Literarishe bleter · 1927-12-09 · 49 (9.12.1927) · p. Seite 958

49 זא ליסןרװייז נלןסזר 958 א באזוך בײ גראציא דעלעדא װאס האס ה־י־יןר באקוםען די נןןבעי־פרעכיע בװײ געםאלס פון דןילעדאס ױנגסםער שװעםטער. אויף א פאי ליגע שטײען קלײנע ליאלקעס, געקלײדם אין םארדינישע נאציאנאלע מלבושים. אין א װ׳נקל נעבן דעם אטאםאן שטײט א גרויסער, פײן געשניצטער הילצערנער עםער. אין װעלכן די םארדינער האלסן זויערםילך. או־ף דער פאדלאגע ליגס א הײפיש• געװעבטער טעפיך פון נו$רא, בײם פענססער שטײט אן אלסער קופערם, א ירושה פון אירע עלטערן, איבער די טירן הענגען פארטיערן, װאס זענען געבראכס םון איר הײם־אינזל. — מײן פאטער הןןט געפירט םםח־ים. — דערבײלס זי װײטער. — ער איז אײגנטלעך אויך געװען א לאנדװירט. ןבער ער האט זיך זײער װינביק פארנומען מיס דער װירסשאפס. ער איז געזעסן אינדערהײם און זיך סארנוםען םיט םסחר. בו אונז פלעגן קומען פאשטוכער מיט פעל און קעז, יעגערס הןןבן געבראכס געשאסענע װילדע חזירים און הירשן, סישער הןןבן געברענגט צופירן לאקסן, די פויערן האבן אנגעבןןםן תבואה אין פרוכטן און אזױ װײטער. חוצדעם םלעגס אונזער הױז שסענדיק זײן םול מיט שמידן און ססןןליארעם, װײנהענדלערם און םילנערם, בעטלערם און רויבער, די אנגעזעענססע לײט םון שטאס און אויך די עלנסססע אבױנים. אין אונזער הויף האט זיך א גאנצן טאג, ביז שפעס אין אװנס גערודערט װי אויף א יאריד. םײן פאטער איז געװען צוגעלאזן און גאםס• פרײנטלעך ביז גאר. תסיד זענען עטלעכע פרעמדע געבליבן נעכטיקן׳בײ אונז. באזונדערס הןןט מײן םאסער ליי געהאט צו פארהאלטן אױף נאכסלעגער די געסט, װעלכע פונקס װי ער, האבן געקאנט אימפראװיזירן און דערצײלן םעשױת. ער םלעגס זיך װעסן מיט זײ, װער ס־װעט בעסער דערצײלן. דאן פלעגן מיר אלע זיצן ארום און זיך צוהערן. אםט פלעגט זיך עס פארציען ביז שפעט אין דער נאכט. זײ םלעגן דערצײלן די כראניק פון דער געגנט, און אויך םעשױת פון פארצײםנם, װאם זײ האבן געהערט פון זײערע עלסערן. אט צו די דאזיקע שםועםן און געזאנגען ה$ב איך זיך צוגעהערס פון סײן קינדהײט אן. מיס אט דעם מאטעריאל האב איך זיך באנוצט אין מײן שאפן. אין מײן םריער יוגנט האב איך פמעט נישט געלײענס קײן שום ביכער, בילדונג הןןב איך באקומען זײער װײניק, — סך־הכל אן אנסאננסשול םון סיר קלאסן. דעם פערטן קלאם האב איך, אין מײן דורשם צו לערנען, אדורכגעסאכס דרײ םאל, און צום םוף האב איך שוין געקאנט מער װי די לערערץ אלײן. ביז םיראונצװאנציק יאר האב איך געזעען בלויז מײן נוןלא. ערשט דאן ה$ב איך צום ערשטן מאל פארלאזן מײן הײם, אבער דאן שוין געהאט ארויסגעגעבן עסלעכע אײנענע װערק. איך בין אלט געװען דרײצן יאר. װען מײן ערשטע נא־ װעלע איז;עדרוקס געװארן, און זעכצן יאר. בעת איך הןןב ארויםגעגעבן מײן ערשטן סןמאן. םײן םאםיליע הןןס עס נישס שסארק געשמעקט, װאם איך שרײב, און נאך מער געסאדלט בין איך געװארן פון אונזערע באקאנטע אין נואראז לוים זײער מײנונג האט עם נישט געפאסס פאר א יונג פרידל זיך צו פארנעסען מיט שרײבערײ. א גליק נןןך, װאס איך בין גע• װען שסארק פארעקשנט. אזיסט װןןלט איך טאקע באלד םון אנהײב פארלוירן דעם מוט און םײן שרײבערשע קאריערע װןןלט געװען פארענדיקט מיט א פאר אומבאדײטנדיקע ערשטלינג• ארבעטן. אין א שטאקהןןלמער װאכנשריםס איז אפגעדרוקט א גע• שפרעך, װןןם די שװעדישע פובליציסטין גונהילד בערג האס געהאט מים דער איטאליענישער שריפטשסעלערין גראציא דע־ לעדא, װאס האט הײ־יאר באקימען די נאבעליפרעמיע. ....%:*?>.׳• נר*1י* וזיעו* בײם *רבעםס-סיש דעלעדא װוינט אין א פןןרשטאסלםיןןןרױם, אין איד אײ• גענער װיליע. זי געפינס זיך תסיד אין דליר הײם, םײדט־אויס דןןס געזעלשאפסלעכע לעבן, באזוכט קײנמאל נישס קײן טע• אסער, אויסשטעלונגען און קאנצערטן. נישט גערן נעמט זי אויף באזוכער, זי איז בעסער צוםרידן, װען מען לאזס זי צו־ רו. זי באציט זיך דעריבער לכתחילה א ביסל פארדעכטיק צו א פרעמדן גאסם. מען מוז הןןבן געדולד צו װארטן, ביז װא־ נען זי קומט צו זיך און זעצט זיך אװעק באקװעם אויף א־ר פאטעל. דאס ערשטע גײט-צו שנעלער, דאס צװײסע געדויערט א ביםל לענגער, װײל גראציא דעלעדא איז פון זײער א קלײ־ נעם װוקם. דערנאך זיצט זי שױן אוסבאװעגלעך. דעם קא■ מיט די צעשויבערטע, װײסע האר האלט זי בשעת־מעשה עט■ װאס אראפגעבויגן. און די שמאלע, אוםנאסירלעך־דארע און קלײנע הענס באניצס זי קײנמאל נישס צי זשעסטיקולירן, זײ ליגן בײ איר תםיד צוזאמענגעלײגטע אין איר שויס. — איך זאל אײך, הײסם עס, דערצײלן װעגן זיךז — הויבס דעלעדא אן צו רעדן, באטאנענדיק יעדעס װןןרס — סיאיז באמת נישסא װעגן װאס צו דערצײלן. אין מײן לעבן איז קײנםאל נישס םארגעקומען עפעס װיכטיקס. איך בין גע־ בוירן אין 1875 אין נוארא, אין םאמע הארץ פון םארדיניען. איך שסאם פון א פאםיליע, װאס האט אין משך פון פיל דורות ארויסגעגעבן היצקע■ און פאנסאסםן. םײן זײדע איז געװען א לאנדװירט. ןןבער דעם גרעססן טײל פון זײן צײט הןןס ער זיך פארנוםען םיט אויסארבעטן ,איקאנעס-. ער האט זײ אוים־ געשניצט םון הןןלץ און באמאלס םיט ראשיקע קאלירן. םײן פאסער איז געװען א יאעט. ער איז געװען שםארק באקאנט םיט זײנע איםפראװיזאציעס. קײן שום זאך דערפון איז נישט נעדרוקט געװארן. אבער א סך פון זײ לעבן נאך עד־היום אויף די ליפן םונם פאלק אין ■ײן געגנס. די דיכסערין װערט אנסשװיגן און קוקט אױף די םיל ןןנדענק־זאכן סון סארדיניען, װןןס םארפולן איר ארבעס־שטוב. אויף די װענט הענגען בילדער פון סארדיניען. — צװישן זײ —