Literarishe bleter · 1927-12-02 · 48 (2.12.1927) · p. Seite 933

933 ליטורװיװ נלוסער 49 זא — און איך ה$ב אױך נישט מער געםו־עגט. שפעטער בין איך געװויר געװןןרן, אז ד$ס ײדישע מײדל הןןט געהײםן פערםטער. א םאכטער םון א רײכן גאליציאנער סוחר. זי איז געװען אן אויםערגעװײנלעכע שײנקײס, מיט א אײדעלן גײםט און הויכער אינטעליגענץ. אין פשיבישעװםקיס קרײזן האט מען געשמועסט װעגן איר געװאלדיקן אײנםלום אויף זײנע ערשטע װערק... געשטןןרבן איז זי מיס אן אומנאטירלעכן טויט. די דײ• טשע פאליצײ האט זיך ארײנגעמישט אין דעם ענין. פשיבי• שעװסקי איז געװארן ארעסטירט. ןןבער םען ה>)ט אים באלד באםרייט. פארן טויס האט זי צו אים ןןנגעשריבן א בריװ, אז זי גײט אװעק. װײל איר לעבנס-אויפגאבע איז שוין דערפילט: פשיבישעװםקים זשעני איז שוין פאר דער װעלט אנטפלעקם...— אײנמאל באקום איך דורך א ״פ^םלאניעץ• םון פשיבי• שעװסקין א בריװ, אז ער בעט, איך זןןל זיך זןןפןןרט מיט אים זעען. איך הןןב אים געטרןןםן שטארק נידערגעשלאגן. — װאם איז געשעןז — מײן זון איז אין װארשע, און איך קוןן אים נישט געפינען. דו מוזט מיר העלפן אים אויםזוכן. אין ערשטן מןןמענס האב איך נישט פארשסאנען. װעגן ױןןס עם האנדלט זיך. באלד אבער האב איך זיך דערװוסט, אז עס גײט דןן נישט װעגן זײן זון זענןןן, װאס איז געבוירן םון זײן םרוי דאגני, נאר װעגן קינד, װאס איז געבליבן פון דער ײדישער טןןכטער... נאכן טויט פון דער אומגליקלעכער, הןןט איר שװעסטער, א רײכע פרוי, װעלכע הןןט געװוינט אין בערלין. צוגענומען דאס קינד. פשיבישעװסקי איז געװןןר געװארן. אז דאס קינד איז מיט זײן מומען געקומען קײן װארשע, גישט געקענט דערגײן, װו זײ געםינען זיך. צום סוף איז אים אײנ געפאלן, אז איך. אלס ײד, װעל אםשר אויסגעםינען, װו עס האלט זיך אויף די םרוי מיטן קינד... לײדער איז מיר נישט געלונגען אים צו העלםן. במעם ביז די לעצטע צײט האב איך װעגן דאזיקן קינד מער נישס געהערט. איך האב זיך דערנאך דערװוסט, אז אין דער צײט םון דער װעלט־מלחמה האט זיך אין די װארשעװער מוזיקאלישע קרײזן באװיזן א ױנגערמאן מיט באדײטנרע קאמפאזיטארישע םעיקײטן. גערופן האס ער זיך םאדעוש פשיבישעװסקי. מ׳האט געםײנט, אז ער איז פשיבישעװסקיס א װײטער קרוב. איצט איז ער אין סאװיעט-רוסלאנד. װו ער פארנעמט א באדײטנדן ארט אויפן געביט םון דער סאװיעטישער קי:סט. סאדעוש פשיבישעװסקי איז דער זון פון דער ײדישער פרוי, וח$ם איז געװען די ערשטע ליבע םון םטאניםלאװ פשיבישעװםקי. אין שלאס, װו ס־האפן געװוינט די אמאליקע פוילישע קעניגן. האב איך אים צום לעצטן מזןל באגעגנט. װײס װי א סויב, כאט2ו ער אױ קוים 60 יאר אלט געװעזן. — ־יאס איז מיט דיר. סטאךנ—הןןב איך אים געפרעגס. האט ער מיר דערצײלט אזעלכע זאכן, װאס עס -איז מיר אוםמעגלעך דא איבערצוגעבן... ער האט דאך נישט גע■ װאלט מיט זײנע װערטער חלילה פוילן צו באשװארצן... כאסש דאס נײע פוילן הןןט אים טריט אויף שריט באעולהט און סארםאלגט פאר זײנע ראדיקאלע געדאנקען און... אפענעם םילאסעמיטיזם, הןןט ער דאך פוילן, װעלכע איז דעמןןלסט נאר װןס געהאט אויםגעשטאנען החית-המתיס, אזוי ליב גע• האט, װי נאר ע ר איז געװען א־משטאנד. ע ר — דער אםא- סטאל פון ליבע. פשיבישעװםק־ הןןט געקענט אביםל העברעיש. אויםער דעם האס ער אין יענעם פעריאד זיך געהאט שטארק אינטע■ רעסירט מיט קבלה. נו, האט ער געזאלט אנשרײבן א פארטראג א. נ. ,די נשמה פראבלעם לויט תלמוד און קבלהין דער דא זיקער םארםראג האט געזאלט װערן איבערזעצט אויף העב רעיש, און פשיבישעװםקי װאלט אים פארגעל־־ענט-טאקע אויף העברעיש—אין א רײ אמעריקאנער שטעט. דער דןןזיקער פלאן אױ אםילו געפעלן מאדאם יאדװיגא. די איצטיקע אלמנה םון פשיבישעװםקי, װעלכע האט געזאלט אים באגלײטן אויף דער רײזע. לײדער איז דערפון גאדנישט געװןןרן, װײל, םיאיז מיר געװען אוממעגלעך צו געפינען אין אמעריקע אן אונטערנעסער פאר דער זאך, צוליב... די דע- מןןלםדיקע פײליש־ײרישע שטימונגען... ןי^ײי׳^/■ ן0),\ ױ/ו י־י1. .ו/ג-.״ל, ^*^י׳ י־1 'י^ גדיװל 6ין םס ■־*יכיעעײסקי וזן בי. *רניזסײן. | (װ#רשע, 1926). און װידער בלעטער איך דורךידאס בוך םין מײנע זכרונות... זענען מיר אמאל, אין א פרילינגס־פרימןןרגן. געזעסן בײדע^אױף א באנק אין דער װארשעװער אויאזדאװער אלעע. מיר האבן גערעיט װעגן... ליבע. פשיבישעװסקי האט געזאגט: — מענטשן זענען אומגליקלעך, װען זײ ליבן: װען זײ ליבן נישט, זענען זײ נאך אימגליקלעכעח אבער דער אומ גליקלעכסטער פון אלע אומגליקלעכע איז דער, װעלכער איז אימשטאנד סון ליבע צו שפאסן. און װײטער: — אויב םיאיז אמת, װאס עס זאגט אײער קבלה. אז דןןס לעבן איז נישט מער װי א םאדערהויז צו רער אײביקײט, זאג איך דיר — אז די גאנצע אײביקײט אױ נישט װערט אזוי פיל. װי אײן טאג פון אמתער ליבע!... — מ ײ ן סאג פון א מ ת ע ר ליבע האב איך צו פאר• דאנקען א ײדיש מײדל — האט ער װײטער דערצײלט—אזעלכע װי זי האב איך מער אין לעבן נישט באגעגנט און—איך װײס— כ־װעל קײנמאל נישט באגעגענען... דאם האט זי אײנגעפלאנצט אין םײן נשמה די אײביקע בענקעניש צום העכסטן אין הײ־ ליקםטן ״אבסאלוט׳. דאס האט זי מיך אויסגעלערנט צו קניען םארן קעניגלעכן מאיעסטעט, פאר דער ליבע... — װו איז זי איצטי — הןןב איך געםרעגט. — זי איז געשטארבן — האט פשיבישעװסקי שטיל גע• ענטפערט — געװען צו שײן פארן מיאוםן לעבן — האט ער צוגעגעבן און אנטשװיגן געװארן. מער האט ער יענעם םרימןןרגן װעגן איר נישט גערעדט