Literarishe bleter · 1927-12-23 · 51 (23.12.1927) · p. Seite 999

999 ייטןוןויװ 3*<ם?ר 51 זא בער באראכאװ - װי איך העו איכם ($ קאזיםל זכ־וגית) *־ק• טשעריהזןװער / בערליז אים דער איניװערסיסעס געבןז אלײן א שסיק פראפעםאר... און בארןןכאװ האס נישט געװזןלט גײן אין איניװערסי• טעט בלל נישט דערפאר, װײל ער האט זיך באגלת געהאלטן פאר א פארסיקן פראפעכאר, נאר פשוט — ער האט קײן בײט נישט געהאס דערויף. נאך אזיי פיל נישט דורכגעלײענטע ביכער. אזוי סיל נאכנישט־פארענטפערטע פראבלעמען. אזוי םיל חברים, װעמען מען דארף מסביר זײן שװערע פיליןזאפישע פלוגתאס, פאר װעלכע מידארף לײענען א שיעור װעגן מןןניזם אדער עמפריןן־קריטיציזם, װעגן אװענארױם אדער ניטשע, און נןןך מער אזעלכע, מיט װעלכע מיהןןט פשוט באדארפם קנעלן, טאקע ממש מיטן טײםל. װײל באראכןןװ איז געװען בײ זײ אי דער ראש־ישיבה, אי דעד מלמד־דרדקי. און אלט איז ער דע• מאלט געװען אינגאנבן 18 אדער 19 יאר. צו יענער גײט האס זיך עם ןןנגעהריבן אויםבילדן אין פאלטאװע דער קרײן .באראכזןװיסטן-. עקסטערניקעס, גימנאזיםטן און גימנאזיסטקעס, תחילת א נאיװע, במעט א קינדישע םעקטע, װאס הןןט געזוכט תיקון פאר דער נשמה אין םילןןזןןפישע און שפעטער—אין סןןניאלע פראגן געזוכט בו לעזן אלע קןןסמישע פרןןבלעמען. באראכאװ איז געװען זײער געקרוינטער רבי, ער איז מיט פיל םיל קעפ געװען העכער פון זײ זײ האבן זיך געשפײזט םים זײן ערודיציע און דיאלעקטיק, גענאסן סון די שירײפ. װאס פלעגן סון זײן רײכן טיש אראפםאלן. שפעטער איז דער דאזיקער קרײז געװןןרן םיל רײפער און ערנסטער און האט םון זיך ארויסגעגעבן א גאננע רײ ערנםטע ײדישע טוער. אויך די אינטערעםן אין דעם קרײז האבן אנגענומען א גאנץ אנדערן כאראקטער — א נאציזןנאל־סאגיאליםםישן און א פארטײ־פןןליטישן. און םון א לויזן קרײז נאיװע אמת־זוכער איז געװארן א פארטײ־שטאב... נאך אין די ױנגע י$רן הןןט זיך אנגעהויבן ארויסװײזן דער כאראקטעריסטישער שטריך םון באראכאװם נאטור-בו זײן א לערער. א מדריך, א פירער, א פרעדיקע־ צו האבן ארום זיך תלמידים, חסירים, א פתה, א פארסײ, א באװעגונג, אבעד אויף בארןןכןןװס אײגנארטיקן שטײגער: זײן דער םירער — און בוגלײך דער נושא־כלים, דער קאפ—און בוגלײך דער װאסער• טרעגער. עס איז שװער זיך פארבושטעלן װיםיל אויםמערק• זאמקײט און װיפיל ליבשאםם ער םלעגט אפגעבן זײנע חסידים, אײנע א חםידה זײנע האט געװןןלט באקאנען זיך מיט שטיר• נערם םעאריע און קײן דײטש האט זי נישט געקענט, קײן רוםישע איבערזעברנג םון שםירנערס בוך איז נןןך אויך דע• מאלט נישט געװען-הןןס זיך בןןרןכןןװ אװעקגעזעבט אויף עסלעכע נעכט און הןןט םאר איר איבערגעזעבט די װיכטיק• טיקםטע קאפיםלען פון דעם בוך. רחמנות אויף אים האט מען— נישט דעמזןלט און נישט שפעםער—נישס געהאט. איך םלעג זיך װונדערן: װו נעמט ער בײט םאר זיך, אט דער שטענדיק ארוםגעקלעפסער מיט תלמידיםן ןןבער גײט םרעגט א קשיא אויף א מענטשן, װאס באמערקט נישט, זיבנדיק איבערן בוך, װי די נאכס לױםט דורך, װןןס איז אי א מתמיד אי א חריף אין דער אײגענער בײט, מיט א פענאמענאלן זברון און זעלטענער תסיסהן א גלגול םון דעם אמןןליקן עלוי. און ױנקט װי די אמאליקע, איז ער אויך געװען א לײדנשאסטלעכער בעל-פלפול, און נאר דורך דעם פארבװײגטן װאלד סון פלױל .1 בער באראכאװ איז םײנער א בן־עיר און א יוגנם־םרײנט. §בער גראד אין פאלםאװע, אין אונזער געבורס־שטאט, בין איך מיט אים תחילת נישט געװען אזוי נאענט, װי מיט יארן שפעטער, בעת איך בין אין דער בײט םון מלחמה געקומען קײן אמעריקע און ער האט מיך, דעם ,גרינעס*. באגעגנט אלס לאנדסמאן און פרײנט און אריבערגענומען בו זיך. אז דער פארשטײער סון ״האיאס- אויםן עלים־אײלאנד האט מיך גע פדעגט, װעלכע קרובים הןוב איך אין אמעדיקע, האב איך געענטפערט: — קרובים האב איך לחלוטין נישט, אבער דןן איז סאראן אײנער באראכזןװ, זײן אדרעס װײס איך גישס... אין עטלעכע שעה ארום איז געקומען בולויפן בןןרןןכןןװ בום הכנסת־אורחים פונם ״האיאס*. — דו ביסט דא? קום, שלעפ די פעקלעך בו מיר. לױדע (זײן םרוי) װארט שוין אויף אײך און קען זיך נישט דערװארטן. מײן פרוי און זײנע זענען געװען נןןענםע םרײנדינס נאך םון די ערשטע קלאםן גימנאזיע. און די אלטע םדײנטשאםט אונזעדע האט, נןןך א הפםקה פון 15 יאר, אויפגעבליט און זיך פארשטארקט. אין די ױנגע יןןרן אין פןןלטאװע האב איך נישט גע• הערט בום ספעביפישן קרײז פון די ״בןןראכאװיםסן*. כיסלענ קוםען קײן פאלסאװע נןןר אויף די װאקאנט־חרשים. אבער באריא באראכאװן האב איך געקענט נאך אלס ױנגן גימנאזיםט. און װער אין פןןלטאװע האט נישט געקענט וןש דעם שטענדיק םארטראכטן גימנאזיסט, װןןס םלעגט גײן אין גאס די נאז ארײנגעשסעקט אין א גראב בוך, געװיס נישט אין קײן שול• בוך, און נישט זען םאר זיך קײן װעלטז נןןך דעמןןלט פלענט מען אויף אים דערבײלן חדושים. סאר די עקזאמענס סלעגס ער זיך נישט בורירן בו קײן שול• בוך. ער םלעגט קומען אן אויםגעשלאפענער און גלײכנילסיקער סאר די מלאכי־חבלה סון גימנאזיע, —סאר װעמעס מעסער אזוי םיל ױנגע נשמות און זײערע טאטע־מאמעם הןןבן געביטערט,— און גלענבנד אריבערגײן םון אײן קלאס אין בװײטן. געזאגט הןןט מען אויף אים, אז זײן קאפ איז גאר סארנומען מיט מןןדנע זאכן•. ער שטודירס םאנסקריטיש און עפעס אנדערע לשונות, װןןס נאר פראפעסארן פארשטײען זײ, ער גריבלט זיך אין סילאזןןםישע ביכער און מישט זיך אין דעקארטן און שפינאזאן. און בכלל איז עס א מאדנע בחור. און געװען איז ער דעמאלט אינגאנבן א?נם 4־טן אדער 5־טן קלאס. איך געדענק, װען באראכאװ האט געענדיקם די גימנאזיע, הןןט מען אין פזןלסאװע װידער געקנײטשט מיט די פלײבעס: א מןןדנער בחור, װיל נישט גײן אין אוניװערסיטעט, ער דארף נישס. זאגט ער, קײן דיפלזןםי. די פאלסאװער טאטע־מאמעס, װעלכע פלעגן זיך אכט יאר די אויגן אויםקוקן, װען װעט ענדלעך זײער בן קומען בום תכלית. ארײנבוקומען אין דער דיפלאמען־פאבריק, און פלעגן נעכט נישט שלאפן איבער דער גזירה םון פראבענט־נארמע, — די רןןזיקע טאטע־מאמעם האבן באריא בןרןןכאװן געהאלטן םאר נישט גןןר א נןןרפאלן. און די בעסערע םון זײ הזןבן זיך געטראכט: אײגנסלעך, װןןס קען