Literarishe bleter · 1927-12-09 · 49 (9.12.1927) · p. Seite 956

49 זא ליםערארישע בלעטער 6לי> באשטיפען *י די קזןלעגיע זןןל געװײלט װערן באזונדער $דער אין שארײניקונג אששר םיט דעם ײדישן װיסנשאפסלעק אינםסיטיט. אלנסאלס דוכט םיר. אז ס׳װעט נישט זײן אזוי שװער דורכבוםירן אזא בענטראל׳ןןרגאן װי ס׳קען זיך דוכטן. איך װעל נישט זײן איבעררעשט און ס׳װעם םיך פרײען, װען י, י. זיננער װעס םיר זןןנן; װען איך האב גערעדס םון אײן זשורנאל, האב איך דןנס אײגענע געכײנד. ח״ל רוף־כל-כוף איז דאך װיכסיק דער צענטראלער ארגאן, װעלכער זאל אטבעםטן און אדםראקכישסטן פארײניקן ואלס נישט־סארײגיקסע) די ײדישע שרײבער פון אופעטום. און איך האב געםאכט די פאר פיאקטיעע הערות, בדי םען זןןל גיכער קענען צוםרעסן בו םפשותדיקע פעשים. •< א־ך נלויב, *ז דעי ילדושעד״םען׳יבענטר דאי־ף װי *םנ־גסנק *ינױפ-וס; *זא *וז*םענפ*ר נ*ך *וליב *נדערע ליםןר*רישן *ק <ר*0;ם־*נעלע פד*נ;. זאםלס װערן דאם נערןןטנסטע אױף אלע ײדישע ליםערארישע סעלדער. איך גלויב, װי ח׳ זינגער, אז ס׳װעס נישט זײן שװער בו קריגן די םאנדן םאר .דעם שײער*. און םען װעס קענען בןןלן (און גוט׳) זײנע אלע נישט׳דירעקטע םיסארבעטער, פאר די איבערגעדרוקטע םאטעריאלן. און םיר דאכט זיך, אן אט־לו א רעראקציע-קאלעגיע פאר אזא רעװי װעם זײן לײכטער אויסצוקלײבן, װי פאר אײן גרויםן זשורנאל. די רעדאקציע׳קןןלעגיע, שסעל איך זיך םאר, זאל באשטײן םין רעדאקסןןרן-קארעםפןןדענסן אין אלע לענדער און אויך ליטערארישע גרוסירונגען און ריכטונגען, װעלכע װעלן צושטעלן דאם בעסםע, װןןס אין זײער לאנד ארער גרוסע איז געשאםן און געדרוקט געװארן. אװי אז פיר װעלן םער װײניקער זיכער זײן לײענענדיק א נוםער םון אזא .זשורנאל*, אז םיר הןןנן זיך באקענס םיס א ל ע ם, װןןס איז סארעפנסלעכט, געשאסן געװאדן אין םשך םון דער באשסיםסער צײם. דער גע■ סלאנםער צוזאםענסאר םון די ײדישע שריםטשםעלער *) װעט שױן ײדיש הולטור ־ שאפז איז ראטז ־ תסלאבד (צו דעם צענטז יארטאג פון דער אהטאבער-רעװאלוציע) נחמן מײזיל ׳ װןורשן נײעם דארסיקן ײדישן קינסטלער. איז עם א זײער שװערע ארבקט. האט נישט געדינט די לןןניק, דער שכל־הישר, איז םען אנגעקומען צו סלסול און צום אלט־אלטן ײדישן געװער— .מטהר צו זײן א שרץ דורך ק״ן טעםיםי און אויך סארקערט— מטמא צו זײן הײליקײטן דורך דיזעלבע ק*ן טעםים. ןןט אזא מין כאראקטער האבן פיל ארסיקלען בײ דער דןןרטיקער ײדי■ שער קריםיק, און די שפראך אירע — על-פי־רוב עסעם א םין .אץ־קוצץ״ לשון, װאס פאדערט ל׳ב סירושים, כדי צו םאר־ שטײן דעם פשט. אין דער אלגעמײנער רוםישער ןןפיציעל־םןןװיעםישער קריטיק האט מען שוין םון לאנג גענוםען שטארק באקעמםן אס דעם באגרענעצטן שסאנדסונקכ — אויםצוסאסן די גאנצע פריערדיקע ליטעראסור פיט אלע אירע קינםסלער בלויז םון רײן קלאסן-כאראקטער. ,די בורזשואזע ליטעראסור — שרײבס דער רוםישער קריטיקער א. װאראנסקי אין זײן ארטיקל ,װעגן דער קנאקנדיקער םראזע און די קלאםיקער• — סןןר מען נישט אײנשליסן אין אײנע אלגעםײנע קלאמערן< די בור־ זשואזע ליטעראטור פארמאגט א קןןלןןסאלן אוצר םון קינםט־ לערישע אביעקסיװע אםתן, אנטסלעקונגען, באאבאכטונגעןן די בורזשואזע ליטעראטור (און די אדלדיקע—,דװןןריאנישעי) אין דער פערזאן םון אירע בעסםע סארשםײער הןןס אין די בעססע צײטן םארקערפערס אלגעםײנע םסיכןלאגישע שסריכן, װןןס זענען פאםיק און געהערן דער פענסשהײט אין םשך םון גאגצע תקוסות, הגם די קלאסן־ססיכןןלןןניע הןןט, םאר־ שטײט זיך, םארנומען אין איר א באדײםנדיקן ןןרס׳. די ײדי־ שע קריסיק ןןבער איז געװען און איז םיל ענגהארציקער• זעלטן־זעלטן לןןזן זיך הערן אנדערע ציסערנדיקע שטימען, װןןם רעדן אין נןןמען סון ברײטערן סארשטײן און אויםגעםען לי• סעראטור און קונסט. ם׳האט געםאכט אין אײניקע םאלן אן אויסנאם: אײן צײט (בעתן צענטן יןןרצײט) סאר םרצען און שפעטער סאר שלום־עליכםען. םיט םארשײדענע, זײער םןןרזיכ■ (סיף) אויפן געביס פון דער ײדישער סןןװיעסישער קריטיק, ײדישער ליטעראטור און קונסט־קריסיק זענען דערשינען אין ראטנםארבאנד, װי מיר הןןבן געזען (.ליס. בל.' נום. 46). בלויז עטלעכע ביכער. זײ זענען אבער גאר א נײם אין אונ־ זער קריט־ק. די ארטיקלען, אפהאנדלונגען זענען דיקסירם פון א נײער שסרענג םארקס־סטיש־סאװיעטישער װעלט־אנשויאונג און װילן. װאס זענען בײ אײניקע נןןך װײט נישט איבערגע- קןןכט געװארן און סיםעלס נאך דעריבער בײ זײ די קלארע סינטעסישע אויפאסונג. ,א י ן א ו ם ר ו• הײסן מ. ליטװאקןןװס צװײ בענדער קריטיק און ליטעראריש־פאלעמישע ארטיקלען< .ג ע ד א נ ק ע ן־ נ א נ ג• האט י. דאברושין א נןןמען געגעבן זײן בוך ארטיק־ לען איבער אלסע און ױנגע שרײבער< .װעג אײן — װעג א ו י ם״ אזוי האס אנגערופן נ. אויסלענדער זײן באנד קרי■ טישע ארםיקלען. און אט די נעמען כאראקטעריזירן זײער טרעםלעך די ײדישע סאװידטישע קריסיק, די דארטיקע ײדישע קריסיק איז אין אומרו. זי האלס אין גײן. אין בלאגדזשען, ז• האט נןןך קײן זיכערע הײם נישט, איר פעלס נןןך אײגע־ נער בןןדן. און באמת: די ײדישע קריסיק הןןט אויף זיך נענוםען א ביז גאר שװערע אויפגאבע: לײקענען אין דעם. אין װאס מיהןןס אקארשט אזױ געגלױבט, סארםיאוםן דןןס, װ$ם מ־הןןט ערשט אזוי ליב געהאט און אוםװארםן דןןם, אויף װןןס מ׳הןןט זיך אלײן ערשס םומך געװען. ,דורך ,שװערע אבידות״—זאגט נ. אױסלענדער אינם םארװארט צו זײן דער־ מןןנםן בוך—פון אױםאריטעטע נעמען, דורך דעם אויםװןןרצלען םיל בירושה־באקומענע סימפאסיעס (מ׳שטײנס געזןןגם װי לאנג עס ציט זיך אונזער ירושהז-נ. מ.) ציס דער װעג סון נײעם ײדישן קינססלער׳. און דער קריטקער הןןט עם ןןט די עובדא—אװעקצולײגן די אויטןןריטעסן. אויםצוװארצלען זײ םון דער ערד און ןןסצורויםען אזױ־ארום דעם װענ סאר דעם