Literarishe bleter · 1927-12-23 · 51 (23.12.1927) · p. Seite 1007

ליםןר *.ר,י *ע נלעסער וצ ז(יז 10*7 אונז געטריבן םץ שםאס נו שטןןס, הןןם ױ קיץ כח נישס געהאט בו רעדן. םריער םלעגט זי אלע בײנאפס װײנען. נןכ• דעם הןןס ד געזאגט: איך הןןב שוין קײן פח נישם בו װײ• נען. און אז פיר זענען געקוםען בום װאלד, האט ד געזאגס: װײטער װעל איך נישט גײן. דןן װעל איך שטארבן. האט איר ר׳ אלסער אויסגעבעט זײן קאםאסע אױף דער ערד אץ איז אװעק דא־וענען םיט אלע ײרן. דערנאך איז ער געקוםען א קיק טון אויף איר און הןןס געזאגט: זי איז געשטןןרבן װי א צדקית, אום ױם־פפור. האב איך געניםען װײנען. האט ער בו מיר געזןגס: װײן נישם, בחורל. איגט ביזטי א קײלעפ• דיקער יתום, אי דער טאטע, אי די מאמע נישטןן. װעסט קו• םען בום םעטער קײן אםעריקע, װעס ער דיר געבן עסן ברױס בו זאט און װעט דיך לערנײן זןןגן קדיש נאך זײ... דןןס ױנגעלע איז אנסשװיגן געװארן. מיםסער הארביג הןןס באהאלטן דןןם געזיכט אין די הענט אין איז אזוי געזעםן אומבאװעגלעך עטלעכע םינוט נןןכאנאנד. דערנןןך הןןט ער בי• געבויגן דןןם קינד בי זײנע קני און שטיל געפרעגט: — װעסט גײן צו מיר אין שטובז װילםנה איך זןןל זײן דײן םעטערז — יןןו — האס דןןס ױנגעלע געענטסערם אויך שטיל. ג אין עטלעכע טענ ארום האס מען דאם יתומל געבראכס בו די הארביגס אין הױז. לױ הארביג הןןט ארײנגערוםן בו דך אין קאבינעט זײנע בװײ קינדער, הערין און מערין, אװעק געזעבס זײ אקעגן זיך בוזאמען מיטן קלײנעם גאסט און געזןןגם בו זײ אזוי: — קינדערו ןןט דןןס יונגל, אײער קלײנער ברודער בניםין, קומט בו׳אונז םין א װײטן לאנד, םון א לאנד א װיסםן, אן אומגליקלעכן— םון דעם זעלבן לאנד, װו איך בין געבוירן געװארן. זײנע ערשטע קינדער־יארן, י$רן סון גליק און םרײד םאר אלע קינדער פון דער גאנצער װעלס, זענען פאר אים פארװאנדלס געװןןרן אין שרעק און שוידער. זײן םאטער און םוטער זענען אים םרי געשטןןרבן, און אלײן איז ער געבליבן אן עלנםער יתום, א םארלוירענער אין דער גרויסער, ברײטער װעלט. הונגער און דארשט. רעגן און קעלט, װןןגלעניש און סײן, שרעק און גרויל — אט די אלע שוידערלעכע זאכן הןןבן זיך געטרןןגן איבער זײן קלײנעם קאפ. און פונדעםטװעגן הןןט ער זיך נישט אונםערגעגעבן און איז בײ זיך נישט געסאלן. פון אלע זײנע קרובים, םון אלע ליבע און םײערע, איז אים פארבליבן אויף דער װעלט נןןר אײן םענםש. דןןס איז זײן פעטער אין אםעריקע, בו אים הןןט ער זיך געצויגן םון טויזנ■ טער םײלן װײט אין בו אים הןןט ער ענדלעך הײנם דער■ גרײכט — איך בין זײן םעסערז ןןבער פון הײנט־ןןן און װײטער װעל איך אים זײן נישט א םעטער, נןןר א םןןסער. אײער םאסער איז זײן פןןסער, אײער מיסער איז זײן פוטער, און איר זענט זײן ברודער אין שװעסטער. אלע דרײ װעט איר צוזאםען לעבן, בוזאמען לערנען און ציזאםען װאקסן. הןןס זשע ליב אײער נײעם ברודער אין זײט שטןןלץ מיט אים, װארום ער איז א העלד. א קלײנער העלד. ןןבער אזא, װאס אלע גרויםע װעלטבארימסע העלדן קןןנען זיך מים אים נישט גלײכן ו הערי און מערי זענען געװען שטארק גערירם םון דעם פןןםערס װערסער. עטלעכע מינוט זענען בײדע געזעסן שטיל, געקוקס םארגאסם אױף זײער קלײנעם גאסט. דערנןןך איז הערי אויםגעשפרונגען דער ערשסער: ןןנגענעםע, און אױך אין דער שטים הןןס םיםטער הארביג דערהערס עפעס, װןןס איז אים געװען װי באקאנט םון די װײסע יןןרן. — און װי אזױ האס מען גערוםן דײן טאטן - געדענק• םסו נישטז — נײן. דער סאסע איז געהרגעט געװארן אין דער םלחםה. איך בין דעמןןלט נאך געװען גןןר א קלײנער. מײן םאםע םלעגם אים שטענדיק רופן ,פאפא׳. דאס קינד ה$ם געענספערט אויף די םראגעס, וױ אן אלטער, װי אײנער. װןןס איז שוין אין דעם װיםיל מאל גע• פרוװם געװארן. — און װען איז געשטארבן רחל... דײן מאםעז — הןןם מיסטער הארביג װײטער געסרעגט. — יום־בפור. אז אלע ײרן הןןבן דך געשסעלט דאװנען אץ װאלר. אין װענ איז זי געשטארבן. מיר זענען דעמןןלס נעלאםן פון די רובחים, װזןס אין דער גרויםער שטןןט. — און װער הןןט דיר געזאנט, אז דו האסט א פעטער אין אםעריקעז — די םאםע הןןט געזאגם. איך האב א ברודער אין אםעריקע, הןןס זי געזאגט. װעסט קומען בום םעסער, הןןט זי געזאגט, װעםטו זײן בײ אים פאררעכנט װי א קינד. — הןןס זי דיר קײנסזןל נישט געזןןגט, װי אזױ םען רופט דעם פעטערז דערמאן דיך.• אםשר האט זי אים אמאל זןננערוםן פיטן נאםען... לויז — ד האט קײנמאל נישט געזןןגס: לוי. זי האט אלע מזןל געזאגט: דו הןןםט א פעםער אין אםעריקע. םארן טויט— אויך אזױ. און ר׳ אלטער—אויך אזוי. — װער איז ר־ אלטערז — געװען אן אלטער זײדע אין װאלד. ער םלעגס טײלן שםיקלעך ברוים בו די הונגעריקע קינדער. אבער דער םאםען חןןט ער נישט געװןןלט געבן. ער הןןט אזױ געזןןגט: די גרויםע גיב איך נישט — נןןר די קלײנע. איז זי געשטארבן סון הונגער. ר־ אלטער אלײן איז אויך געשטןןרבן םון הונגער... — געדענקסםו אפשר. װי אזױ דײן םארע האם אויםגע• זעןז װאסערע האר האט זי געהאט — אזעלכע שװארבע. װי דײנע ז — גײן, װײסע. — װײםע הןןרז ד איז דען נעװען אן אלטעז — נישט קײן אלסע. ד איז געװען א ױנגע. די סאםע הןןס געזאגס, אז אירע האר זענען װײם געװארן איבער אײן נאכס. בשעת איך בין נאך געװען גןןר א קלײנער אץ בין פארםאלן געװןןרן. — װען ביזםו םארסאלן געװןןרןז — בשעת ם׳הןןם אונז ארױסגעםריבן פון שסןןם, װו אונזער שטוב איז געװען. — און װי אזוי הןןט געהײםן די שםןןט, װו אײער שטוב איז געװעןז — דאס װײס איך נישס, װײל דעמאלם בין איך נןזך נעװען גאר א קלײנער. אױף מארגן הןןס םיך די םאםע גע■ םונען אין װןןגן, בװישן אלע קינדער. זי הןןט םיך קױם ןןטחיהט... ' — הןןט דיר די םאפע קײנםןןל גןןרגישס דערבײלט װעגן אירע עלטערן, װעגן דײן זײרן םיט דײן בןןבעןז — ד הןןט גןןרנישם דערבײלס. װי אזױ הןןס זי געקןןנט דערבײלן, אז ד איז שטענדיק געװען קראנקז די רובזזים הןןבן