Literarishe bleter · 1927-12-09 · 49 (9.12.1927) · p. Seite 964

49 י* א ליסןרןריעו נלעםער 964 אירואן גאידם ערשטער ראמאזי) ד־*. נד^יגע נסזדי ד / ווויז *טעלער, װעלכער געםיגט זיך אונםערן אײגםלום פון דןםטן• יעװסקי און די ענגלישע רןןמאניםטן און װעםען סיװילט זיך ארויםרײםן דעם םראנדױזישן ראםאן םון זײן יןןרהונדערטיקן שא1ל$ן. עדמאן זשאלו איז אויך א םײנער ליטעראטור־קריםי• קער און טאקי אויף דעם דןןזיקן געגיס אאםיט ער זיך זו םרעדיקן דעם אײנםלוס םון די גםון-שריםטשסעלער. זשאלו איז א שטארקער בעלן געװען אױף א רןןםאןװי סץ אונזער ,גלױבענם גענןןםע׳ איװאן גאל, דער טשעקאװער עלזאםער, םיט זײן אײגנארטיק װעלם־באנעםען אץ נןןך םער אײגנארטיקער עםטעסיק. איװאן גאל שילדעדט אוגז אין זײן רןןםאן דעם קארגן סןןםער טריק, א טים פון א קםבן, װןןם דער םחבר זעט אים אין א םארװןןרםן םראװינץ־שטעטל. אױב איר װילט — איז עס א סאםיליע־דראמע, נןןר אן כאראקסערן און ןןן שטײגער. דער מחבר באםים זיך ארױםצוברענגען בלױז דעם הױפס־העלד, דעם םןןסעד טריק. ער איז א זקן, אױסגעהונגערס, דאד און קװאד, עד האלט זיך אױף בלויז סון זײנע ןןנגעזאםלטע גרןןשנס. פיר הןןבן דןן נישט קײן אנדערע םיגורן> דער עיקר איז טריק, עם לױםן םארבײ בלאסע שןןטנם, עסליכע קרובים, נ$ר קוים װןןם מיר באמערקן זײ אגב, איז דער םןןטער טריק אויך װײט פון צו זײן א לעבעדיקער פענסש םיט אלע זײגע אײגנ• שאםטן, ראנגלענישן, אמםערונגען און קאמםן. איר ז$לט חלילה נישט םײנען, אז עםעס װעט דןןם אײך דערמאנען אין באל• זאקם -עוזשעני גראנדע׳. קײן םימןנישס• דער מענש באװײזס דך םאר אײך נישס, ״װי עד שסײט און גײט״, םיר םילן נישס דעם קלאםן םון א הארץ און מיר זעען נישם איםעבן לעבן פאר אונזערע אױגן. ער םאקט דיך נישם, ער רופס נישט ארױם קײן רחמנות, קײן געס. אבער ם־איז א קוריןןזע שםיל, א סשיקאװער אײנםאל בו דערצײלן אױף קנאםע ססנ זײסלעך, װי אזוי ם$טער סריק הןןט אלץ געמאכס בסדר םלענער, װןןם װײניקער געלט בו פטרן און טןןג-אײן טןןג־אוים זיך געשרןןקן סאר זײנע ױרשים זײ זןןלן אים נישט באגזלענען בײ זײן לעבן. דער םסיכןןלןןג װעט אץ דעם דאזיקן בוך קײן אײן װיכסיקן שסריך נישט םארבײכענען, דער סילןןזאף געסינס דע• רין אויך נישט קײן מאטעריאל, נןןר^ם׳איז סון יענע לײכטע, נעשםאנטע זאכן, װןןס ״םאכן גןןר נישם קאליע׳... דער זײער-ןןריגינעלער םיער .םאק ןןרלאן הןןט םיר אםןל געזןןגט: ״םיר קומען בו א נײער בײט אין דער םראגבויזישער ליטעראסור, װען די גרעםטע שםראך־םסונקים װעלן זיך מער נישס ןןםגעבען בו זוכן חםאים אױםן לשץ״... דאכם זיך, אז םיעד מאק ארלאנס נביאות איז םקוים געװןןרן םריער, װי ער הןט עס אלײן גערעכנט. די דןןזיקע נײע בײם אח שוין געקומען, און עדםאן זשאלו, בדי בו םאנקביןןנירן ןןט די גליקלעכע ערא, האט זיך בוגעאײלט ןןםבודרוקן איװאן גאלם ביכל... 22 (םזבסבעו- 1927. _ פןורל־יאג 3. קלעצהיד מ־ בןורײשא (פגחם) דער גלגול (דיאלןןג אץ בװײ באגעגענישן) ■ ■ד״ו 50.* נירי־ן דער נוט־באקאנסער דײטש םראגבויזישעד דיכטער איװאן גאל הןןס זיך אויך פארםןןסטן אויף א רןןמאן, באגלײך מיט אלע זײנע בײסגענןןםן אין דער םראנבויזישער ליסעראסור. א שײן םנים װןןלס עם הןןבן, אז עד, װעלכער איז געװוינט בו זײן שטענדיק אין אװאנגארד, זןןל ןןםשטײן פון דעם נײעם נדן שאםן, װןןס דער ױנגעד דור בעאקערט םיס אזוי םיל איםםעט און םלײסו קוקן מיר זיך נןןר בו בו אונזער ליםערארישער .רעסוב• ליק, באםערקן םיר גלײך די נײע װענדונג םון די םרישע בחות: רןןסאניזם. נאטירליך, מוז פען דערבו זײן םער װי יענער גאסס, װעלכער ״קומט אויף א װײל און זעט אױף א םײל״. ם־דארף גןןר נאענט לעבן סיטן לעבן םון אט דעם דור, קענען די שרשים, סילן דעם םולם, װןןם שלןןגט אץ דער נײער ליסעראסור, בדי זיך אםבוגעבן א דין וחשבץ װעגן דעם, װןןס קוםט םןןר. די בעססע רןןמאניססן סון הײנטיקן טןןג זעגען ױגגע שריםטשסעלער םון סג ביז 30 יןןר. אין אנדערע בײטן װןןלטן זײ באין אופן נישם געשריבן קײן רןןמאנען, נןןר אױסגעגןןסן זײעד הארץ אין לירישע דיכטונגען. און לײענםטו אויפמערק• זאם די דןןזיקע רןןםאנען, װערט סאר דיר קלןןר, *ז אט די רןןמאנען זענען אויך נישט עםעם אנדער*, זױ שײגע *ןןעמעם. דעם דיכטערס ,איך׳ שםילם דןן די ערשטע םידל, זײן סער• זענלעכקײט איז דער בענטר סון דער אקביע, דער אקם, ארום װעלכן ם׳דרײט זיך און באװעגט זיך אלץ. םיאיז לחלוטין נישט קײן דןןםאן לויט די ןןנגענומענע נללים, נןןר םשום א בםעט• טראנםםןןזיביע סון דעם מחברם איבערלעבונגען. םארפלאכטן םיס זײטיקע םערסןןנאזשען. איך םײן נישט דערבײ ןןםבולײקענען דעם טאלענס פון ןןט די נײע רןןםאניסטן> סארקערט, קײנםןןל איז נןןך װי איבט נישס געװען אזא שסע פון אמתן טאלענט און פןןטענץ. מער נישט, עסעס קומם ארוים א נײער םין ראמאן, װו דאס םו• ביעקטיװע הןןט די גאנבע דעה און איז דער הויפמ־עלעמענט. די םרןןזע איז נערװעז און ליריש, זאסטיק, מוםקוליעז, זי םרןןגט אין זיך דעם תמבית םץ גאנבע בעדג לידער, װאס װעלן אסשר קײנמןןל נישט נעדיכסעם װערן. דער אויפםערק־ זאםער לײענער קװעלט ןןן, אםסײלנדיק סון יעדן קאםיטל א שײנע םןןעמע, װעלכע לײכט גלענבנד ארױם פון דעם םרןןזע• װערק, װןןם בלױז די חערשנדיקע םןןדע חןןס ארויםגעבחונגען אױף דעם דיכסער... די לעבטע דרײסיק רןןםאנען םון די ארויםגעבער ,גרא• םע׳ ןןדער ,נןןװעל רעװא םראנסעז׳ געהערן בו דעם דער• מןנטן עגין. איבט הןןט אונז דער דײטש־םראנבױזישער דיכטער אי• װאן גןןל אויך מזבה געװען מיט אזא םארס ראמאן■ אויך ער, דער מןןדערניםטישער ליריקער, איז ארויסגעטרןןטן פיט א גאנבן םראזע־װערק. א ראסאן ,דער םיקראב סון גןןלד/ ם׳דארף באםערקן, אז דער סירער סון דער אויסגאבע, װו גןןלם בוך דערשײנס. איז עדםאן זשאלו, אײגער םון די טערקװירדיקסטע רןןםאגיםטן סון הײנטיקן םראנקרײך, א שריםט• "11*£ ,•וע■*) ,ז0'1 *1> ,11ס0 תפס[ (* .1927 ,••*£*£!(!•*?-*11יי£1 •טסוז