Literarishe bleter · 1927-12-09 · 49 (9.12.1927) · p. Seite 955

95$ ליסן רןרױןנלויזר 49 זא װאם פאר א ײדיש ליטערארישער צענטראל־ארגאן איז נויטיל. און פראהטיש לעןז קעניג / לאנדןןן קענען, אויב זײ זענען אויפריבטיק. אין נישט נאר די שרײבער םון רוסלאנד. נאר אםילו די נױ-יארקער חברים װעלן גישט אלע מיט דעם זעלבן אםעטיט (און אסשר אינגאנבן נישט װעלןז מיטארבעסן אין אזא אײן זשורנאל. אין ניסיןןרק אלײן זענען דזן דרײ בי םיר ײדישע ליסערארישע גרוםירונגען (און ס׳איז גארנישט אזוי שלעכטו). אלנפאלס, אזעלכע בװײ באזינ• דערע שארםע .שולןי, װי די מ. ל. האלםערן׳נאדיר. אין )}פאםאשו־לײװיק גרופירונגען. אין א שװאכערער מןןס איז דןן די זעלבע נאםירלעכע קינסטלערישע בעריסנקײט אױך אין װארשע און אין אנדערע בענטרען. און אין א זשורנאל מיט א ריכםונג, װי בלײך און קינםס• לעריש ברײםהארביק די ריכטונג זןןל נישס זײן, װעלן די איע ײדיש ליטערארישע גרופירונגען נישס קענען הױזן בוזאםען. לאנג זיכער נישסו איך זןןג נישט, אז ס׳איז שלעכט בו הןןבן אױך א גרויםן אקאדעםישן זשורנאל. םיר נויטיקן זיך אין אזעלכע. די װילנער .ײדישע װעלם* הןט געקענט װערן אזא. די נױ.יןןרקער .בו• קינפס,, שפילם איבט די רןןלע. און ם׳װןןלס גןןר נובליך געװען, מיר זאלן הןןנן א זשורנאל, װו םיר זןןלן געסינען דןןס רײםע אין דאס בײטיקע, װןןס בײ אונז געשאםן. ןןבער אזא זשורנאל אלם אזעלכער װעס בשום־אוסן נישט םארײניקן א ל ע ײדישע שרײבער, בוליב די ןןנגעװיזענע טעםים און באזונדער שװאך װעלן אין אזא זשורנאל םארטרןןסן זײן די ױנגע, די נײע קינסט• לערישע זוכוגגען און עקספעריםענטן. און דער עיקר — די קוםענדיקע. _ _ ןןנער דאם ביטערע פרןןבלעם — די בעריסנקײס סון דער איבםיקער ײדישע ליטעראסור — בלײבט דןןך. און א בענםרא• לער ןןיגאן, װןןם זאל, װי עם איז, געבן אונז א גאנץ בילד סונם קעננװערסיקן לויםנדיקן ײדישן שאםן אין אלע לענדער איז דןןך די אײנביקע רסיאה. א זשורנאל, װי י. י. זינגער האט זיך געפרוװס סארשסעלן, איז נישט םראקסיש און נישט םעגלעך, װײל ער װעס נישט סאר• ענטםערן דאס, װאם מיר זוכן, ער זאל םארענטםערן. װאלט איך םארגעלײגט — גישט אײן גרויסן זשורנאל, װאם זאל אײנשלינגען אלע קלײנע זשורנאלן, נור א םין ,רעװי םון רעװים־, װאם זאל זאמלען און א י ב ע ר ד ר ו ק ן דאס בעס- טע םון אלע ײרישע זשורנאלן. דאס דארף זײן גישט קײן זשורנאל און גישט קײן זאםל• ניך, נור א חודשדיקער אדער דרײ חודשדיקער רעװי, װעלכער װעט איבערדרוקן דאס חשובסטע, דאס קיגססלערישסטע, און דאס נ״םטע, װאם װעס ערשײנען אין םשך סון דער בײם אין אלע ײדישע זשורנאלן און בײטונגען םון אלע לענדער. פארשסײט זיך, אז דער םאנאזין װעט האבן די אלע אפסײלוגגען, װעלכע װערן באסראכט אלם שעםעריש אין יעדער ליסעראטור: דערבײ־ לוננען, לידער, קריסיק, עסײען, היםטאריש־װיםנשאםםלעכע אפ• האנדלונגען א. א. װ. אזא פאגאזין קען שוין סיל םער זײן גישט פארסײאיש. ער ער קען װירקלעך װערן ד ע ר ש ײ ע ר, אין װעלק ס׳װעס םאר דער הויפט׳פאטיװ אין י. י. זינגערס אויפרוף בו די ײדישע שרײבער .זײ זאלן זיך םארײניקן• איז א געזונטער און א בײטיקער. ם׳איז א םאקם, אז אפילו די ײדישע שרײבער קענען נישט גענוג — און אםטמאל גארנישט — אײנער דעם בװײטנס ארבעםן. י. י. זינגערס רםואה בו דער שרעקלעבער בעריסנקײט און בעפיבלטקײט. װאס הערשט אבינד אין דער ײדישער לי■ סעראטור, איז אויך אן אםתע: ם׳פוז און ם׳קען געשאםן װערן א בענסראלער ײדישער ליטערארישער ארגאן, װעלכער זאל רעפרעזענטירן דאם בעסטע און שענסטע, װאם די ײדישע שרײבער שאםן אין אלע לענדער, װו זײ געסינען זיך. אבער טאקע זײן םארשלאג זאל םארװירקלעכט װערן און גישט בלײבן בלױז אן אויםרוף, םוזן םיר זיך קלאר מאכן, װאם םאר א פנים אזא בענטראלער ארגאן זאל האבן, בדי ער זאל קענען פארװירקלעכס װערן. ם׳װונדערט םיך אםילו, דער ניכטערער י. י. זינגער זאל זיך אזוי נישט פראקטיש םארשסעלן די םעגלעכקײם םון .אײן גרױםן ײדישן זשורנאל• און אזוי םבטל מאכן ,די קלײנע אר■ סיקע זשורנאלעכלעך, װאם ברענגען גארנישט, א חוץ קלײנלעכע און פערזענלעכע ארומרײסענישן׳. ערשסנס, װעגן ,די קלײנע ארטיקע זשורנאלעכלעך״. איך װעל נישס זאגן, אז די קלײנע ארטיקע זשורנאלעכלעך ברענ• גען בלױז נובן. אבער זײ זענען א נארםאלע דערשײנונג אין יעדער ליטעראטור. און כ׳זע נישט, םארװאם םיר זאלען זײ נישס האבען. ליםערארישע גרופירונגען, לױם ארט און ריכסונג, זענען םאראן אין אלע לענדער און שפראכן און זענען אםט• םאל געװען אינטערעסאנטער, װי די אםיביעלע אקאדעמישע זשורנאלן. א שאד נאר באםת, װאם אט די קלײנע זשורנאלעכ• לעך זעען בײ אונז אפט שוין בוםיל אוים אײנע װי די אנדערע• דאס, װאם ,זײ בעטלען מאטעריאל און באלן קײן האנאראר נישטי איז אױך נישט אזא גרויםע שאנדע. װאלטן זײ נאר שקבערישער, לעבעדיקער און נאך םער פארטײאיש (קינסס• לעריש) געװען. נײע ױנגע טאלאנטן געםינען אפטער זײער אנערקענונג אין די קלײנע זשורנאלעכלעך, װי אין די גרױםע אקאדעמישע זשורנאלן, װעלכע זענען בוםיל םארנוםען םים דעם .בעםטן און חשובססן׳. און דאם בעסטע און חשובסטע װערט דאך אםט אזױ סוכלע. אלנסאלס, איז נישט נויסיק און נישט .װינטשנסװערס׳, װי מען דריקט זיך אוים. אײן בענטראלער ליסערארישער ארגאן זאל אײנשלינגען די אלע קלײנע זשור• נאלעכלעך. און װײםער — איז םעגלעך אײן בענטראלער גרויסער זשורנאל, װי י. י. זינגער שטעלט דד פ?יז.14 £ א זשורנאל םוז האבן א ריכטונג. אױב^נישט קײן פאלי• טיש-פארטײאישע — איז דאך א ליטעראריש־קינסטלערישע, און מםילא, נישט דירעקט פאליסיש, פוז ער אויך סאביאל און פאליטיש כאטש ,באםארבט״ זײן. װי אזױ־זשע קען זיו י• י• זינגער םארשםעלן אין אזא זשורנאל זאלן ארבעטן די רוסישע חברים בוזאםען םים די חברים שרײבער סון די בורזשואזע לעגדערז אםילו װען זײ זאלן עס מעגן, װעלן זײ עם נישט