Literarishe bleter · 1927-12-23 · 51 (23.12.1927) · p. Seite 998

*1• 51 ל * טןרןריװ ו^װור 996 -4- רעכטן אריפבלי א (צער בןןרןוכןןװם גענטןר יארגײט) ז ל־1 ם ן רײזעו / װילנע בער באראכאװ האט די ארבעט נןןר $נגעהױבן, *ין די רעזולטאטן אירע זענען געבליבן כמעט װי אומבאקאנט דעם גרױסן עולם. נ$ך עד-היום װאלגערן זיך ארום ערגעץ־װי אין װער װײסט בײ װעמען די םילאלןןגישע און ליטעראטור־היס• םארישע װערק בער באראכןןװם, און אםילו זײן זכות אלם פארטײ-םירער איז אים דא אױך נישם בײגעשםאנען בו רא• טעװען זײן לעבנםװערק סדן דעם ײדישלעכן װאגדאליזם. ןבער אויך אן אן אויסגאבע פון זײנע װיסנשאםטלעכע װערק װײםט די ײדישע םילאלאגיע, װ^ם זי האט בו םארדאנקען אים׳ דעם ערשטן גרוגד׳לײגער, דעם ערשטן ערנסטן און בא• װוםטזיניקן סוער אירן. אין זײן ארסיקל ״די אױםגאבן םון דער ײדישער םילןלןגיע• הןט בארןןכאװ ןןנגערופן םעגדעלען דער קאלומבום םון דער ײדישער ליםעראטור. אױך ער איז געװען א קןןלוםבום — דער קןןלוםבום םון דער ײדישער פילןןלןןגיע. אין דעם ױנג אויםגעלןןשענעם לעבן םון בער בןןראכןןװ הןןבן םיר םארלױרן דעם גרינדעד םון דער מןןדערנער ײדישער םילןן• לאגיע. בװײ יןןרבײטן. בװײ יןןרבײטן. בענסע, םאלן אוים אבינדער: נןןך פענדעלע פוכר ססרים און נןןך בער בןןרןןכןןװ. אין אײן װןןך זענען זײ בײדע אװעקגענוםען געװןןרן םון אונז םיט בען יןןר בוריק. — דער ז ײ ד ע םון דער ײדישער ליסע• ראסור און דער ם ןן ט ע ר םון דער םןןדערנער ײדישער םילןןלןן• גיע• נ*ד וןיןגןוז מענדעלע איז אװעק םון אונז זאט אין טעג, פיטן םולן באװוסטזײן, אז ער האט דערםירט בו א גמר זײן גרוים לעבנםװערק, אז ער הןןט םארזיכערט זיך אופשטערבלעכקײט אין פאנטעאן םון די שעפער םון דער ײדישער ליטעראטור. םענדעלעס ןןנדענק ם״ערן םיר בארויקטע און דאנקבארע בוריקבליקנדיק אױף דער גרויסער ירושה, װןןם זײן 55״י$רי• קע ליטערארישע טעםיקײט הןןט אונז איבערגעלןןזט אין די 20 בענדער םון זײנע מןןנומענטאלע װערק. בןןרןןכןןװ איז ארױסגעריםן געװןןרן סון אונזערע רײען אין רעכסן אויסבלי םון זײן גרױסעד ארבעט םאר אוגזער שפראך, נןןך אײדער אלע זײנע שעםערישע כוחות זענען גע• קומען בום סולן אויסדרוק. בער בארןןכןןװ איז ארויםגעריםן געװןןרן פון אונזערע רײען אין רעכטן אויםבלי פון זײן גרױםער ארבעס םאד אונ• זער שפראך, נאך אײדער אלע זײנע שעפערישע כוחות זענען געקומען בום פולן אױסדרוק. דער םויט פון בער בארןןכאװ, אזוי פאר דער בײט, אזוי אומברחמנותדיק, פלובלינג און אומגעריכט, װעקט אין אונז עד־הױם, אין בען יןןר ארום, בער און עגמת-נםש אויף א ױנג גרױם לעבן, װןןם איז איבערגעריסן געװארן אין מיסן שאפן, אויף א גײסט, װןןם איז אויםגעלןןשן געװארן, נןןך אײדער ער הןןט זיך רעכט בעפלאקערם. ןןבער אויך די ירושה פון בער , בןןרןןכאװ איז גרויס און װערטםול. מ׳דארף נישט זײן קײן ןןנהענגער פ.*ן פועלי־בױן, כדי בו ןןנערקענען אין בןןרןןכןןװן אײנעם פון די אריגינעלסטע און שעםערישסטע ם^רשסײער סון דעם ײדישן םאביא• ליזם, און קײן שום קעגנער םון דעם פועלי־בױניזם װעט נישט םאר• לײקענען די אומגעהײערע פאר• דינסטן נון בער בןןרןןכאװ פאר דער ײדישער שפראך אלס איר ערשמער באװוםטזיניקער פילאלאג. בער בןןרןןכאװ הןןט אין זײן ערשטער גרויסער ארבעס ,די בי• בליןןסעק םון א ײדישן םילאלאג׳ (אין .פנקס׳, װילנע, 1913) שוין געהאט בו דערבײלן װעגן 400 יאר ײדישע םילןןלאגיע. ןןבער דער ערשסער, װןןס האם ארײנגעבראכס אין דער ײדישער ליטעראטור• און שפראך־םארשונג ב א װ ו ס ט ז ײ ן, װןןס האם דערקענט אין דער ײדי• שער םילאלןןגיע איר זעלבססגעניגנ• דיקן װערט-איז ער געװען. נישם קײן משרתטע םון דער ^גערמאניםטיק ןןדער הע• בראיםטיק. נןןר א זעלבםט-בװעק םאר זיך אלײן, ײדיש בו דערםןןרשן און ײדיש בו בארײכערן — דןןס איז די ײדישע םילאלןןגיע ערשט געװןןרן דורך ב. בןןרןןכןןװן. ער הןןט די אױפגאבן פון דער ײדישער סילןןלןןגיע דער ערשטער קלןןר פןןרםולירט, ער הןןט אויך דער ערשטער זיך םארנומען די דןןזיקע אויםגאבן בו םאראמתן. זײן ארבעט אין די ביבליןןטעקן םון דער װעלט איבער דער געשיכטע סון דער אלםער ײדישער ליטעראטור, װןןס איז געװען פארבונדן םיט אמתער מסירת-נםש, איז געװען דער ןןנהײב םון יענער גרויסער םןןרשונגס־טעטיקײט, װעלכע װערס איבט געםירט םון א גאנבער סלעיאדע ײדישע װיסנשאםטלער, םון אגאנבער רײ ײדישע אקאדעמישע אנשסאלטן, װי דער ײדישער װיםנש. אינססיםוט אין װילנע און אין ניו-יארק, דער ײדישער איגװײםקולס אין םינסק, די ײדישע קאסעדרע אין קיעװ.