Literarishe bleter · 1927-11-18 · 46 (18.11.1927) · p. Seite 891

-891 ליסער*וי#* נלעםער 46. ז4י1 דער פראלעטאריש-רעױאלוגיאנערער העראיקי־. אין דער *־ים ױאם .די ץנגע םןװיעטישע (רוסישע) ליטעראםור האט סאר די לעצטע יארן שוין באװיזן גו נעבן א רי־ בר־יטערע לײװנסן. װאס בײ אלע זייערע חסרונות פארקערעערן זײ קינסטלעריש סארשידענע ױינקעלעך פון דער העראישער װאר״. די ־־דיש־םאװעטי שע ליסעראטור ג־ילט איגט א סך נע מען, ױנגע און עלטערע. זײער צאל דערגרײכט עטלעכע גענדליק, אבער בײ הײנטיקן טאג, חוץ אײניקע קלײנע אויס נאמען. איז עם װי א קאלעקטיױ שאסן עם איז װי א מאםן כאר, און אין אט דער כאר־דעקלאמאציע אדן כאר-געזאנגען רוקן זיך דערװײל װײניק ארוים װיכטיקע. אינדיװידועל אנטװיקלטע סאליסטן, װעלכע זאלן זיך גאר באזונדערס אויס־ סײלן מיט זײערע קינסטלערישע באגאבונגען און אײגנשאפטן. ןײ װערן נאך אלע צוםיל ,געפירט פונם דיריגענט שטעקעלע. זײ באמיען זיך נאך אלע צופיל אויסצופירן זײערע געזאנגען לויט פארםיקע נאטן. און נאך מער: אפטפאל האבן מיר דאס געפיל, װי יעדער אײנער סון די דארטיקע דיכטער און קינסט לער װאלט געהאלטן אין אײן יאגן אין איבעריאגן דעם צװ־ימן אין דער שטארקער פראזע, אין דעם הילכיקן אויםגעשרײ און אין דעם צופאםן זיך'צו די פארטײ לאזונגעי. אין אט דער קאלעקטױוקײט, געהארכזאמקײמ און דים ציפלינירטקײט פונם ײדישן סאװעטישן דיכםער ליגן באהאלטן די גרויסע מעלות און אויך חםרונות פון דער ײדישער ליטע ראטור אין ראטנםארבאנד. ד$ איז איר גבורה און שװאכקײם. (םיף קיסט) מעדעם-ביבליאטעקו, לאמזשע ] מיר פאדערן אײזי אליף צו נעמען אין בא• ] טראכט אונזער תביעד־ז אין לויף פון די נעכסטע! 3 טעג• 1 נארלאג ״ביכער״ די םאנרןימען א־ן אוקיאינן שילרערט ב. עפעלבוים א־ז ו י פ ב ר ו י ז רעױאלוצ־ע־זױימ אין רוכלאנד (1919—1917) 9 גילדן ביכהעגרלער, ביבלי$סזוקן רןנאס. 6ון רער 432 זײסן 76 10ז82ש״1 ,¥3\328ז3^ו ,ז821:13 **ר נ-׳ניפ: 15.888 .0 .)1 .ק םארלאג צ. קלעצקין, װארשע עלזר װארשאװםקי ש מ ר ג ל א ר ס ראםאן איי דרײ ס״לן. •רייז 6 נילרן. ש נ י ט ־ צ י י ט ראםאן סין דער םלחםה-צים. •רייז א נילדן• •דרעטז *2 111ז<יט1<א .*ז*י*יטז<עי •ז>ז1סו8. איז אס: קוקן נליר אדורך די רשיםות סון די ארייסגעי בעגעבענע ײדישע גיכער אין ראטן-רוםלאנד פאר די אעצטע יןןרן, זעען מיר. אז דערעיקר זענען דןןרט ערשינען פןןליטישע. פאפולער־װיסנשאםםלעכע און פעדאגאגישע װערק, — און דאס אויך—על־יי־רוב איבערזעצונגען ןןדער קאמפילאציעם. די װערק אויף אט די געביטן װאקםן און מערן זיך צוזאמען מיט דעם אלגעמײנעם װוקם סון דער ײדישער בוךיפראדוקציע די *עצסע יןןרן אין ראטןירוסלאנד. װ$ם לערנען אונז די ציפערן אין דער םאבעלע׳ די צאל ארױםגעגעבענע ײדישע ביכער אין ראטן רוסלאנד םאר די לעצטע 4 יאר האלס אין אײן װאקסן. דעם אויבן־אן פארנעמען פאליטיש-געזעלשאפטלעכע, פא־ פולער־װיסנשאפטלעכע, לאנדװירטשאפטלעכע. לערנביכער און מעטןןדיק,—צוזאמען העכער נצ פראצ.ן אין אנדערע לענדער (פוילן, אמעריקע) זענען ארויסגעגעבן ײדישע ביכער אויף אט דיזעלבע געביטן קוים 20 פראצ. און מען דארף געדענקען, אז ןןט די אויםגאבן װערן דארט געדרוקט אין 3000, סססף און אין ססס.ס1 עקז. נישטיק אבער איז די צאל ביכער פון בעלעםריםטיק און פןןעזיע: אין 1923—1924 זענען ארויס בײ 20 פרןןצ״ אין 1925—נןןר 15 פראצ. און אין 1926 בלויז 10 פראצ. סון דער אלגעמײנער צןןל ארויםגעגעבענע ביכער. (אין אנדערע לענדער דערשײנען ײד. בעלעטריםטישע װערקבײ 40—50 פראצ. םון דער אלגעמײנער צאל ביכער). אט די צאלן זאגן זײער און זײער םיל. אין ראטן־םארבאנד האבן מיר. הײםט עס, דערװײל א פארטײ־ליסעראטור, א םאך־ליטעראטור, א שול׳ ליטעראטור, בקיצור—א ליסעראטור, װאס האט מער קאנקרעטע אויםגאבן, א ליטעראטור, װןןס װערט געשאפן לױט פאדערונג און באשסעלונג, א ליסעראטור, װעלכע דארף אױספילן בא־ שטימטע פרןןפאגאנדע׳םונקציעס. בכלל זענען פאר די לעצטע יאדן דארט געשאפן געװארן װיכטיקע אריגינעלע ײדישע װערק- בלױז א ײ נ צ ל נ ע, און דאם אויך—אויף דעם געביס פון רער געשיכסע פון דער ײדישער ארבעסער־באװעגונג (למשל. דער ײדישער ארבעטער, כרעסטאמאטיע. דרײ בענד — צונוים־ געשטעלט דורך מ. ראפעס און א. קירזשניץ. םארשסײט זיך, װײסיװײס נישט קײן אביעקסיװע,) קריטיק (מיס א ספעציעלער םארקסיםטיש׳סאװיעטישער טענדענץס און טעאטער-געשיכםע. נאך דעם גאנצן דארטיקן געטוםל איז סוף־כל־סוף שװער ןןנצורופן עטלעכע גרױםע, ײדישע שריפסשטעלער אדער אײ־ ניקע באדײטנדיקע קינססלערישע װערק. װעלכע זןןלן סימבא ליזירן ןןדער כאראקסעריזירן דאם נײע, אײגנארטיקע, װןןם װערט געשאסן אין דער נײער םןןװיעטישער סביבה. עס האבן זיך, אמת, באװיזן גאנץ װוילע, יונגע, דרײםטע דיכטער. ןןבער זײ װערן מער מיטגעסראגן מיטן לעבן. מיט די טאג־ טענדענצן, אײדער זײ שאםן אײגענע, װןןגיקע װערק. און זןןל מען נישט זןןגן, אז דןןס איז א מײנונג םון דער זײס און װײט פון דער פרעמד. דןןסזעלבע באשטעטיקן אויך די קרי־ סיקער אין ראטנפארבאנד גוםא, װען זײ שמועסן צװישן זיך, װען זײ שרײבן םאר אן אײגענעם עולם און זײ שעמען זיך נישט אויסצוזןןגן דעם רײנעם אמת. עם דערגײען זײער ןןפט פון דןןרט סארצװײםלטע שטימען און מײנונגען װעגן דער שײנער ײדישער ליטעראסור. אין די .ליטערארישע בלעטער״ זענען געבראכט געװןןרן אײניקע שטעלן םון דעס ארטיקל םון י. בןןרנשטײן, דער ױנגער ײרישער קריטיקער אין ראטנסארבאנד. ער קלןןגס זיך דערױף, װןןם ״די ײדיש׳םןןװיעטישע ליטערא־ טור םארמאגט נישט קײן אײנאונאײנציקן ברײטן יײװנט םון