Literarishe bleter · 1927-12-23 · 51 (23.12.1927) · p. Seite 1003

1003 ליםערארישע בלעטער 51 .א װער תןןלט אװןקנןריכן פון 8ןןלק דל •יעטעם זו רזןר ה״יללקער שפראך׳ װאם ניןמש םים דער הילף 6ון רעללנין אלו איר דערנענטןרונג גןקומןן *וס פאלקפ־םהוחז װער װןןלט נײ אונז זונענוםען דןם חשק זו לןרנען דל שפראך סון דל ננלאים, כדי זו נארשםיין די נבלאים אלן זיער א״גענער נע* פללגלכער פראזןז קײנןר, קיינןר װןןלט עם נלשט נעשטעלש אלן שוןטן, װל ד#ם אלז געװען נלז דןם אייפקים פין די דרױ־ םנדיקע אין אינזערע רייןן. תייל 6אר די, װאם זענןן גןשטאנען דרויםן אין העכרעיש נלשט געקןנט, אלז הענרןיש נעװארן א םין נײער קאסאליזיים. און װי אזוי האבן שנעםןר פןןלרכ־ םענטשן, פאלקם־קינדןר, ארכעטער־פירער — נועלל־זױן. נן• קענט פארראטן זײןרע אײנענע נעפילן אין װערן אונטערטעניק זו רי, װאש האון נישט אינערנעלעבט די פרײדיקע װײען גין אוניער פאלקם־שפראךז װער ראט זײ פארפירםז זי רי, װ*ם דאנן אין לענן קײנםןיל זיך נישט באניזט םיט הןנרעיש אץ װאס פון ײדיש איו זײ נעבליבן נאר דער לןנעדיקער װי׳ןז עם פילן נישט די הענרעער זיער אײנענןם םראניזם, ינשעת זײ לא5ן םיט טרןרן, װען זײערן פארשטיםטע סאלקס־םענמשן װןרן םיט אםאל קראנק אויף װידעררערװאצונג אין הײכן אן זו דערזײלן פאלקס־װיזן אין ײרישי שםענדיק האט אױם םיר נעהערשט א קאשםאר אין אר׳ן ישיאל װען איך נין גןקיםען פין פןלד אין שטאט ארײן, װו אריס םיר האם געזשיםם אונזער זעשפאלטענע זוננ און גערןדט פון שװןרן זײםן און הוננןר-טענ. טיט דער זעשפאלטענער זוננ האם םען געםארלט רעם נלות, פארװאם ער קומט נישט זוהילף רי, װאם נויען א הײם 6ארן פאלק ישראל אין ארץ־ ישראל. אלע, אלן שפירן איזטער אין ארץ־ישראל, אז דער נלות הײבט זיך אן אפזוקעין םון ארץ־ישראל אין םען װיל ארו־פ־ װארםן די נלגזע שולד אויף דןר נלית־ןננהארזיקײט. אין םען טײםלט םיט רי איננער אויף רוםלאנר, װו פאר הןנרעישע חטאים פארשיקט םען קײן םלנלר, >ןרער םען פארשפארם אין כירםן... װײ זו אוניןר לעכן און זו אונוערע השנור״ אז זו רעם האכן םיר דערנרײכם! אז נײ םיר, רעם ײרישן^לשרײנןר, פרעגש םןן, םארװאם רורםם םען הןנרעיש אין לאנד, װאם נאפרײט £עלקער און האט אויך נא6רײם ראם ײרישע]ג'6אלקז אין װאם זאל איך אויף דעם ענטאערןז זי זאל איך זאנן׳ : אז׳דאם איז דןראאר, װײל אין ארץ־ישראל װיל אין דריקןרײ דער זעזער נישט יעק קין ידישז אדןר דערפאר, װאם די טיטער אין ארץ־ ישראל, װען וי גײט זו קינד״ שרײט זי אירע װיען׳איים אק ײדישז װארום אנרערש קען דאך גארנישם טענלןך זײן דער אוםנלוינלעגער ןקל, װאם םען האט אין ארץ־ישראל אנפװיקלם ז אונזער אאלקם־שפראך. ע ק ל איז נישט דןר נעליננןנןר אויםדריק. נאדארפם האט םען אויםנןפינען א װארט םים א ט־פןרן דנען, װאם זאל אפשפינלען רעם נאנזן טיאגיזם פין רי אלע ײנגן םענטשז םיט אזא נןלײםןרטן פייןר אין די או־גן, אין װאם אלנאײנעם םיט זײערן אנשםרענניננען זי נויען דאם לןנן אייף נארםאלערע יםירית, האנן זײ די זין אאיםרינן פון זײןר שװעל. אין דער הענרעישער שפראך שטיקט זיך דאם לענן. אין איר פעלם דער לו םערער הוםאר. וױ א שנראצן־ נליץ — קיםם רי הןנרעישע פארנןפלטקײט. דאם איז דאך רי אײנענע סארפירערישקײם, װאם װיל חקא א־ך ואל נלוינן, אז שלום־עלינם אין וינע פאלקםטיםלעצע װערק האנן נאקוםען דעם תיקין נאר דורך דעי אינערזעזונג אין הענרעיש. אין םען װיל םיר אויך אײנרןרן, אז דער ײד קען אױף הןנרעיש ואנן, װאם ער װיל. א טעות. דןר דער־ װאקםענער דור אין ארץ־ישראל שלןנט זיך נאך די הןנרן-שע פראון, װאם קיםןן אריער ארויף אויף די ליפ;. דאם, װאם איז געקזםען פארן געראנק, האם דעם חצטיקן אויםררוק נישט נע־ פינען. דןר געדאנק איז דןרװארנן נןװארן זװישן די אינגןר. םען האם מי אננעװיזן אויף די עטלעכן און זװאנניק םײזנט שול־קינדער, ױנגלןך און םײדלעך, דןר זוקינאםיקער דור, װאם רעדם דורצאוים הענרעיש. אםתז אלע ק־נרער כםעם רןדן הענרעאלש אלן ארץ־ישראל. נו, און דןר גאנזער דערװאקםע־ נער דור, װאס םיט זין נלוט אין שװײם םא3ט ןר פײכט ארץ ישראלם טרוקענעם נאק אין טוט ןם םים דעם אײער אין נלות אײםנעהאםערבן - װעם דער יהגער אויפנןקוםענןר דור װערן גע:ן־ם םלט דער הענרעישער שפראך אן רעם םינרכטן קשר שים דעם נאנזן אאלקם־אײגאניזםו װײל םלם עקל און נאו־ קרלםןנלש הינם דאם קינד אן זו קיקן אויף כאםן-םאטן, װאם פאראוםײניקן זײןר טז־ל םיט דעם ״זשארנאן״; אלאנזט םן) אױך נײ די קינרןר דל אוםנײטיקע שנאה זים נאנזן נלות, װו דערדאזלקער ז ש א ר ג א ן האם זין קױם. און, זי װעט םיט דערראזיקער שנאה פאראלעל אויפגײן דל לינע זום נאנזן פאלקז נײןו א קלײנעי שכט, װאט שטאטם פון ײדן, א נױיםהאי■• טןר, אן אננענלאזענער, װאם קוקט פון אויבן אראפ אויף א נאנץ פאלק—אזא שכם קוםם אויף אין א-ץ־ישראל. און דאם אלז דאם םאםע נענאטלװן, װאם םןן הארעװןט נײ די קינדער זודךץיאט •*ו־ו דןר װארעם, װאם פרעםש-אונשער ח אוגראםןנטן אין ארץ-יש־ ל ניפא. אארלאג נ. קלעזקין. װארשע װערה םוז ה. ליױױק ד;ר נודם (רראםאסושע פאעסן) פרײז 5.60 זל. ארןםן םליכה <דר*םע> , 3.50- , **גקראם <דר*םן> , 50 3 . הױםערן של*ם (■אןםןן און לידןרן . —.4 . אינניכן דערשײנט: שם**עס (דר*םע), דעד ש*< (דרםםן), הידש לןקערט (דראכל) פזןרלאג ״^זחיספר׳־ װסרשב ג^י־ װערק פוז ״טובקעלער״ ־מ *דרןם־ *2