםקא — .מסװנדיקע נעכט׳, י. שטייגמאן — .גןזלדענע פעדעם״, י. פאפיערנ־קאװ—,אץ זוניקן לאנז|׳. נ. י. גןםליב— .בלויע גנאד״, אהרן גאלדבלאט—,װארצלעןי ש. 3 שנײדער• מאן — .גילדערנע נײגל״ א. א. װ. םרויעריק אח םיט דער ײדישער 1 ראמע. ס־זענען ארויסגעגעבן אין בך-פארם ה. לײװיקם . אנקרןןט״, ,ארעםע מלוכה״ (.בעטלער״). מ. בארײשןן—,דער ג?:ול״, פ. שװארב• מאן — .םלאקס״. דנם נױ־יןןרקער .האמעו״ זענען געדרוקס ה. לײװיקם ,שאפ״ זון .הירש לעקערס׳, אין .בוקונסט״—שלום• עליכמס .נןןלדגרעגער״ (באארבעט דורך ד. בערקאװיסש). ס׳זענען אויך איב׳רגעזעצט געװןןרן אין ײדיש ד״ר י. נ. שטײנבערגם ,דער ,יעג פון פײן״ און ערננז טאלערס .מאשי• נען-צעשטערער״. אוף דעם מאנגל אין ןןריינעלע און איבער• געזעצטע דראמען ןאלם מען אין אײן קלןןג זיך אין די ײדישע טעאטער׳קרײזן אומיטום, אויך אין ראטנםזן יבאנד. עם איז װי א פארכשופטער קריז: עס דערשײנען נישט;ײן דראםעס, װײל ם׳איז דא א שװאכזד נאבסרעג אין דעם אפגעלןןזטן ײדישן טעאטער, און דאס שעאסער סארענספערט ין ןןרעםקײס, װײל עס זענען נישטןן לין אינטערעםאנטע דרא זסישע װערק. אױםן געביס *ן לריטיה אר ליטער>.טור־ געשיכטע האבןםיר צו סארצײכענען א ניקע אינסערעםאנ• טע װערק: קודם-פל דער .שלום־עליכם־בון, װןןם איז םיט אזוי פיל ליבע או זןןרג צענויםגעשטעל; דורך י. ד. בער• קאװיטש, דער צודטער באנד פון זלםןרײזינם ,לעקםיקןןן פון דער ײדישער יטעראטור, פרעסע ןן םילאלאגיע״, ש. אנםקים .פאלקלאר און עטנאגראפיע׳, ״ר א. םוקדוניס .טעאטער״ (ארטיקל׳ן), הײם ליבערםאן—,ליערארישע םילועטן׳, נ. פײזיל — .נןןעניע און װײסע״, די בענער ,פעשיות װעגן םענדעלע״ און .דך מענדעלע-םורעם״, מע נאדיר — .מײנע הענט הןןבן פארגמן דאם דןןזיקע בלוט״ןאין ניו־יןןרק איז דערשינען (דורך זגר םעקציע פונם ײד.ןויסנש. אינססיכוט) דער ערשטער נומעו סון .פנקם״ (קװארסל־ןך פאר ליטעראםור• געשיכטע, שפראכפדשונג און םאלקלןןר), אין קיעװ (דורך דער ײדישער קאםזררע) דער זשורנאל ןר פראקטיש ײדיש שפראכװיםן .די ײישע שפראך״. ס׳איז זין םארענדיקט אין דרוק דער צװײטע באנד .שריםטן םון ײשן װיםנשאםטלעכן אינםטיטוט״, םילןןלגישע סעקציע. הוץ נם זענען ארויסגע• געבן געװארן איבדזעצונגען סון פ קןןנם ,געשיכטע פון די מערב־אײראפעיזע ליטעראסורן״ (דסער און לעצטער באנד) און די .געייכסע םון דער גריכיזך ליםעראטור״, .און ג. קארפעלעס - געשיכטע םון דע־ דישער ליטעראטור״ (ערשטער באנד). אינגיכן דארםן זערשען צװײ װיכטיקע װערק—צושסײער ז דער געשיכטע םון ןר אלטער ײדישער ליטעראםור פון מקס װײנרײך און מאקםנריק. עם בעט זיך שוין די אם־זע, זרנסטע, םולע געשיכטי םון דער ײדישער ליטעראטור. רושטןואניעם זענען שױן גזןכט, ס־דארף קומען דער בויער. ס׳זענען דעחינען א רײ װיכטיקזמעמוארז און אין דעם ביבליאגראפישן יארבוך װזןם דער יװ״א גיט ארױם. אונזער אלגעםײנער, אױבנאויפיקעד איבערזיכט דארף נאר געבן א לפי־ערכדיקן םך־הכל װעגן דעם, װאס סיאיז אפגעטון און אויפגעטון אין פזןריקן יאר אין פארלאגס־װעזן אויפן ערשטן פלאן גײט בעלעטריםטיל, ןןריגינעלע און איבערגעזעצטע (אין ראטנפארבאנד נאר פאריעמט בעלעט■ ריססיק א קלײנעם ארט פון 10 ביז 20 פראצ. זע .ליט. בלעט.״ 1927, נומ׳ 46). אויסער די נײע סטערעאטיפן־אויפלאגעס פון שלום־עליכם, י. 3 פרץ, שלום אש, י. אפאטאשו, ז. םעגאלןן־ װיטש, זענען אין םןןריקן יאר דערשינען: א נײ־באארבעטע אויםלאגע פון מענדעלע מוכר סםרים, א רײ װערק פון יעקב דינעזאן (אבן־נגף, הנאהבים והנעיםים, הערשעלע. יאסעלע. דער קריזים. פאליק און זײן הויז), םרדכי ספעקטאר (די קללה פון שײנקײט, סודות, קאליקעם), שלום אש (פון אײן קװאל, חײם לעדערערם צוריקקומען), י. אפאסאשו (לינטשערײז דוד פריש־ פאן (װארט און בילד, מלחמה און שלום), ז. סעגאלאװיסש (אנסאשא א. א.), ברוך גלאזמאן (אויף אן אינזל, אינס ראד, אויף די פעלדער םון דזשארדזשיא), יונה ראזענפעלד (ער און זײ), דוד בערגעלםאן (שטורעמטעג), ב. עפעלבוים (אויפן שװעל), י. י. זינגער (שסאל און אײזן). ה. 3 זשיטניצ י (דעם זײדנם הײזל), סשה טײטש (פאר צװאנציק יאר), ב.. ח. רײז (דער קופער־קעניג), א. בוקשטײן (גענעראל הערשעלמאן), ח. געלבוים (מרדכי עטינגער), א. אלמי (ײדישע פאװסטאניע־מעשהלעך םון 1863), משה נאדיר (אונטער דער זון, פון מיר צו דיר, מעשה• לעך מיט א מאראל), בנימין רעסלער (אויף אלטער ערד) ל• זןליצקי (אין שײן פון פלאמען). ם. טשעססער (װאלד־ברוניס). ש. װאולמאן (1915—1918), ק. ח. הײשעריק (אין פײער און בלוט) א. א. װ. צו בעלעטריסטיק האבן אויך א שײכות: א.ב. גאטלאבערם — ײדישע װערק. און מ. אונדריטץ — אין די געצעלטן םון חב״ד. צװישן די אלטע, עלטערע. יונגע. גוט• באקאנטע, האבן מיר דא אינגאנצן אײן־צװײ נעמען. א פאר בעלעסריסטישע װערק. אויםער די אויםגערעכנטע, זענען ארוים אין ראטנפארבאנד. אין פארגאננענעם יאר זענען בלויז עטלע־ כע נײע ראסאנען דערשינען (נישס נערעכנט די אלטע איבערגעדרוקסע). די איבערגעזעצטע בעלעסריסטיק איז פארהעלטניםמעםיק געװען אין פאריקן יאר א גאנץ רײכע. ס׳איז דערשינען רזןםען ראלאנס גאנץ .זשאן קריסםאף״ און קאליא ברעניאן, עמיל זןןלאס .מלחםה״ און ,זשערמינאל״, ג. הױפטמאנס ,םרויען• אינזל״, א. פראנס—,פינגװינען־אינזל״, .פארברעכן םון סילװעס• סער באנאר״ אץ .דער אױםשטאנד פון מלאכים״, א. םסרינד• בערג—,װידוי פון א נאר״, ג. םלאבער— .סאלאמבא״, םארםעל פרעױא—,מאדםאזעל זשאפער״. לארד ביקאנספילד—,טאנקרעד״, װ. מארגעריט—״דער חבר״ און .דער נײער דור״ מ. גארקי— .א זומער״. .םײנע אוניװערסיסעטן״. םטעפאן צװײג — ,דער■ װאכונג״ אויפטאן סינקלער-״זוכער פון אםת״, .דזשימי היגענם״, ר..ל. סטיװענסאן — ,אוצר־אינזל״. ■ ס־זענען ארויס די איבע־ ריקע בענדער םון װ רײמאנטם ,פויערן״. אײניקע בענדער פון 3 נ. טאלםטאיס ,מיחמה און שלוס״, ארקאדי אװערטשענקאס .הומאריםטישע דערצײלונגען״, א. אלסיס באארבעטונג .די רײד פון בודא״. םון דער נײער רוםישער ליטעראטור זענען ארויס• געגעבן געװארן איליא ערנבורגס ,דער רײםער*, אי. באבעלם .די געשיכסע פון םײן טױבנש־אק״ און 3 סײסולינאס .דזןס פנים פין דארף״. ס׳איז אויך ארוים צום שװארצבארד־פראצעס בערנארד לעקאש—,װען דאס סאלק ישראל שטארבט״. אײניקע איכערזעצונגען זענען ארויס אין ראטנםארבאנד—ם. גלאדקאװס