Literarishe bleter · 1927-12-30 · 52 (30.12.1927) · p. Seite 1033

1033 ליוןרןריון נלעסןר 52 זא נןןרװעגישער סקולפטאר סםעםאן םינדינג, בײ װעלכן כיהןנ אין א יאר ארום נעדארםט זײן אין זײן אםעליע אין קןןפענהאגן. כיהןןב אים דערבײלט, אז בעתן זיגגען דןןם ליד, לײגן זיך אוים די שװער ■ זינדיקע מענטשן אויף דער פןןדלןןגע םון קירך, אין דער פןןרם םון א צלם. — װי אזוי. װיז — האט ער מיך איבערגעסרעגט מיט הײסןלונײגיר. — ןןט אזוי. — און כיהןןב זיך אויםגעבויגן אויף דעי פןןרלןןגע אין קעלער םון װײן־הענדלער אין ןןםליןן. און כיהןןב א ריטש׳געטון מיט א שװער געװײן — הא, הא. הא1 — םון בענקשאםט נןןך לןןיעװע... םיאיז שוין געװעזן אינגאנבן העלער טאג. װען איך הןןב זיך אויםגעכאפט. — העלערז דןןרט אין נןןרװעגיען איז דןןך שטענדיק געװעזן העל. - כיגעדענק, אז שוין אין העלן סןןג האט מיך יאפפע אװעקגעםירט בו זיך אין הויז ארײן. װײל מײן האטעל איז געװעזן בו-װײט. און כיהןןב זיך אויםגעכאפט, װײל ם׳הןןס עמעץ געשריגן בו םיר: ,גרײס זיך בום סויס!י כיהןןב זיך אויםגעזעבט אויםן געלעגער. זיך קױם אריענטירט, װו איך בין — כיהןןב זיך אויםגעריבן די אויגן — האב איך דערזען דעם ליבן יאפפע. שטײענדיק אין זײן בעט מיט אן אויסגעבויגענעם רעװאלװעי• — גרײט זיך בום טוי׳ט! — האם יאפפע געשריגן. כ־װןןלט אםילו נישט געהאס קײן בײט װי געהעריק בו• בוגרײטן זיך בום טויס, װײל אין דער זעלבער רגע הןןבן םאר מײנע אויערן א םײף־געםון אײן קויל נאך דער בװײטער. — און םים װ$ס םאר א נם כיהןןב באװיזן בו באהערשן דעם בעמישטן, — װײס איך טאקע נישט. און בו װןןם דערמןןן איך דעם נארישן םאקטז בלױז דערםאר, װןןס כ׳הןןב נןןך קײנמןןל םריער. און אויך נישט שפעטער, אזױ אינטענםיװ נישט רערםילט די נאענטקײט םון טויס, װי אין יענעם באגינען. כ־הןןב זיך בװײ מןןל געטרינקען אין טײך גןןפלןן און ם־הןןט מיך קוים אפגעראטעװעט! די רחבות םון סױט איז אין מיר אײנגעװאקםן געװעזן פון דער םריססער קינדהײט ןןן: געטריבן םון עפעס אן אויםערגעװײנלעך־שרעקלעכן םןןרגעפיל איז מײן מאמע ארײן אין שטוב, װען די משוגענע מוםע םײנע האט מיך געכאפט — אן אײניןןריק קינד — םאר די םים און געװיגט אין דער לופט. בכדי בובעהאקן מײן קעפל ןןן דער װאנט. — אט די דערבײלונג הןןב איך איבערגעלעבט מיט א שטילן שמײכל, אבער םיהאט מיר נאך קײנסןןל , נישס דער טויט אזוי טיף ארײנגעקוקט אין מײנע אויגן. װי דאן, װען כ׳האב באהערשט דעם משוגע־געװןןרענעם יאפפע. אין'דער שרעקלעכער רגע הןןט זיך םאר מיר ברײס בעפראלט דער סוד םון טויט, ארום װעלכן כ־הןןב שוין איבט ןןנגעהויבן ארוםבוקרײזן. דער םןןרהאנג הןןט זיך באלד בוריק םארבויגן, נןןר כ׳הןןב שוין געװוםט, װו ם׳רוען די םודות םון טויס. ײדיש ש. ל. ען. פארלאג ב• קלעצקין פרןופ. ד׳ר פ• שניאורסאן דער וועג צום מענטש; (די יסודות פון מענ*ש.װינוש*פפ און די לערע ■וןוןרװןישק״ט ׳ םיר זענען געגאנגען און געגאנגען. ביז ס׳הןןט זיך לםוף געעפנס עפעס א טױער. דער באלעבןןם האט געעםנט אײן טיר נןןך דער בװײסער און מיר זענען אלץ געגאנגען ארןןפ און ארןןפ,-ביז םיר הןןבן זיך לםוף געםונען אין א םיםן קעלער׳ — אין א קעלער אן אויםגעטאפעסירםן םיט םםערעןןסעטרישע פיגורן. אין דער לעגג פון קעלער ■ סאלןןן זענען געשטאנען סעסער, םאם בײ פאם, דןם איז דער םעודה־סיש... און אין דער לענג םון דעם םיש — קלענערע םעסלעך, דןןם זענען די שטולן. דער גאםטפרײנטלעכער באלעבזןם הןןס אויםגעװעקס די דינערשאפס, װעלכע האט געהיטן זײנע קעלער־אוברות. און כהרף-עין הןןט מען דערלאנגט זײער פיל םראנבויזישן שאמ• פא;, — אין נןןרװעגיע הןןט מען קײן אנדערן װײן נישט געטרונקען. מיט הײםע װערםער האט םיך האםסון באגריסט — אך. װי הערלעך ער הןןט געקאנט רעדן, שפעםער הןןט זיך געעםנס א טיר אין א דערבײאיקן בימער. נאר שוין נישט קײן קעלער: דןןם איז געװען דעם באלעבאם א גרויסע װױףשטוב — אן עם• און שלאף־בימער, און גלײכבײטיק אויך א סאלןןן םאר די געסט — נאר םאר די ,אויםדערװײלטע געםט׳. אין םיטן פון בימער איז געשטאנען דער גלענבנדער אינםטרומענס: בעכשסײנם א םארסעפיאן. ם׳הןןט זיך דערנןןך ארויסגעװיזן, אז דער דיקער חברה־ מאן, װעלכער הןןט אזוי ליב געקריגן האמסונען, איז געװעזן בו אים נאכםער אײסערזיכםיק, װי ם׳קאן זײן אײםערזיכטיק אן אײנםאכער מענטש בו א געליבטער םרוי. דער בארימטער נןןרװעגישער װײן־הענדלער איז געװעזן אן אויםגעבײכנטער פוזיקער, — עד הןןט געשאפן א פןןר בענ• דליק באםת שײנע לידער, לירישע, זיםע קינדער־לידער. דורכ• גענומען מיט אײדעלער, בארטער מעלאנכןןליע. — איבםער װעט אונז פשיבישעװםקי עפעם שסילן)—הןןס קנוס האמסון אויםגערוםן. און דער עקזוןטישער גאסט, דער. װעמען ס׳הןןם אום• אױםהערלעך געװײנט אין דער נשמה. הןןט דעמאלט געשפילט, װי א משוגענער. לאנג, לאנג געשפילס — װײל ער האט בםדר געהערט: ״נאך! נןןךױ סלובלינג הןןט זיך דער עקזאטישער גאסס אויפגעכאסס: איבטער װעל איך אײך שפילן די אומדער• הערטםטע זאך. װאס די קאסוילישע קירך הןןט אין איר הײ• ליקן מאיעםסעט געשאםן — און זי הןןס עס געשאפן אין רעם לאנד, װאם האס םארמאגט די שליםלען בו די געהײםנישן םון קאםױלישן גלויבן — אין פוילן. — הערטו איבסער װעל איך אײך שסילן: ״הײליקער גןןט, הײליקער, שסארקעח׳ אײן מןןל, בװײיםןןל און דרײ־מןןל! - נ?ךו נןןדי און ס׳איז געשען עפעס װונדערלעכם: אין טיפן קעלער םון דיקן װײן-הענדלער הןןט זיך בע■ קלינגען דןןם געזאנג םון געזאנגען: .הײליקער גאס. הײליקער, שסארקערז׳ אלע הןןבן געזונגען.—ס׳םארשטײט זיך. אז ןןן די װער• סעד, װעלכע זײ װןןלםן אםילו נישס םארשטאנען און נישט געקןןנט ארויםרעדן, נןןר מים אזא הײליקײט און טיםער תםלה, אז איך הןןב זיך נישט געקןןנט קײן עבה געבן און מיט שװערער םי אײנגעהאלטן מײן שםארק נעװײן. װאם האט גע■ שטורעמט אין מיר, — דעם קןןנװולסיװן געװײן םון דער נןןם■ טאלגיע נ$ך לןןיעװע. א. אםתז ם׳איז אױך אנװעזנד געװען דער באריםטער