Literarishe bleter · 1927-11-11 · 45 (11.11.1927) · p. Seite 885

865 לים?ר*רישי ילזםזר 45 1א גרי עס זןןל אינגאנגן באליבט זײן אויף די קינדער, — פאר דעם הןןט שוין געזארבט דער םאריאנ ״םתנות״, װןןם העס ארויסגעגעבן דןןס װערק גיד אפעריקע אויף ליכטיקן, פעסטן *ארמעטיסאפיר, םיס גרויסע און בויסע קװאדדאט-אותיות, םים גאזונדערע װיניעסקע גײכנונגען םון די ערשטע אותױת אין יעדן פעשהלע. די טעקסטיצײכנונגען דערםאלן אין םיל ערטער און דערגאנגן דעם שרײגערס םאנטאזיע. אי דמשה ״ירנגער היסטאריקער״ דער םעמינאר םאר ײדישער געשיכשע בײ דער ײדישער אקאדעםישער הײם אין װארשע םעלדעט, אז ם׳ויערם נענרײם צום דרוק אין שארלאג קלעגקין דער צװײטער נומ;ר ס־ן דער היסכאר־שלר צײטשריפט ״ױננער היסדאריקער״. די צײטשריפט א־ז געװירמעט דגי :עשיכטע םין ײדן אין פוילן. עס נעמען אנסײל אין דער צײטשריפס די ח־ח: ד״ר ר. מאלער, ד׳ר א. רינגעלבלום ד-ר םיליפ סרידמאן, בעלא מאנ• דעלסבערג. ל. צאמבער, פנחס קאן און אנדערע. ארבעטן װעגן דער געשיכטע סין ײדן אין פוילן װערן ןןנ• גענוםען ביז סוף סון הײנסיקן חודש, או־ף סאלגנדן אדרעס: ד־ר ר. םאלער, װארשע, סאנםקע 79, װ 20. ב ר י װ * ק א ס ט ן — ר. ש, טב־יה.— א־ק־ע ־ב—׳תו-ר. זענןן נישם םאר אינז. — ח. ם.. םאקאד.— םין דל ז— דל־עד איז .אין בלינדער נאכט״ נאנק ם־ן, װ־ל ס איז אכת־דידער. נאםי־לעכער. אין *לנעכ״ן ערלע• בן איבע־לעבינגען. אבןר דעדװ״ל נ א ־ איבןרלעכיננעי. א. ר״ ליםא ■ןדל.-ליענט בעםע״ ש־־בן דא־םט איר נזװים. װ. װ״ לאדז.-דןר א־צםיקעד •רידא־ןד אדרןס *ין ר*םען ראלאן איז אינז נישט באקאנט. ם. א״ •ינםק.-שלקם צו אין א קירצער םארם דל סטאםיםטישע ציםערן ניין דע־ קינדןר־ביבי־אםןק. ב. ז״ שציצין.-װל האלם ם־ם א־ע־ דיכט ננ? נאך נא־ רוי אוםבאהאלזן. הנם א ם־נע־ ייייס. בן אבי. ■שןםזסל.-טדאם ם. באלאבאנם אד־עם אלזנ װאדשן. •גננן 38. ז. ם״ קראם:יק.-א״ער טענה .טאדװאם ם ר װזדםענען אזױ װל• ניק אויטםע־קזאםק־ט דעם ידישן װיכנשאםםלןכן א־נםטיםיט• אלז נא־ ק״ן םענה נזשם. םלד ניבן אט בםדר טלל אדט טא־ דעם אינכםיטוט. ח. ו., פא־ארים,. - שװאך. צ. ם. דאםב־אװע. - א־ן־ ב־יװ םלם די בלןםלעך טון ױםזט־ן האבן םי־ אטנןשיקט צו ס װ״נריך. ז — אדרעכז װילנע, װ. טאהילאנ• קא 14. ח. ט״ ביאללםםאק-־ענן דןד ב־כןר טדעם ן צו דז .ל־טערא־ בלןטער״ טאד יא־ 8׳ג(!1 װעלן בלד פעלר, אין ד• קו ןנד קע ניםן־ן דןי ״רישןר לןזןר עולס װעם ז־ן נישםיװ־ניקע־ צ־ט־לדן פיט ןד ניער ט״ןםין. װי םזם רןד •־עםין .זשאן ק־יםםאף־ טאו ו• * א י < * ׳) ' ו ערשט ערשינען קאדיע מןןלןןדארוסקי חשוונדיקע נעכט |ייםין אוץ לידיר ■רײז 2 גיליו־ *דר?ס: ■2 ■**י<*5ח*^ . שעאמער*6ריינט, ביבליזןטעקן, רראםןנטישן קרײזן, גריפן יידיש טעאטער רעד. ד*ר ם װײכןרם טא־לאג ב. קלןצקזן 11 נוך 1927 120 זײטן 4 גרויסע גילדער ארײז 3 נילד;. כאװער-פאװערם ,מעשלעך״ כימער״ייװירי םעשהלעך 1 *ין 11!.יילוססרירם םין ןהרן גירעל םןן, ןרויסגעניגן •ון •*רלןג .םהנרת״ גײס סלוס״יליכם יןלקס׳• ייגססיסוס, נװ-וןרק. קיבדער ד.ןבן ליב םעשהלעך און דערװאקסעגע לן)זן ױך לאנג נישס געס,, גיבן נ*ך די קינדערס םאונאגגען או, א׳כפרן• ױיזירן לוים דעם באקאנסן גוסח. די פןןסיװן װערן געשאםן אויפן שטעל, די קאנװע — םון צוםעליקע ןןםןןציאציעס, סארזויפס םיס לײכםע סענדענצן, םים װעלכע ם׳װיל די קינדער גאאײנםלוםן. כאװער־פאװערם םעשהלעך זענען געבויס אויף 8זן> ארט. איםפרןןװיזאציעם, װןןם א ליבהןןבער־םעטער דערצײלט די קלײנע קונדסים, װען ער /וםם צו זײ צו גאסס. א םעשהלע םון קעצעלע װאשערן, היגסעלע ליגגער, םןןשעלע קאפןןטעלע, זײדע און בןןבע סרײדע און נןןך אנדערע. רעסלע געגגשסאנדן, הײמישע חױת און עוםות, געשעענישן פון קינדם *רום. אםןןל םארבלןןנדזשעס אויך א םלאכל, עס געשעען אויך װונדער, ןןבער גישם גןןר איבערנא־ סירלעכע, אין גײםס םון קינדערשן דענקען און םאנטאזירן. װעגן סיפ.יר*הםעשה װערס דערגײ איבעריק נישם געםראכט, די ריכטונג װערם קלןןר דעם דערבײלער בײםעצם־דערבײלן. ״פײזעלע גנב״: דער זײרע אבןן און די בןןבע דאבע, אז זײ זעגען געװןןרן אלס, זענען זײ אװעק אין װאלר. זיך באזעצט אין הײזעלע םונ□ םײזע• לע און דןןם םײזעלע םארםר׳בן אין 8 לעכעלע. דןןם פײזעלע הוגגערם און דער זײרע פים דער בןןבען לןןזן דך װויל גײן, טרינקען קאחע יעדן םריפןןרגן. איז ןןבער מײזעלע גגב קלוג, גנבעס עס צו בײנאכט דןןם שםיקעלע בוקער. די בןןבע װײנט, דער זײרע זוכם 8 םיםל, װי דעם גנב צו פאקן. םעלדעט זיך דןןס קעצל און נעםס זיך אוגסער סעפלעך צו װאשן. הןןס סאקע ד*ס םײועלע געהאם 8 שלעכםן סוף און ארײננעםאלן צוס קעצל אין די נעגעל. עם װןןלם נןןך ערגער געװען, װען נישס דער זײ• דע אבןן און די בןןבע דןןבע, װןןס הןןבן ןןפנענוםען דןןס סײזל- םארשפוא־ס אין 8 שםײגל און אויםנעהןןננען אין װ8לד אויף 8 צװײגל. איז געזעסן דןןם םײזל און געװײנט, ביז 8 םויגל הזןט דערהערם, דןןם םירל אויםגעםאכם, גענוםען דןןס פײזל צו זיך און געד>8לסן עס אויף קעסס. און דער זײרע םים דער בןןבן הןןבן ס8קע 8לע םןןנ געטרונקען קאװע און שוין פער םון קײנעם נישם געליסן... דער םחבר קיםערט ויך װײניק, װןןם 8לטע לײם גײען בײ אים אויף דער עלסער אין װאלד, קעצל און םײול הןןבן זיך דןןך געקענם םרעםן אין דער הײםישער סביבה אויך, און קעםם אין פײגל־נעסס איז * גוסער גראם, ןןבער אין דעם םעשהלע איז עס 8 םינםםער ר*ד צום װןןגן. 818 לויזע קןןנסםרוקציע און גע■ קלעפשע םאבולע באםערקם זיך אין אלע כ. פאװערס םעשהלעך, די םסנסאזיע — גישם איבעריק רײך אוי נישם ביל-באװיסש. עםלעכע םעשהלעך, װןןס זענען געבויט או םן שםײגער סון די רוסישע קינדער-געשיכםן, װי לםשל, ״שרהלע םיםן ציגעלע״, ״צװײ ארםײען״ און 8 פןןר אנדערע, ענלעך צו דער רוסישער ״קיוםער-קאםער הויז־ זענען םאקע גאנצער און םײנער. ןןבער, כסװער-פאװער, װו איז עפעס אםעריקע, די גרויסע שםןןס־ססיכיע, װןןם לעבם אזוי בונט םאר די אויגן םון קליינװמרג םים 8לץ נײע דערשיטערונגען( םארװןןס איז גישסןן קײן אײנציקער פןןטיװ און ןןנדײשונג פון דעם םעבר־לימיקן קינדערשן ארום׳■ םארחןןם 8לץ #זויגע נײטראלע םעםעם און דןןרפיש-קלײנשםעםלדיקע פײ־ זאזשן, װןןם זענען עםיגראנםישע קןןנסרןןבאנד םון פוילן, ליםע און װײסרוסלפנדו״ כאװער-פאװערם םעשהלעך װעלן םוגדעססװענן אױפגענוםען װערן סון דער קינדערשער חברה גאנץ םרײדיק, בעיקר צוליב די עכטע סגולות אין דער םעשהלע׳סןןרם, װעלכע דער פחבר באזיצס אין א גרויםער פןןם. דערצו 8 קלןןרע, רײנע און לײכ• םע שפראך, קורצ-געפאסטע שורות, שפילעװדיקער בוי און נאםיר• לעכער באהעםס םון די ואצן, געניםער װןןרם״םדר, װעלכן עם איז צוגעגעבן א םןןלקסטיםלעכער כאראקסער און פעשהדיקער סשיל. אין אײניקע םעשהלעך איז נןןך דער קןןלןןריס באפוצס סיסן גראם, װ#ס קוםם ארויס בום גרעסםן םײל נאנץ־ריספיש און באחנם. ערםערװײז אםילו אסןןריסםיש, װןןם קיגדער הןןבן אזוי ליב איבערצוחזרן און םארגעדענקען.