Literarishe bleter · 1927-12-02 · 48 (2.12.1927) · p. Seite 951

ליטודןויןז 3**ס?ר; 48 זא <551 כ ר א ב י לי טעאטער אץ קונםם זונסןנ דעם 27״סן נןװזנםניר איז יין לן״ קןל םין דיר קינסס״נקזעלעןממ *ןרביקיפזן די פפאניננ םוץ דער בילד?ר״*1יסאםעליננ •ון דער קינסםלםרין זן0ין נןרנאסײן. ** וער קן&ינסקי״םעןםלר וין װןרםל סירם א1יף יינס ה. ד. נן&נערנם .משסמה/ רעזשי מםה יייסון מןרים שחיןרץ גרײס זיך אינם א1י6נוסירן שלום־עליכ&ס .די גןלדגרענער״, װןס איז לענסנס נערריקס אין .ניקינםס״. אינזער .א1יםר1יער״ םין ארבעס׳ ניריק מיט עסלעכע תןכן הןס םען ןננעה1י<ן ןן ןרבעם אי קרןקעװער ײדיםן טעןםער מיס א. מןרעחסקי ברש. אינם דערװוסס םען זיך, ןז ש1ץ ן םןר װןכן, װי א. םןיעװםקי איז שוין 6ין דןרם ןװעק. םיר זעגען די אמתע .בויער*. אץ סןסקמער סליכהען ײדישן ״קןםער״ סעןםער״ גײם װירער סענדעלעס ״םסע1ת וגימין השלישי/ װי איז אויסגעגיםען די •יעסע 6ון 9. רעזניק *דער אויוססןגר״, איז אינז רערװײל איס״ באװיכם. ** דןס נייע רעװי-סעןסער אין לןדז .ןדנעא״ הןס בר1י• עי6ןלג. די םענ איז םןרגעקיםען די •רעםיעדע •ין דעם נװײםן •יןנרןס *די מיזינקע א1יסגעגע<ן״. ** די ערשסע 6ןרשסעלינג סון ה. לײװיקס .ג1לם״ אין דער נוילישער אינערןרבעסיננ אין *ינםסר דסד רסזסי *ין מ*רק *רנססײן װעס 6|ר• קים,ן ד,ס 5-םן י*ני*י *ין ליניינשר ססןש• ס,*סער. רירנןך װענז רי *יעסס *1יסנם1ירס װסרן *ין יןרזססר *ויייסן סםןס-ססןססר *ין *ין יסס• נסרניר גרייסן סייייסן סםןם-ססןסזזר. יסקנ כזסססעי *יז סײננסיןרן *ין 8. סװורוס קינסס-ש1*םער 1י ססיין *ין סײם-זניינפס ״גןידנרענער׳. .. * סנרו, *ז םסה נןריר חןס ןננעסריסן ו סויי 6*ר מןיי סיקןן *ון *ז די ססיי װעס *1י6נע*ירס װערן נןך נןסעמסעירם ,רײזעיי״• די .סרײחײם״ סרײנס: ,נןדיר זןנס ניסס, ןז נײן *ין וי רוססינםקי-קןייך סירםע לײקנס *1יך ניסט״• .*עי לידין סןסןגקן *יז *ר1יסנע*ןרן םיס * נײ-*ונ1י6נעססעיםער סרי*ע *יבןר דער ס1יליסער סרןװינץ. די סריוע װעס *ןזינן סיןנק, קוסנע, װי**י*װעק *. *ז. װ. *ין רער סריוע גײען ורײן יידין ו*סן*ק*, ריונו *ייםענסעיר, םןני רןזען. שןיעױיםס, ס. י*נו1י, יןנןס סירקןװ, ס. װײנ• םר1י* *. *נר. *1יס*ר דעם *ריערויקן רעוערםיןר חןם די םרוסי *רעה *ױועיסירן *ײניקע נײע סיעסעס. .וןר רירןיף זןסיוװסקי 6ירם-*1יף *ין װיינע * סיעסע .דער נןלרענער סױיך• *ון ם. סװןרץ. ^■י דער ררוסוסיסער קרײז בײ דער סןקן• יןװ-סןדיןםקער ןססיזיוננ ןין רער ײר. סוי-ןרנ. .זןם *ױוגעו-רס סרץ הירס*ײנם .די ויסםע קרעסס- םע״. רי חננסת *ױ נןססיםם 6ןר ד*ס סוי-*נין ר׳נד• גחםן םײזיל * רירנדיקן *ײנרריק םןכן ךי ױיעית װענן דער יױה *ין ד״ד חײם סויװןק. רי עסלענע חינדערם ס*נ*י*ריע-ס**יענסן הןנן נןכן םוים יין זײער נןייוסן רןקסןר ןונעהןיסן * וןרוןםײננ *י; 1*סיןסן דרײסיק סעג ניסס *ו נוזינן קײנע נ1*רװײייננם.*רם*ר. ס׳*יז געװןרן 25 יןר זינס דער הענרעיסער סריסססםעיער ר' נניפין הןס ןננעה1י1ן *י סרײנן. רי בניםין (יהיסע ר*ריער-6עידס*;) *יז 6ון וי נײםטרײנע הענרעיסע עם״איסזזן. ע<4 רער ניי-ייןרקער ,םןנ״ הןם זיך געני- םען *י סןסן * 6ןנד 6ין 50 ס1יז דןיןר 6*ר וער ײדיסער קססעדרע *ין הענרעיסן *יגיװערזי־ סעס סין ירוסיים. *ױן קיײניקײס נןר—די יעקזיעס םוזן נעהןיםן װערן *ין העכרעיס... װעם עם הײםן ײדיס נענרװז., םיזןי יײענען װעגן ײדיס *ין ססיס1 ס*םע-יס1ן—*1יף *זן קר*ן קןן סען ניסם נײן• דײסס, עננייס, 6ר*ג*1יזיס פענ םען י*? ׳■4 די װערק פון קנום הןססין, װןם װערן נינרײם רורך 6*רי*נ נ. קיעזקין 1*ר די ***- נענסן 6ון די ,ײסערןריסע *יעסער״ סור יןד 1928, װערן *י*ערנעזע*ס דװך סןיק הײיסערן׳ *. םןרק, *. *יװעני*קי, ם.6ל*קסער. י.נ*סעװיס. *ין 1י*ייסשןק *יז *ײננעןרדנס געװןרן * קןיעקםיװע םןריעזונג װענן ד*ם ײריסן װיםנ- סןססיעכן *ינםסיםזס. םיזענען *רויסנעסרןםן פים רעדעס סר. י• קונעי, ס. *ר1ױע *ין י נ׳יץ• ע*4 ז םיםד רריקס * רײ *רסיקיען *ינער *רנענסינע *ין נרןזיייען *ין װןרסעװער .עקססרעס״. ע*, ם רןקןװסקי הןס *ןרענויקס רי *י<ער- זעגיננ סין ניססןװ 6ין*ערס .סןדןם *ןװןרי־ *ין *יז *ונעםרעסן *•נער*ונע*ן די װערק סין סיןנער ,דרײ רערזײיוננען• *ין .נסי1ן *ון הײליקן *נסןני״• ,*■ד *יייו ערננירגם נוך .דןס *ניס *ון וער מיחםה׳ װער* *ינעינעזעזס *1יף ײדיס דירך י• *י1י0• *■4 *ין סןריונ .םעןסער-װעיס״, יןדז,מערס *ינענרײם *ום דריק: ם*יר ייזעסןװיסס *ין ןר־ זסעסק*, נ**רנעס סןי דער יריסער *ינע *ין *יכערזע** *ין ס. *. ס*4 דער *לאיקרןיניסער **יײן סין *דןיע• ס*ר'שע סרײגער (,װיוסײ׳) רו6ם *ינ1יף רעם 20-סן דעעעסנער *ין כןרקןװ *ן *יאיקרןיניסע *ןרןסוננ *ון די ײריסע דעװןײניןנערע *ין *רן. יעסןריסע סרײנער, װ*ס זענען ס1ין *רנ*ניזירם ןרער הןיםן זיך *יים *רנ*ניזױן *רום רעם .װ*וס••'. דער •דר-היום: נןריכם 6ון ריר *לעיקר •*רװ*יסונג סין .װעיניס־ו דער *וססןנד *ון ד *ויפנןנן 6ון וער ײויסער ייסערןסור *ין רןסנ׳ *ןרנןנדן דיר *יססןנר יון די *רנןגיזירינג סיי דער ייםערןםדד-קריסיקו 6*רם *ין *ינה*יס סיי קינססיעריסן װערקו *רעעסס-סיןן *ין וער ײד־ סעקזיע •ײם .װ*וס••־; ײ ססרוך *ין רער ײדי- סער קינססײריסער ייסערןסור. *יס *ןרסרענער זענען ןננעםערקס קײיק, קןריזק, ייטװןקןװ, י?, װיסןן, םיקיסענקן, סעסער, הןשסםיין, סםיף * *י *ץ רער *ןרןסוננ װעין ןנסײי נימען גיז 25 סר״נער: *. *ע6ער, ד. חןפסםײן. ונםסיק, * קי״ין, *יי״קי, "י נײיין, וײוגי, וינערסען •יןסינ*רסד, מ• ׳יי י* ק*ילי*י, י. װײנערסןן^ סיזפןן *, *ני. ל י ט ע ר א ט ר ר *ין ניי-יןרק *ױ *יםנעקי&ען 6ין נןז *ין זײן װוינינג דער ײדיסער סריפםסשעיער *ין גע־ זעיסןססיעכער םיער ד״ר 6. רןזענויןט (ן6• גע- סרי*ן *1יך *ינסערן וסײרןניס ,•ן-יקיר׳). רער •*רססןרנענעד *יז *יט נעװען 44 יןר, נע*1ירן *ױ יר *ין זסיטןםיר, נעקיםען קײן *סעריקע *י1 1904. ד*ר 6. רןזנניןם הןס געורוקס ןרסיקײן *ין .6רײע *ײעסער-ססיפע׳, .*ןרװערסס*, .*י- קינים״ *יבער זןרסירענע עז*:ןםי*ע *ין ס*1י*• יןניסע 6ר*נן. *ון 1914 ניז 1916 *ױ ער נעװ*ן םעקרעסןר 6ין *רנעסער-ריננ. *ין 1916 *ױ ער *רינער *ין .רזס1ױם■ *ון *ין 1919 *יז ער נע- *ןרן *ין סייחות סין ,דזסוינס׳ ק״ן ר סיונו. ד״ר רןזענניןם *יז נעקיםען 1י קנירה *1י6ן ניי- יןרקער!ית-עיםץ, *ין דער סירה 6ון סיוס עלינם, םערע□ *. ןנר. ױס4 םיר הןנן ס1ין *ײניקע םןי נעשרינן װענן דעם, *ז דער נריסקער ססןס-רןס הןס נן־ סיןסן ןנ<ירי6ן * נןס *ין בריסק *ויף •ר1ים נן• סזנן. דער •*ײסיער װןיעװןדע, װ״זט זיך *ר1יס, *יו * קנןוער חסיד סין סר<ן. ער הןם ו;ם 1*סײס 6ין ססןסירןס ן<נעס*6ס. ע*4 דער בןקןנםער ריסיסער סרישסססעיער *יייו ערננירג (• ײר) קיםט 1ו**רן קײן ױיין, װי ער װעש הןלסן עסיעכע •ןרײזוננען *זיף ריסיס• .■*ד *6ריס קונןנןװסקי רדיקס זינס ו וןר חדסים *ין .עקססרעס״ * גרעסערע רערעײלינג ,סונם ססןװקע נעםי״- ניז-ןהער זענען סדין ןונע• דריקם 26 קןסיםיען. .*כך דער םעזריטסעו ססןס-וןס הןס נןסייןסן ןנױריסן *נוס *1י*ן נןסען 6ין י- י. ורץ. ** ס׳*יז רערסינען *ין נױ-יןרק * ניך .עען ר1יסע יןר׳ סון ס- *ינין, *ר1יסגענע1ן <יס 10-טן יינייײ 6ין רער!*יסעװיםסיסערז רעװ*יי1יע *ין ריסיןנד. ״ו^ ם׳*ױ דערסינען רער ןקסןנער-נוםער 6ין דעם חרוס-זסורנןי .דןס קינד״ םיס *רסיקיען סין ד״ר ם. סעקער, ם. םןנםעסארי, ס. גייינסקי, ע. קרונער, *. סרץ, ו׳ר ם. קרןםםסיק *. *נר. ״*4 ם׳זענען דערסינען *ין ניו-יןרק סעםוןרן 6ין דער ערסםער רוסיסער רעװןײזיע (דןס *יניםע יןר)-.עען יןר יענן״ 6ין מרים רןסקין. ס4 ה. יײװיקס דרןםןסיסע וןעםע .הירס יעקערס- (*ין זעקם נייוער) הןס ייך *נגעהוינן <י דריקן *ין ניי-יןרקער .רער הןםער־• *־ן נן• װעםנער-נוםער זענען *רײן דרײ *יידער. די *ינע• ריקע דרײ ניידער—*ין רעעעםנער-נוך. ״•4 סרץ הירסגײן *יז נעקיפען סין •*ריז קײן יןנרןן, װי ער הןס נעהןלסן * רעיערןס חענן .פײן ר״זע *רזם דעד װעים״. *יננינן װערס *רץ חירסעײן ערװןרס *ין ױיין. ער װעס ון הןיםן'*ןרלעזינגען יגינת דער ײריסער *וי-ןקעיע. *. *יפי נעם *ונז <י סעידן, *ז זײן 1יך .וןװסטןניע״-סעסהיעך הןס ער ןנגערו•; .ײויסע 6*יקס-פעסי1ת *ין 1863״, *ון דער נןפען .63*1' הןס רער *ןריזנער נעגענן ןן זײן װיסן- דער נןסען .1863* *יז ס1ין *ריער נןניזס •ין ןון״ סןסי 6*ר זײן רןסון.