Literarishe bleter · 1927-12-02 · 48 (2.12.1927) · p. Seite 943

943 ליםערארישע־׳בלעטער 48 זא םין מיין םילןןזאםישן פיכטעם, איבער ױעלכן איך ארבעט שױן 6 י$ןר. דאם גאנצע װערק װעט הײםן ״עלעמענטאלאגיע/ אין װעט באשטײן םון 3 טײלן: 1 .םעטאדאלאגיע׳: 11*עלעםענסן*; 111 .אינדיװידואזם׳. אין דער ארבעט גיב איך א נײע לאגיק׳ א נײע פסיכאלאגיע און א נײעם אוםן אויף צו סארשטײן און דערקענען דא אלזײן, צו װעלכן איך גיב דארט א גײע מעטאדע. איך גלויב, אז אי־ך װעל באװיױן, אז ס׳איז נישט אפח, אז סלאװן קענען נישט נעבן קײן פילאזאפישן סיסבעם . אין קאנעס באהויג- טונג װעגן יארן׳רײפקײט פון די יעניקע, װעלכע כרעטן ארויס םיט א פילאחןסישן סיסטעם, װעט אויך נישט אויסהא־טן... איך קאן איצט ארבעטן סרײער נאך דעם, װי כ האב אויף א געהעריקן אופן אפגעענטפערט די אלע אנםאלן קעג, מיר. אבער איך בעגק נאך פאלעפיק און איך װאיט ״ אויף דעם געגנער' — ענדיקט יאדאסלאיו צורקאװפקי מיט א שפייכל. שמואל דררה ו ו א ר ש ע פאדלאג ב. קלעצקין, װערה י. אפאטאשוס 4.50 נילדן אלײן (ראמאן) 4.50 ״ 1863 (ראמאן) 4.50 ״ ארום די חורבות (נאװעלן) 4.50 ״ אויף זײטיקע װענן ״ . 6.00 ״ לינששערײ ״ . , ה״ישפ־םא־קווף א׳ױ323ז3^ ,'■ז116סץ8״ איגטעליגענסן, װעלכע קענען די ײדישע ליטעראטור נישט םער פון פיר. אט, לםשל, ױזעף װיכלין האט פיר אמאל געשריבן, אז ער װיל זיך ערשט באקענען מים דער״ײדישער ליטעראפור, װעל- כע אױ אים נאענט. אםבעסטן קען איך שלום אש, הויפטזעכלעך זײן ״אמעריקע״, װעלכע האט אויף מיר געמאכט א גרויסן רושם. אין אוקראינישער איבערזעצונג האפ איך געלײענט דעם מאדערנעם ײדישן דיכסער אין ראטן-אוקראינע קוױסקא, װעלכער איז םיט־ גליד פון דער ״פרײער אקאדעמיע פון פראלעטארישער ליטערא־ טור**. אין אוקראינע האט געזאלט ערשײנען א אוקראינישע אנפא• לאגיע סון דער נײער ײדישער דיכפונג. לײדער, האב איך זי נאך נישט געזען. דער הויפט־שארדיגפט פאר איבערזעצן ײדישע דיכ־ טונג אין אוקראיניש געהערט דעם נאריכטן דיכטער םון ראטן־ אוקראינע פאװלא טיטשינא. איך װײם װעגן דער ײדישער ליסע־ ראסור גאר פון צײטונגס־כראניק. פיטדי ״ליםערארישע בלעשער׳ האב איך זיך באקענט ערשט נישט לאננ. זײער רײכקײט און אל־ זייטיקײט װעלן אויף זיכער בײ יעדן ארויסרופן א םארליבע צו דער ײדישער קולטור. איך בעט דעם דיכטער, ער זאל מיר דערצײלן װענן זײנע נײפפע שאפונגען. — ערשט נישט לאננ האב איך אנגעשײבן א פאעמע ״דער םארזארגטער עראפלאן׳, װעלכע איז געשריבן אין םטיל פון רעמבאם ״די םארשגורמע שיף׳. די פאעםע האב איך געשיקט צום דרוקן קײן ראטן־אוקראינע. איך װעל נאך אנשרײבן הײ־יאר א פאר לידער פאר דעם ליטעראטן־אװנט פונם ״איגפעבמאזםעג׳. כ׳װעל אויך דרוקן דעם ״אני םאמין׳ פון דער גײכטיק ױנגער אוקראינישער גענעראציע ״די װעגן פון אינזער דשזאזבאנד׳. דאן װעל איך אלע מײנע פוחות אנװענרן אייםצוענדיקן דעם 1 טײל ײדיש לוולטור ־ שאפז איז ראטן ־ רוםלאבד (צו דעם צענטז יארטאג פון דער אלטאבער-רעװאלףציע) נחמןמײזיל / װארשע קװיטקא, דוד האפשטײן, פרץ מארקיש, בײניש שםײמאן און אויך י. דאברושין, נ. אויסלענדער און משה בראדערזאן. היל־ כיקע קלאנגען. ראשיקע געזאנגען. דרײסטע װערסער און בונטע סארבן, — דאס זענען ד־ערע לידער אין יעגע צײסן זײ זענען מיטגעגאנגען מיט די אויפשטײענדיקע מאסן זײער םרײ■ דיק־שאלנדיקן רעװאלוציאנערן מארש, און ארויסגעזינגען אין זײערע לידער דעם אױפשטורם און אויפברויז סון יענער איבערגליקלעכער צײט. עס גײען אװעק די האניק-חדשים. ס׳הײבט זיך אן דער בירגער־קריג, ס קומען אן די שױדעלעכע פאגראמען אין שחיסות אין אוקראינע. װעלכע טרעפן אלעמען אין םאמע מיטן סרײד אין ױבעל. א װילדער געװירבל פון פרײד־שאלן און גםיסהיכארכלען. די אויפגײענדיקע זון םון דער רוסלענדי־ שער רעוח$לוציע װערט םארשטעלט מיט בלוט־כמארעס. די װילדע פאגראמען פארקריפלען די געמיטער און פארסמען דאס בלוט. און די ײדישע דיכטער. װאס האבן זןקארשט געזונגען מיט אזא פרײריקער מונטערקײט, װערן איצט װי פארװונדעט, און אנשטאס נצחונות שאלן קומען איצט װײ־געשרײען, זיםצן־ קרעכצן םון צונויפגעפרעסטע צײן. צער אין צארן פאר דער םארשװעכטער הײליקער פרײהײט. אנשטאט אויפגאנג - אונ■ טערגאנג, אנשסןט אויפקום — אומקום. עס גײען אװעק די יארן 1920-1919. עם קומט דער נײער פעריאד, דער רעװןןלוציאנערער קןןמוניזם. די ערשטע דיכטער רוקן זיך ןןט ןןן א זײט, צעםןןרן זיך, און עס קוי■ 111 דער ערשטער םרײדיקעד, גליקלעכער ארויםפאר םון דער ײדישער ליטעראסור, ריכטיקער—פון דער ײדישער דיכטונג, איז געװען אין 1917, בעת דער םערץ-־רעװאלוציע, אין אוקראינע, אין קיעװ. די װעלט־מלחמה, די צארישע רעגירונג האט פארהאקט טיר. טויער און פענסטער פארן ײרישן געדאנק, פארן ײדישן . װארט. א געדרוקם און אויך א געשריבן ײדיש װארט איז געװען ״לא יזכר ולא יפקד׳, א ײדיש פאלקס־לידל האט מען געמעגט זינגען נאר אין א רוסישער איבערזעצונג, אפ־לו א חתונה־בילעט האט מען נישט געטארט דרוקן מיס ײדישן שריסט, — א סכנה םארן רוםישן פראנט און פאסערלאנד. און דא פלוצים װערן פאנאנדערגעװארפן די תפיסה־װענם, עס איז אלץ פראנק און פרײ. און א געװאלטיקע באגײססערונג כאפט ארום אלץ אין אלעמען. דאס ײדישע דיכטערישע װארס איז גלײך װי פארשיכורט םון דער אלגעמײנער פרײד. פון די פרײהײט־ נציזונות. עם װארפט אראפ םון זיך די צױמען, װעלכע האבן געשלןןסן דאם מויל, און א הילכיק געואנג צעשאלט זיך איבער דער פרײדיק־באגײססערסער ײדישער אוקראינע. צוזאמען מיסן ײדישן פאליטישן סוער, מיסן רעװאלוציאנערן קעמפער זענען אויך ד• ײדישע דיכטער געקומען דאן מיט באשטראלטע נשמות, אויםגעםלאקערטע הערצער, פול גבורה און אימפעם, סול האפנונג און גלויבן. דאן זענען געקוםען נײע דיכסער: אשר שװאר-מאן. לײב