Literarishe bleter · 1927-12-16 · 50 (16.12.1927) · p. Seite 985

965 ליסןרוריוו נל!*ו ר ס5 מענסשן םון סארשײדענע לענדער, איז דןס געלע לײם, װאם איז געװען םארקנןןטן מיט בלוט, געװארן עמעצנס. און מענםשן האבן אויפגעהערט בו קריכן אויפן בויך איבערן ערד־גרובן. װאס הןןט געהײסן .קעבישער קארידאר״. בום ערשסן מאל האבן זײ געלאזט זיך גײן גלײך. מיט אויפגעהויבענע קעפ• און בײם סוף פון דעם .קעצישן קארידאר״, דארט װו עס הויבן זיך אן סון רעבטם און פון לינקס אנדערע ערד-גרןזבנס. װןןס האבן נישט קײן נעמען, האבן די מענטש; דערזען ביוײ םקעלעםן. די םקעלעסן זענען געלעגן פעסט ארומגענומען, װי זװײ געליבטע. עס האט זיך געדאכט, אז דער טויט איז גע< הײם בוגעקומען בו זײ און זײ פלוצים געפאקט. נעבן זײ האט זיך געװאלגערט א קלײנע פיפקע. איגט ליגט זי נעבן מיר, די ארעמע זעלנערישע פיפקע, אן אויםגעשמירטע םיט לײם און מיט בלוט. די פיפקע. װאס איז אויף דער מלחמה געװארן א .פיפקע סון שלום״, האט נאך אין זיך אביסל אש. דער אש איו א זכר פון צװײ לעבנם, ױאס הןןבן אויםגעברענט גיכער, װי עם ברענט אויס א שמעק טאבעק אין א לולקע, א זכר םון זװײ לעבנס. װאם זענען געװען אײנצײטיק װונדערבאי־ און נישטיק. װי־זשע נעמט מען א ױאג אויף אפגוװעגן ראס נעבעכדיקע לעבן פון א מענםשישן זוימעןי דעמאלט װןןלט מען געקאנט אנידערלײגן אױף אײן װאגדאל סויזנסער יארן, און אויף דער בװײטער אזוי פיל צײט, ױיכיל עם קאן נןןכאנאנד זיך רויכערן א קלײנע זעלנערישע לולקעז... פיו ריסיש ג• מ• איר מוזט שךין אבאנירן די ל־־־יטערארישע בלעטער אויב איר װילט באקומען די נומערן אן איבעררײם. פארלאג ב. קלעגקין, װארשע פראפ. ד׳ר פ• שניאורסאן דער וועג צום מ ענגש (די יםידות פון םענםש-װיכנשאסט און די לערע *וןנןרװןישקײם) — ט־יז 50 4 גילדן - #דרןם׳ *2 £1[-*ם1*1ו1 'זטג1סע8, פארלאנ 3. קלעעקין, װארשע פ. רןןזענטאל (פ• אנמאן) דער מאמף פאד װ;לט־ד.7רעאפט אול װע־ט־װעגן ײדיש *. םרלרקין גײויס פאײסווס 288 ז 50 4 ג:לדן אדרעפ: ■2 וזו׳יזסןסא 8ז>ו378ז3^ג .**•ו116:זץ8״ םארלאג ב. קלעצקין, ווארשע דוד פינסהי דער אייבילער ייד (דראסאסישן *אעסן) *רײז 1 נילדן *ײי־ןס ס<ז ו>)^>יי| *'*יסבבזפ^ ,''ז*<ו1סץ8״ הויטיקער זשאנא, אדער פעסער, װןןס הןןס זיך םון דערװײטנם געזעגנם םים זײן העלער יאהאנאז עמעצער פון די צװײ... זײ הןןנן געװוםט, אז ארויסנעסען פײער סאר מען נישס, אז דער םינדסטער ריר מיטן האנט הײסט — קאמף און טויט. און דאך הןןט עמעצער םון זײ ןןנגעהויבן דער ערשטער. זאל דןןם גע• װען זײן פיער, װאס האס פארטײדיקט די סדאנצויזישע דע■ ױבליק, און בײ װעלנן עס איז אין דעם אונטערשםן טאש געלעגן א צינד״שסײנדל סיט א לאנגן שנירל, $דער פעטער, װעלכער האט געהאט בײ זיך שװעבעלעך און געקעמפט פאר דעם דײסשן קענינרײךז עמעצער פון די צװײ... זײ האבן זיך ארומגעכאפם און זיך אנגעהױבן צו ראנגלען. די לולקע איז אראפגעפאלן און איז אײנגעגרויזניעט אין לײם. זײ האבן געשלאגן. געװארגן אײנער דעם אנדערן.. געװארגן לאנג אין שװײגנדיק, געקאפשעט זיך איבער דער ערד און ארוםגעקלעפט געװארן מיט שטיקער לײם. קײנער פון זײ האט נישט געקאנט זיגן. האט יעדערער זיך אײנגעקלאמערט אין די הארטלעכע באקן און אין דעם אדערדיקן האלז פין דעם צװײםן, אין דעם האלז און נאקן, װאם האבן געשמעקט מיט אזא הײמישן. באקאנסן ריח. מיט זײער לויזן, ברוינעם בלוט האבן זײ פארקנאטן דאס געלע לײם, און זענען געבליבן ליגן שטיל, שטיל, כויסע אױף דער טויטער ערד, װאס האט קײנעם נישם געהערס. זײ זענען װידער ליגן געבליבן אײנער נעבן אנדערן, אבער איצט שוין אן דער לולקע צװישן זיך. גיך האבן זײ אױפגעהערט צו זען אײנער דעם צװײטן. די שסילסטע שסראלן, װאם זענען געגאנגען פון דער ערד צו די שטערן. עס איו געװארן טאג, און װי יעדן טןןג האבן שױן די מענטשן נישט געהרגעט שטילערהײט, אויפן נאכטיקן אוםן, נאר געשאסן הויך, פון ביקסן און הארמאטן. אין די צװײ שטאבן האט מען םארצײכנט אין די צעטלען םין .םאר■ םאלענע זןן שום ידיעות׳ די נעמען פין די צװײ אזעלכע םארשײדענע און דאך אזעלכע ענלעכע זעלנער. און װען עס איז װײטער געװארן נאכט, הןןבן איבער קײנעםם נישט ערד געפױזעט נײע מענסשן. דאס, װאס פיער און פעסעד הןןבן נישט באװיזן אפציסון. הןןבן די נײע מענסשן באדארפט אפסון. װײל אין יענעם יאר איז געװען א סלחמה. אין דעם דערפל פון פראװאנס הןןט די טונקעלע זשאנא באשןןטן מיט שװעבל די װײנטרויבן און באװײנס פיערן. אין נןןכדעם, װי זי הןןס געענדיקט װײנען, הןןט זי ארײננעלאזט אין איר שטיב א צװײטן—פאלן. עמעצער הןןס דאך באדארםט אונטערגלײכן די טרויבן-צװײגן און דריקן אירע בריסטן, װאם זענען געװען אנגעבלאזן װי װײנטרויבן אין א גערעטעניש. און זײער װײט פון איר, אבער דאך נעענטער, װי םון אײן שטערן צו א צװײטן. האט יאהאנא געװײנט און צוגעשאסן שפײז פאר אירע טעלעצעס. אבער די בהסות האבן געפאדערס א סך פד, און איר קערפער, װןןם איז געײען װײם, װי םילך, האט נישט נעקאנט לעבן ןןן צערסלעכקײטן. און א נײער מאן, מיטן נ$• םען פאול, האט זיך באװיזן אין יאהאנעם שטיב. װען די װײ■ בער הןןבן זיך דערװיםט. אז זײערע מענער האבן אויסגערוי• כערס זײער לעצםע פיפקע, האבן זײ זיך בײדע שטארק גע• נומען צום הארצן. אבער שפעםער האבן זײ זיך װײטער געסרײס, איצט שוין מיט אנדערע מענער, װײל אין יענעם יאר, װי אין אלע אנדערע יןורן, איז געװען — לעבן. אין אפריל 1919 הןןט קײנעםס נישט ערד, װאם הןןט געשמעקט מיט םיאוםקײס און בלוס, אויםגעהערט צי זײן קײנעםס נישס. נאכדעם, װי אויף איר זענען געשסןןרבן א סך