Literarishe bleter · 1927-12-02 · 48 (2.12.1927) · p. Seite 950

48!*א ־ ליסערארישע בלעטער 950 ״דער רבי האט געהײםן פרײלעך זײך אין װארשעװער ,הקאל8״־טע8טער װער* דערצו. ס׳זענען דא עטלעכע גוטע אקטיןןרן, זײ צײכענען זיך אוים װען זײ באװײזן״זיך נאר אױף דער נײנע, םײדן׳ װען מ׳גיט זײ אזעלכע ראלן, װאם זיי זענען פאר זײ נישס צוגעיאםס, אדער די רעזשי איז נישט גלאטיק. פון די בעסערע רעװי-אקסיןןרן זענען גיזי הײדען, י. פעלד, ש. פרױאםענט און אויך א. רןןס• מאן. (א ו י ך, װײל ער איז קאליע געװארןו). גױי הײדען איז נישט אויםן ארם אין ז. סעגאלאװיטשס ~ רײזעלע דעם שוחטם״ (בכלל האט מען רעזשיסעריש 'אפנעפארטאסשעט א זײער-םײנע זאך). ש. פריזאמענטם .אפנע-רע״ דערמאנט צו-שטארקאיןאװער- טשענקאס דעם ״אגענש צוציק״. דער אנהײב פון ש. פריזאםענטם ״אויף דער הײסער םינוט״ אױ זײער*פײן, דער גאנג און דער טעמפא איז פ־אכטפול. א. צײטלינם ״בים באם״ םיט דער םוזיק איז לעבעדיק און לוססיק, נישט אלע װערסער ןןבער דערגײען צום אויער (געזעסן אין די ערשטע רײען:). גדליה פ. נןןדלפאנס איז נישקשד״ י. פעלד אױ דןןרם גוט, ןןבער די כלות שרעקלעך. קאריקאטור דארף אויך זײן קינסטלעריש, נישט סתם-גראב און ליאפאװאמע. י. םוגקלם ,צרות םון ײדיש• האט מען אװעקנעשטעלט פונקט װי מ׳װןןלט עם געשטעלט ערגעץ אין א שלעכטער ליבהאבער-טרופע. געװאלדן, טוםל און כאןם. פ׳דארף דעם נאנצן עולם דןן שטארק האםעװען. ם׳איז דןןך נישס קײן צוזאםענגעלויף אין גאס, — נאר אן אויפםירוננ אין טעאטער. אין דעם דועט םון י. נאזשיק ,ברײנדעלע און יאקל״ איז װידער ג. הײדען נישס שלעכס און גאנץ פײן איז זי ״אין ל. האכשטײנס .שםיץ״. דאס לעצטע אבער איז צוםיל ןןפערעםע• ארטיק. דןן דארף םען םער אויסדריקלעכקײט און נױאנסירונג, נישס סתם ןןפזינגען. .ערב שבת אין חורבה״ םאנטאזיע פון י. נןןזשיק האט אין זיך עפעס, ןןבער ס׳איז נישט אקצענסירט דאס, װןןס ם׳דאי־ף אקצענםירט װערן, און דער אײנדרוק איז נישט אזא װי ס׳הןןט באדארפס מאכן. דערצו איז די ,שבת׳מלכה״ װןןם״װאס, אבער קײן שבת־םלכה נעװיס נישט. י. ם. װײםענ• בערגס"אײנאקטער .דבורהלע״ קוםס אוים ערטערװײז צו גרןןב. װער איז דןן שולדיקז דער רעזשיסער אדער די ארטיססן? דע. פעקטן װעלן און קאנען באזײסיקט װערן אין קוםענדיקע אוים• פירונגען. דער עצם״םאקט, װאס דער .סקאלא״״טעאטער ארבעט, פרובירט, פרוװט צוציען א ליסערארישן לײסער, הןןס אן אײגע- נעם פאלער (לײדער דןןסמןןל די דעקןןיאציע צו אײנארטיקי)— איז שוין אלײן בײ אונז *פילי װערט. נאך אפאר גוטע אקטיארן, םער אכס אויף דער אויםשטאטונג און *נאך און באך — אץ דאן װעלן מיר נחת האבן פון דעם רעװי־טעאטער. דעם עולם (א זונ־ טאנ־עולם) הןןם דןןס רוב נומערן זײער גוט און שטורפיש אוים• תיק ךטעורת אויף דער ע ר ש ט ע ר זײט פון איצטיקן נומער, אין דעם אנאנס פון דער ביכער־פרעמיע איז אין דער םאר לעצטער שורה ארײנגעפאלן א דרוק־פעלער אינם פרײז אין פוילן קןןססן די ״ליט. בלעטער (מיט דער פרעמיע): א ־/1 יאר 24 גילדן, א >׳נ י>ןר - 2י גילדן• פאר שול־יו און׳ױגנט מענדעלע מוכי םפרים מסערת בנימױ השלישי •רײז 1.80 ניײן שלמה ר׳ חײמם ״־״,, שולן, בוכהענדלער — ראבאם. אדרעס: ■2 1)1?\ס81א ,״ז •( ס ע 8, קןסעדיע אין 2 •קכזן, ס\ נילדזנר םיס ■רןלןב און עגייןג. צוזאםעג־ געמסעלס און רעז^יסירס #ין י. נןזשיק, מחיק 6ון ס. ■ריז*םעבס דעקןראניעפ אין קןססיוסען — װ. װײגםרייכ, דירינזנגס װײגגערג ליטער*רי*ע לײסוגג—יאראל שטערן. ס׳אױ שוין קלןןר: דער רעװי־שעאסער װערט שוין אין לעבן א תושב, אן אזרח. ערשט נישט לאנג אױ ער געװען עפעם א סענסאציע, אן אײנםאל פון א םיםיקן טעאטער־אונטערנעמער, און א מין יוצא־דופן פון טעאטער־קוגסט. איצט אבער םארכאפט ער אלץ־םער ארט און אויםםערקזאפקײט אין מעאשער-לעבן. נישט נאר אפערע, דראםע און אפערעטע זענען איצס שסארק הינטער־ שטעליק לגבי דעם רעװי׳םעאטער, א־יך דער אלמעכטיקער קינןן קאן אי) פיל ערטער נישט קאנקורירן סים דעם לעבעדיקן, צאפל• דיקן און קװעק־זילבערישן רעװי־טעאטער. אין ארײ שסעט פאר• םאבן זיך אײניקע קינא־סעאסערן, און אויף זײער ארט ק־מט אויף די ,קלײן־קונסס״-בינע. םיל קינא־אינטערנעםונגען זענען זיך אפש םשדך פיט רעװי-־טעאטער, כדי צו באלעבן די שטופע םילם־אײפפירונגען. אין אײן אין דעמזעלכן טעאטער, װו עס שפילט אן אפערעסע און א רעװי-מעאשער, איז אין דער אפערעטע פוסט און װיסס, און דער רעװי־טעאשער איז איבערפול*ט. דער רעװי־טעאטער איז איצט ערשם א נײם (ריכסיקער — שטײט ער איצט אױף תחית-הםתים!). ם׳איז נישטא קײן םארטיקע טראדיצ־ יעס און שאפלאנען (הן אין פראנראם, הן אין אויםשסאטוננ און הן אץ ארטיםשן-םאטעריאל), און דעריבער איז עס מחײב צו זוכענישן, עקספערימענסן און אויפשועכצן. ד־גריבער לאקס עס איצס דעם רעזשיסער, פאלער, אקטיאר, םוזיקער. און אױך דעם עםםינדלעכן צושויער. דער רעװי־טעאטער האט שױן צו םארצײכעגען םיל אר• טיססישע, מאלערישע, םוזיקאלישע און רעזשיסערישע דערגרײ• כינגען, און מען האלט דאך ערשס םון אנהויב. .װי עם קריסטלט זיך—אזוי ײדלט זיך״ אויך בײ אונז םערן זיך און פרוכפערן זיך די רעװי־טעאשערן. םון אײן ,אזא■ זעל״, למשל, איז נעבוירן גאנץ דרײ, םיר, פינף ,אזאזעלעך." און פאדששײט זיך אז דער םאםשטאב, דער מאשעריאל און די אלע פעגלעכקײטן זענען בײ אונז קלענערע, ארעפערע א.ץ נע• בעכדיקערע. דערצו קופט נאך אונוער צעשפליטערסקײט: צװײ קעץ... כ׳םײן בװײ .סםארן־ קןןנען בײ אונז אויף אײן בינע כםעט נישט םיםארבעםן. דעריבער, װען מ׳זעם און מ׳שרײבט װעגן אונזער ביסל ארעפקײט, פוז פען שסענדיק ,נעמען אין אנפאטראכט׳ די באדינ• גונגען, די אלגעפײנע לאגע און אזוי װײטער. ובכן קומט א ײשר־כח דער ,סקאלא׳״דירעקציע און דעם רעזשיסער י. נאזשיק, און מןןלער װ. װײנסרויב און דעם דירי• נענט ש. װײנבערג און דעם סארװאלטער א. שטאקפעדער, װןןס זײ האבן פאװיזן איעלכע אויסדויער׳פעיקײטן און*װןןס זײ באמיען זיך צו םאכן זײער רעדי־טעאטער צו לײםן־גלײך.* אװדאי איז יענע פוילישע בינע אין װארשע סיל גרעכער און באקװעמער װי די ,םקאלאי־בינע, אװדאי אױ יענע פוילישע ארטיסטין אינטערע• סאנטער, אװדאי איז די אויםשטאטונג אין א צװײטן־דריםן טעא• טער רײכער, פילפארביקער. אבער ם׳דארף דאך .נעמען אין אנבאטראכש״ די ספעציפיש־ײדיש־ײדישלעכע פאדינגונגען. דןןס אלץ איז די הקדםה—די רעצענזיע אלײן דרינגט שוין ארויס פון דער הקדםה. סון די צװעלף נומערן (געשריבן און צונויםנעשטעלט דורך נחום שטערנהײם, ש. פרױאמענס, אלחנן צײםלין, ז. סעגאלןןװיםש, ם. נאדעלסאן, י. טונקעלער, י. נןןזשיק, י. מ. װײסענבערג, ל. הןןכשטײן) זענען דא גאנץ־גוסע, אויךגוטע אין אזוי-זיכדיקע. אײניקע זענען גוס געששעלט, אנדערע שװאכער. דןן איז דער טעקסט נישקשהדיק, נאר די רעזשי איז שװאכער, אין אן אנדע• רער זאך איז דער אינהאלט נישםיק, ןןבער די רעזשי איז שײן אין די אויסםירער—גןןר לײסיש. און װןןס קןןן םען מעד סןןדערןז ססתמא ה$בן די אלע סוער נןןר־גוסע *װנות, נןןר ם׳פעלש .•ול•