Literarishe bleter · 1927-12-09 · 49 (9.12.1927) · p. Seite 959

959 ליטערארישע בלעטער 49 *זיז האט נאך קײן אײן קריסיקער דאס נישט אנטסלעקטו- עס טום װידער א בליץ בײ איר אין די אויגן, און דאם האםערדיקע שמײכעלע סארבלײבט נאך א װײלע. פשעת די דיכטערין רעדט װײטער: — די קריטיקער װעלן, אגב, נישט גןןר שטארק גוםרידן זײן, װען זײ װעלן דערזען דאם בוך, װאס איך שרײב איגט. אויך דארט איז פאראן א סארדינישער מאטיװ, זײ באקלאגן זיך דאך אלעםאל, אז איך םארמאטער זײ מיט מײן כסדרדיקן שרײבן װעגן סארדיניען. אינדעראמתן האב איך דאס נישט אלעמאל געסון. איך האב דאך אנגעשריבן א מאסע רןומאנען, װאס האבן לחלוטין גארנישס גו טון מיט סארדיניען. אגינד האב איך שוין װידער דערשנאפט א סארדינישע סעמע, און מיר אלײן םוט עס דװקא שטארק הנאה, הגם אנדערע װעט עס אפשר נישט םארשאפן קײן גרויס פארגעניגן. מײן נײ בוך װעט הײסן "!11ט1סח3א ו ס סו'ו1:>:ז6ט 11״ (דער אלטער און די ױנגע). עס האנדלט זיך דארט װעגן גװײ יונגע מענטשן, װעל• כע געהערן גו גװײ משפחות, װאס האבן זיך זינט פיל, פיל יןרן קעגנזײטיק באקעמפט. און הגם דער אלטער באמיט זיך נישט גו דערלאזן ז־יער םארײניקונג, איז דער ליבע באשערס אפגוהאלטן דעם נגחון,—אלעמזןל איז איר עס באשערט, אויב זי איז נאר עכט און רײן. אגינד איז שוין דאס ביסול־שמײכעלע סארשװונדן פון דער שרײבערינם ליפן, די אויגן זענען איגט ערנסטער און דאס פנים נאך בלאסער װי םריער. די דיכטערין איז איגט אויפגערעגט און איר שטים גיטערס שטארק: — ליבן >ןן שום פנױת,—דאס איז דןס אײנגיקע װאס איז נאך עפעס װערט,—זאגט זי—און דער חםרון םון אונזער גײס איז דאס, װאם מיר םארמאגן נישט גענוג ליבע און הארגיקײט. מיר זענען נישט אימשטאנד מקריב גו זײן םאר אונזער גליק, און םאקע דערפאר האבן מיר אזוי װינגיק גליק און םרידן. ם׳איז שוין געװארן האלב־טונקל אין דעלעדאם ארבעם־ גימער, דער בן-השמשות פאלט־גו ענעל. פון דרויסן הערט מען נישס קײן מינדסטן שארך, אץ דאס גאנגע הויז שײנט גו זײן װי אפגעשטארבן און לײדיק. אויף מײן באמערקונג װעגן דער אויסטערלישער שטילקײט. ענטםערט גראגיא דעלעדא: — א, נײן, איגט איז דא שוין נישט שטיל. זןס, פאר דער מלחמה, בעת מיר הןובן געבויט אונזער הויז, דאן איז דא געװען שטיל, װײל דאן האט זיך דא נישט געפונען קײן אײן הויז, א חוץ אונזערם. מיר האבן געהאט א פרײען אוים• קיק אויף די פעלדער. אבער איגט בויט מען פון אלע זײםן ארום אונז. און באלד װעל איך שוין נישס קאנען װוינען דא. איך האב נישס ליב גו האבן פרעמדע מענטשן אזוי נזןענם פון מיר. איך װיל זײן אזוי אײנזאם װי מען איז אין דןןרף. דאן װזןלט איך אםשר געקאנט ארבעטן װי געהעריק און אנשרײבן א בוך, װאם װאלט געהאט עפעס א װערט. גראגיא דעלעדא שםײכלט אומעסיק. — איך װאלט אזוי גערן געװאלס אמאל אנשרײבן א גוטן בוך, אזא בוך. אין װעלכן איך זאל קאנען ארויסזזןגן אלץ, װאס איך װיל, און איך זאל עם טון אויף אזא אוסן. אז אויך אלע אנדערע מענטשן זאלן קאנען פארשטײן דןם, װאס איך האב זײ נו זאגן. דא אין איטאליען, װער איך נישט אזוי גום םערשטאנען. די װעלט װאס איך הןןב ליב נו שילדערן, איז נו װײט פאר דעם איטאליענישן לײענער• עולם, און איך אלײן באםי זיך גאר װינניק נו םארלײכטערן גראניא דעלעדא נעלאכט זיך פלונלינג, און אין אירע תמיד־סרויעריקע און מידע אויגן באװײזט זיך א האסערדיקער גלאנץ. — װען איך האב אנגעהויבן גו פארדינען םון מײן שרײבערײ, האבן די מענסשן שוין באקומען אביםל מער דרך• ארץ נו מיר. איך האב אפילו געהאלטן בײ א כלה װערן, ןןבער מײנע עלטערן הןןבן נישט מסכים געװען אויף דעם שדוך. דער חתן איז געװען כמעט אזוי ױנג װי איך, און דערגו האט ער זיך נןןך נישט געהאט דערשלאגן נו עפעס. ער איז אװעקגעסארן שטודירן, און איך האב אים באשריבן אין מײנע ראמאנען. איך האב אים, משמעות, געמאלט נו־שײן, װארום בשעת ער איז נוריקגעקומען, האט ער זיך םיר אױסגעװיזן םיל מיאוםער. חונרעם האט ער מיר שוין אינט אויסגעזען פאר א נודניק, אזוי, אז מיר זענען סײ־װי־סײ זיך נעגאנגען. - גראניא דעלעדא נעלאכם זיך אויססנײ און װײזט מיט די אויגן אויף א גרויסן פארטרעט, װאס הץנגט אויף דער װאנט. — דן*ם איז מײן מאן, — זאגט זי — איך האב מיט אים זיך באגעגנס אין קאגליארי, מײן באקאנטשאפט מיט אים האט געדויערט נישט לאנג. מיר האבן חתונה־געהאס און זינט דעמאלט. ד.ה. פין 1900, װוין איך שוין דא אין רוים. זומער םארברענג איך געװײנלעך אין ראמאניא אדער אינם פא טאל, פון װאנעט עס שטאמט מײן מאן. די געגנט האב איך, אגב, געשילדערס אין א ראםאן: "סזפפפפק 1ס(> סזנותזס,^״ (דער שןסן םון דער פארגאנגענהײס). אין סארדיניען בין איך שוין נישט געװען םופגן יןןר, איך בין נישט בכח אונטערנונעמען אזא ױײסע רײזע און אויך בין איך נישט ביכולת גונוזען, װי אלץ ה$ט זיך געענדערט אין נוןןרא. מײנע עלטערגס נחלה איז שױן םון לאנג םארקויפט. מײנע גװײ ברידער. בײרע מיט קינססלער־גײסט, האבן נאך װינגיקער פון מײן פאסער געװוסס װי אפגוהיםן א מסבע, און זײ האבן אלץ געפטרט. זײ זענען שוין בײדע סויט סון פיל יארן נוריק און אויך אלע מײנע איבעריקע קרובים זענען שוין אויסגעשטארבן, א חוץ מײנע גװײ שװעםטערן, װעלכע װוינען דא אין רוים. בלויז א פאר טריט םון מײן וױלע. איך װעל שוין מן־הםתם מער קײנמאל נישט זײן אין סארדיניען, הגם איך בענק טײלמאל אהיננו. עס װערט א װײלע שטיל, אבער באלד הײבט גראגיא דעלעדא אויף אביסל דעם קאפ. — נו יא, מער איז שוין נישטןן װאס נו דערגײלן. דא אין רוים הןןב איך בלויז געארבעט. אינדערםרי באזארג איך םײן װירסשאפט, אין אװנט פארברענג איך מיט מײן מאן און מײנע זין, און בלויז א פאר שעה נאכמיטאג קאן איך שרײבן. אס אזוי גײט א טאג נאך א טאג. איך האב געשריבן זײער א סך, טאקע שוין גאר גופיל, ןןבער איך האב המיר שסארק חשק נו שרײבן. חוגדעם, יעדעם מאל, — װי נןןר איך האב פארסיק א בוך, — װײזט זיך מיר אויס, אז עם איז שלעכס ןןנגעשריבן און פול מיס חסרונות. און דאן קאן איך זיך נישט בארויקן. ביז װאנען איך נעם זיך װידער נום שרײבן. איך האף, אז דאסמאל װעט עס מיר מער געראטן װי םריער. נו יא, אײף אזא אופן זענען בײ מיר אנטשטאנען א סך ביכער. איך אלײן בין נישט גופרידן מיט קײן אײנעם פון זײ דעם רןןםאן, װןןס איך אלײן הןןב אמליבסטן איז חי ס_1״ ״£91110 (דןןם אנסרינען קײן עגיפטן). ער איז. אםת, נישט בעסער ןןנגעשריבן, װי די איבעריקע, ןןבער אין קײן אײנעם םון די אנדערע ביכער םײנע האב איך נישם געגעבן אזױ םיל פון םיר אלײן װי אין דעם רןןמאן. דער אלטער אומגעלומפער• טע לערער, — דאס בין איך דאך אלײן, — אבער גום גליק