Literarishe bleter · 1927-12-30 · 52 (30.12.1927) · p. Seite 1026

52 זא ליס זװויוז *לןזזו 1026 װדאדיסדאװ בראניעװסלוי דער רעװאלוציאנערער פ1ילישער דיכטער יצחה דײטשער / װארשע פין םאדיאלן כאראקטער. פאר ברןזניעװםקין דעם לעגיאניםם איז די בריק פון פילסודסקיס פוילן גו דער רעװןןלוגיע נןןך נישט אנטגילטיק איבערגעריםן. ער דערמאנס זײ םיט כעם זזן דער רעװאלגיאנערער פארגאנגענהײס, ער פאדערט (אין א גלענבנדן פאטעטישן ליד) בײ די אמאליקע נעפאנגענע פון שטשיפ־ןןרנא, אז זײ זאלן באסרײען די זעקס טויזנט פןןליטישע ארעםסאנסן, װעלכע געםינען זיך אין די פױלישע תםיסות. עס איז כאראקטעריסטיש, אז בראניעװסקי הײבס ןןן זײן בוך ״רויך איבער דער שטאם׳ מיט אליד ״די רויד און קניפט אזוי־ארום אן אן זשעראמסקים רעװאלוביאנערע דראםע אונטער דעם אײגענעם קעפל. *װען װעלן םיר שוין אויסהײבן די קעפ איבער דעם סארבלוםיקסן בוקןןפנס׳ז די דןןזיקע װערטער פון זשעראססקין גיטירט ברןןניעװסקי אלם א מןטןן. דער כאר גײט בו דעם ביטאדעל אויפעסענען קברים און אראפנעמען פון די פןןסערם העיזער פארפוילסע תליה־שםריק. ענספערט דער קרעכץ אינם װינס: נישט בעשטערט איז די מויער סון ביסאדעל-— — — ם׳הןןם קײנער בײנאכט נישט אויפגעבראכן די קראסעס. דיזעלבע קריװדע גײם מיט געשרײ אויף דערםער און שטעט. בראניעװסקי איז הײנט אין פוילן דער אײנביקער רעװןן־ לוביאנער־פאםעטישער דיכטער און אסשר גןןר דער אײנביקער אמתער דיכטער״רעװאלוביאנער. זײן פאטאס איז אבער גזןר אן אנדערער װי בײ מאיא• קאװםקי לםשל. בײ מאיאקאװסקין איז שוין נישטןן דער רעװןןלוביןן• נערער סענטימענטאלער מאםענס. מאיאקאװםקים מאטעריאליםםישע אידעאלאגיע שאסט זיך דעם גראטעםקן סוםוריםםישן סנױל. בראניעװסקי איז אן אידעאליםט. םײ אידעיש, סײ םןןרמעל איז ער פארבינדן מיס דער אלטער ראמאנסישער דיכסונג. אםם הערט זיך אין זײנע לידער עפעם אן ןןפקלאנג םון םיבקעװי• טשעס .אדע בו דער יונגקײט׳. דער זעלבער ענטוזיאזם, די זעלבע ױגנטלעכע אנטביקונג, די זעלבע אויסדרוקספולע פשסות. בײם םוף פונם רעװאלוביאנערן װעגן זעט בראניעװסקי דעם אידעאל פון ליבע. רעװאלוביע איז סאר אים אױךיזדער אײבי• קער קאמף בװישן גוט און שלעכט. דער קאםף, אין װעלכן די נשמה פון דער װעלט זוכט זיך איר תיקון. עם איז דא אין בראניעװסקיס דיכםונג נזןך א םאן, װןןם דערקלערט זיך מיט זײן גענעאלאגיע —דער טןןן פון זעלבםס• אפער, פון גובר זײן די פערזענלעכע, פריװאטע זײס םון דעם דיכטערס ״איך*. אין דער פוילישער ליטעראטור איז עם אן אלס־באקאנסער מאטיװ, דער פוילישער ר׳ בדוק, װןןם װיל מים זײן םאםטן מבטל־מאכן דעם גזר-דין און םארהינדערן דעם חורבן. אזוי פארװאנדלט זיך מיבקעװיטשעס גוסטאװ אין א קאנראד, דעם נאביאנאלן קעמפער. אזוי זאגט זיךזשע■ ראמםקיס ד״ר יודים (״הײמלןןזע מענטשן׳) ןןפ םון חתונה• האבן. װײל בעת ב^ה םאר םען זיך נישט בויען קײן םאםי• ליען־נעםט. עם איז דער כאראקטעריסטישער שטריך םון דער פוילישער ליטעראטור, װןןס איזשיקןןװסקי הןןט אים גלענבנד זןנגערוםן: ״דזןס אידעאליםטישע םארקלאפן הינסער זיך די טיד*. בראניעװסקי פלןןנטערט זיך אין די דןןזיקע קעגנזאבן און גײ װלאדיסלאװ ברא- ניעװםקי איז א געװע־ זענער לעגיאניסט. װער עס געדענקט די אט־ מאספער, װאס האט זיך געשאפן ארום די לע■ גיזןנען (ארום דער אידעע גוםא און ארום איר שעסער — יוזעף פילםודסקי) — דער װײסט, אז א לעגיאניםט באדײט א באזינדערן סיפ. א גאנבע קאסע־ גאריע פונם פיילישן געזעלשאםטלעכן לעבן— א דור מיס אן אײגע• נעם ארט דענקען, מיס אײגנארטיקע סענסי• םענסן א. א. װ. — איז עמיבער אמזןל געװען א לעגיןןניםט— װעס אים שוין דער םםעמפל דערפון םארבלײבן אױף זײן גאנץ לעבן. בראניעװסקי טראגס אים אויף זיך — דעם דאזיקן חותם: אמןןל הןןט מען געקעמםט, געראנגלס זיך מים אײגענע און פרעםדע פאר א גרויםער נאביאנאלער אידעע, געחלומס װעגן א פױלן, װאס װעט זײן דער משיח םון די םעלקערו געזונגן װעגן א פאטערלאנד, װאס װעט זײן א בארמהארביקע םאמע םאר אלע קינדער אירע, װעגן א קדשי־קדשים, פון װא־ נען ױשר און גערעכסיקײט װעלן ארויסשטראלן אויף דער גאנבער װעלט. װזןרום קען דען א פאלק, װזןם איז מער װי הונדערט יאר געװעזן אונטערן יאך, בויען זיך אן אנדערע הײם װי — אן ערלעכע און א רײנעז איז געקומען די בײס און - מען האס אנגעהויבן בויען אמ די אײגענע הײם. זענען אויםגעשװימען מיטאסאל זאכן. װעגן װעלכע מען האט געהאס בלויז אן אומקלארע אנונג, עם הןןט זיך ארײנגעריםן דער שםראם םון סאביאלן לעבן. סאביא־ לע קעננזאבן האבן ארײנגעגרילבט מיט א דיסאנאנס אין דעם םרײהײטם־געזאנג, און דאס בויען איז פלובלינג געװארן טאג־ טעגלעך און גרא. זער פארבנרײכער ראמאנסישער חלום איז זןפגעבליאקעװעס געװזןרן. בײ די לעגיאניסטן האט זיך אנגע־ הויבן א רײסן זיך בו דער ״בכורה און גלײכבײטיק (בו די לינזן) םון אומאפהענגיקײטי. בלויז אײנביקע הזןבן נישט באװיזן גובר בו זײן אין זיך דעם ראמאנטישן חלום און זײ האבן בײ דער רוישיקער םרײהײטס־ שמחה דערפילס זיך װי ארעמע זןפגעשםױסענע אורחיס, בו זײ האט זיך אױך םאררעכנס זשעראמסקי. ברןןניעװםקי איז זשעראמסקים א גײםטיקער קרוב. זײן רעװןןלוביאנערישקײט שטאמט — פונקט װי בײ זשעראמסקין — םון אנטוישונג. זי קומט אלס א ױרש פון דער אלטער ראמאנ־ טישער דיכטונג און םאנס־אויף אין איר נזןמען חובות בײם הײנטיקן נוײן. איר כאכןגס איז כער כון נאביאנאלן. אײדער װל*דיסל*װ *רןגיעװסקי