Literarishe bleter · 1927-12-23 · 51 (23.12.1927) · p. Seite 1006

*ד 51 *א ל'סזו*וי שז נלוסוו 1006 צום פעטעו אין אמעויןןי םײן סןכםער *םרחן—* **גמ ׳■דנןוקןװיסו / נױ׳יןוו — א מןדגע זאך, איך קןןן דאם גןרנישם פארשםײן...— הןזס מיססער הארע־ג גערעדם ױי צו זיך אלײן, שיאנעגדיק פארטראכט איבערן גימער.—עיעס זאגט מיר דןןם הארץ, אז אט דער קלײנער יתש איז מײן שװעסטערם קינד — אז איך בין דןןם דער םעסער אין אמעריקעז... ב יענע נאבם האס מיסטער הארביג נישס געקןןנם אנס■ שלןןפן װערן. לאנג־פארגעסענע בילדער סון די װײםע קינדער• יןןרן און אלערלײ שרעקנדיקע פאנםאזיעס װעגן זײן םארלןן• רענער שװעסטער הןןבן אים נישם געלןןזס רוען. און װי־נןןר ס׳איז געװזןרן םאג. אזוי איז ער באלד אויפגעשםאנען, זיך גיך ןןנגעסון און געסןןרן צו דער געזעלשאפם .הננסת־אורחים*. דןןרט הןןם אים אויפגענומען א מיםל־יןןריקע סרוי, געקלײדם אין װײסן. דןןס איז געװען די אויםזעערין, װןןם גים אכםונג אויף די נײ־ןןנגעקוסענע יתומיס. — איך האב מורא, אז אײער מי װעט זײן אומזיסם — הןןט אים די אויםזעערין געזןןגט.—נעכםן זענען דןן איבערגע• װען אפשר בװןןנביק מענםשן, װןןם הןןבן אין יורןןפ שװעםסער מיםן נןןמען רחלז זײ האבן אלע געמאסערם דעם קלײנעם יתום מים סארשידענע פראגן, און זענען אלע אװעק םיס גןןרגישס. דןןם ןןרימע קינד נעבעך װײסס גןןרנישם און גע■ דענקס גןןרנישס װעגן זײן משפחה. — אסשר װעם מיר גרןןד געלינגען עפעס בו דערגײןז— הןןס םיסטער הארביג פםעט װי זיך געבעםן. — גום, מיר װעלן סרוװן נןןך א םןןל. די סרוי איז ארויס, און אין א מינום אדום איז זי בוריקגעקומען םים א קלײנעם ױנגל, װןןס איז געװען ןןנגעסון אין א גרויםן װןןלענעם םװעםער — גרוים נישם נןןך זײן מ$ס. ארײנגעקוסען, איז דןןם יונגל געבליבן שסײן נןןענם בײ דער טיר, אין א װינקל, זיך דןןרט סארםאיעט, םיס די אױגן בו דער ערד. דןןס סנים בײם קינד איז געװען טונקל און םןןגער און הןןם געקוקם סינםםער, במעם שסרענג. — גײ-בו נענםער בום ןןנקלז—הןןם בו אים א זןןג געםון די אױםזעערין. דןןם ײנגל איז בוגעגאגגען בו מיםטער הארביג םיט אומזיכערע םריט, דערבײ הןןם ער בו אים אויםגעהױבן די אויגן-גרויסע, שװארבע, םיפע אויגן, װןןס הןןבן אין אײן מאמענם װי געענדערס זײן םינסםער״געזיכט, באשסראלם עס סים א באהאלסענעם מילדן חן — דער חן סון ליכטיקן םאר• שםאנד. מיםםער הארביג הןןם דערםילם, װי סון ןןט די אויגן הןןם בײ אים אינװײניק עסעס א ביסער געסון. יעם הןןט זיך אים געדאכט. אז דער דןןזיקער טיסער, װאריםער בליק איז אים באקאנם און נןןענס שוין סון לאנג. דןןם םןןגערע שסרענ■ גע געזיכט סונם ײנגל הןןם אים ןןבער אויסגעװיזן םרעמד. אויך זײנע גלאטע סעך־שװארבע הזןר, װןןם שלןןגן אזש 9י מיט בלויקײט. הןןבן געגלאנבס םיס א סרעםדן גלאנץ." — װי אזוי רופס כען דיך, םײן קינדז — הןןם םיסםער האויביג װײך אסרעג געםון און גענוםען אים בײ דער האנם. — בנימין.-הןןם דןןס קינד געענםסערם, ארןןסגעלןןזם װידער די אויגן בו דער ערד. זײן שםים איז געװען וײער אן א ,אין דער סארסיע קינדער־יתומים, ױןןס מען הןןס נעכסן געבראכם אויף א שיף קײן ניו׳יןןרק םון די םארװיסםע םלחמה־ לענדער, געםינס זיך אײנם א יונגעלע םון א יןןר אכם, װןןס װײםס נישט — נישם װי אזוי םען הןןט גערוסן זײן סןןסער, נישם װי אזױ ס׳איז געװען זײן פאםיליענןןםען און נישם װי אזוי עס הײסט זײן געבױרנשסןןט. דער דןןזיקער קלײנער יתום איז פארװןןנלם געװןןרן מיס די אנסלןןפענע ײדן פון די הונגער־פרןןװינבן קײן בוקארעשם, די הויססשטןןט םון רומעניע. דןןרט האם אים פארנומען די ניו־יןןרקער געזעלשאפס ״הכנסת• אורחים׳ און, בוזאמען םיט די אנדערע הײמלןןזע קינדער, געבראכס אהער, װו ער װעס איבערגעגעבן װערן בו א קהלשן יתוםיס־הויז. װעגן זיך אלײן װײםם דןןס יונגעלע נןןר דרײ זאכן: אז ער הײסס בנימיןז אז זײן פארשםןןרבענע םוםער הןןס געהײסן רחלז און אז ער ,םןןרט בום פעםער אין אםעריקע...* ןןט דןןס אומגעװײנלעכע שםיקל נײעס האס מיסםער לוי הארביג אויםגעלײענם בװישן אנדערע סאג נײעם, אין דער ײדישער בײטונג, װען ער איז געקומען אהײם נאך דער אר• בעס. אז ער איז דערגאנגען בו דער לעבםער שזרה, הןןט ער זיך סלובים ןןסגעשסעלט און דןןם הארץ הןןם אים אנגעהויבן שםארק בו קלאסן. — זע נןןר, סארא םןןדנע זאךז-הןןם ער זיך ןןנגערוםן בו זײן װײב און הןןט איר דערלאנגם דןןס בלאם. םיסעס הארביג הןןס ארײנגעקוקס אינם בלאם, איבערגע■ לײענם די עםלעכע שורות, ןןסגעזיפבם און געזןןגם: — יןן, נעבעך אן אומגליקלעך קיגד... ןןבער װןןס פאד א םןןדנע זאך הןןססו דןן געפונעןז קארג יתוםים ברענגם מען די לעבטע בײס פון יורןןסז — הןןסט נישס באמערקסז רחל הןןס געהײסן זײן מוטער... און א ױנגעלע פון א כ ס י ןן ר ... בי הןןם עס אמןןל נישם א שײכות םיס םײן שװעסםער רחלז... — װןןס דיר קאן אײנסאלןז—הןןם געזןןגט םיסעס האר• ביג. — אײן רחל איז דען סאראן אויף דער װעלסז — שוין אכט יןןר. דנס זי הןןס מיר סאר דער מלחםה געשריבן דעם לעבםן בריװ. אז זי דערװארס אינגיכן בו הןןבן א קינד.— הןןם פיםסער הארביג נערעדם אין םיםן סרויער. — סונקס אכם יןןר... — ןןבער םונװאנען װײםםו, אז זי הןןם געבוירן א יונגל, און אז דעם ױנגל הןןם מען א נאמען געגעבן גרןןד בניםיןז — דאס װײס איך סאקע נישם. מער קײן בריװ הןןב איך דןןך םון איר נןןכדעם נישם געהאם. אסשר איז דןןם גע■ װען א יונגל און פען הןןם אים א נןןמען געגעבן בנימין... — הער־אױף בו סראכטן נארישקײםן — ס־װעם םון דיר לאכןז םיםםער הארביג הוןט דערויף נישם געענספערט גןןרנישס. ער הןןפ נןןכאמןל און נןןכאמןןל דורכגעלײענם אין בלאט דעם באריכם װעגן דעם קלײנעם יתום. דערנןןך איז ער אויפ■' געשםאנען און גענומען שסאנען איבעדן בימער הין און בוריק, אינגאנבן סארטיפם אין געדאנקען• ׳ — װאם ביזםו אזױ בערודערםז—חןןם נעפרעגם דןןם װײב.