Literarishe bleter · 1927-11-11 · 45 (11.11.1927) · p. Seite 882

45 זא ליטערארישע גלעסער 882 ז ש א ן ה ד י ס ט א ױ*> ־־ ▼ םםעפאן צװײג ער, דער געטרײער אײספירער פון גרויסן באםעל, גײם סון זײנע יונגל־יארן ביז גו דער שעה פון טײט אײף אם דעם װעג, אומאויפהערלעך אין קאסף, מיט דער גליענדיקער שװערד פון װילן אין דער פײסס. טײלמאל װערט ער מיד און שרײט דאמאלסס בוזאמען מיס איובן: .בי םוז דען דער מענטש אפ־ קוםען מיט בדוגזדיקײס אויף דער ערד און בי זענען דען נישט געבײלט זײנע טעג, װי בײ א םאג־געדונגענעםז* ןןבער קומענדיק בו די כוחות נאך זײן פארמאטערסקײט םארשטײט ער, ,אז מ׳איז נאר דאמאלס באמת לעבעדיק, װען מ׳םרעגט נישם בו װאס מען לעבס, נןןר מ׳לעבם, כדי בו לעבן״. ער װײםט, אז די מי אלײן איז דער שכר, און אין א װונדערלעך ליכטיקער שעה זאגט ער ארויס דאס שענםטע װןןרט איבער ז ין גורל: .איך זוך נישט דעם שלום, איך זוך דןןם לעבןי. קאמף אפער הײםט געװאלד־טואונג. און זשאן-קריםםאף, נישט געקוקט אײף זײן אײנגעבוירענער גוטסקײם, איז א געװאלד־סוער. עפעם בארבארישעס, עלעמענטארעם איז םאראן אין אים, עפעס פון דער קראפט, װןןם איז סאראן אין א שםורם, אדער אין א קװאל, װאם נישט הןןרכנדיק זײן אײגענעם װילן. נאר די געזעבן פון דער נאטור, שטרןןםס ער ארײן אין די טאלן פון לעבן. אסילו אויסערלעך דרוקס זײן װעזן אויס עסעס קראםפהאפסיקם. זשאן קריםטאף איז גרױס, שװער, כםעס נישס קײן דערבויגענער, ער האט שװערע הענס, מוםקוליעזע ארעמם. הײס, רויט בלוט, װאס בשעת לײדנשאפט װערט עם לײכם אויפגעקאכס און ברעננט אים בו שסורמישע אויסברוכן. אין זײן שװערן, אומגעלוםפערטן, אבער אומערמידלעכן טרים איז פאראן די שװערע קראפט פון זײנע פויערן־זײדעם םבד דער מוטער, און דער דאזיקער עלעמענטארער כוח גים אים זיכער• קײס בעת די שװערסטע קריזיםן פון זײן לעבן. ,װויל איז דעם, װעלכער װערם געסראגן אץ די שלעכטע לעבנס־סיטוא• ביעס פון א שטארקער ראסע. די םים פון די עלסערן און אורעלטערן טראגן װײטער דעם אויסגעמאטערטן יורש, דער שטאם פון קרעפטיקע אבות דערהויבט די בעברןןכענע נשמה׳. די דאזיקע קערפערלעכע קראפס גיס אים די מעגלעכקײם זיך אנטקעגנבושטעלן דער שװערער בײס, אבער דזןם איז נזןך נישס אלץ: זי גיט אויך בוטרוי בו דער בוקונםט, א געזונטן, נישט בויגעװדיקן אפטימיזם, א פעםטן נבחון־באװוםטזײן. .איך האב נאך יארהונדערסער פאר מיר- — שרײט ער אוים אײנ־ מאל אין א שעה פון אנטוישונג. ,זןןל לעבן דאם לעבן, זיןל לעבן די פרײד!' פון דעד דײטשער ראסע הןןט ער געירשנט די זיכערקײט, אז ס׳װעט געראסן: דערפאר פןןדערט ער אזױ געװאלדיק ארוים בום קאמף. ,דער זשעני װיל הןןבן מניעות. מניעות שאפן דעם זשעני׳. געװאלדסאםן זענען אבער עגןןיםטיש. דער ױנגער זשאן קריםטאף. כל־זמן זײן קראםט איז נאך נישט געלײטערט געװןןרן גײסטיק. כל־זמן ער הןןט נאך נישט קײן עטישע בויםען, זעט ער נאר זיך גופא. ער איז אומגערעכט אקעגן די אנדערע. טויב און בלינד פאר יעדן פראטעסס, אינגאנבן גלײכגילטיק. בי ער געםעלט יא אדער נישט. װי א בוים־העקער לויםט ער שטורמיש דורך דעם װאלד, קלאפט מיט די האק אויף רעכםם און אויף לינקס, נןןר כדי בו םארשאםן ליכס און רוים. זשאן קריםטןןף איז מבזה די דײטשע קונסס, כןןטש ער פארשטײט זי נישט, ער םאראכטעט די םראנבױזישע, כןןטש ער קען זי סם1ס*ן זװ-נ די קונסט האט א םך פארמען, אבער איר העכסטע פארם איז אלעמאל די, װעלכע איז אממײנםטן אין קרובה־ שאפט מיט די געזעבן און דערשײנונגען םון דער נאטור. דער אמת־ דיקער זשעני װירקט עלעמענטאר, װירקס נאטירלעך, ער איז ברײם װי די װעלט און פאדשידנארסיק װי די מענסשהײט. ער שאפט פון פולקײם, נישט פון שװאכקײט און דעריבער באשטײט זײן אײביקע װירקונג אין דעם, װאס ער שאפט אלעמאל נײע שטאר־ קײטן, פארהערלעכט די נאטוי און דאס לעבן איבער דער מאס פון בײט בו דער מדרגה פון אומענדלעכקײט. אזא זשעני דארף זײן זשאן קריסטאף. שוין זײן נאמען איז א סיםבאל. נישם בופעליק הײסט ער זשאן קריסטאף קראפט. עד איז די קראפט אל־־ן, די אומגעבראכענע. פון פויערישע ערד גענערטע, קראפט. װאס װערט געשלײדערט אין גורל פון לעבן ײי א קײל. װאס װארפט אום געװאלדיק אלע מניעות אין װעג. או־ב דער באגריף פון לעבן איז אידענטיש מים דעש עקזיססירדיק•, רוענדיקן, שוין פאראנענעם, הערט נישט אויף די דאזיקע נאטור־קראפט בו קעמפן מיטן לעבן. פאר ראלאנען. אבער. איז לעבן נישט דאס רוענדיקע, נאר דער ק*מף א־עגו דעם רוענדיקן. דאס לעבן איז שאפוננ, באשאפונג, דער אײביקער אנפאל אקעגן דער שװערקראפט פון דעם ,אײ־ ביק נעכטיקן׳. און דװקא דער זשעני, דער שליח פון נײעם. מוז נויטװענדיק זײן דער קעמפער בװישן די קינסטלער. נעבן אים שטײען די אנדערע קינסטלער אין א פרידלעכערן םבב. ס׳זענען די בוקוקנדיקע, די קלוגע באטראכטער סון געשעענעם, די געלאסענע ארדנערם סון די רעזולסאסן. זײ, די יורשים, האבן שוין םנוחה, ער אבער, דער סארויסגײער, האט דעם שטורם. ער ריד ערדט דאס לעבן פארװאנדלען אין קונסט־װערק, ער קען נישס :עניסן םון לעבן, װי פון קונסט־װערק. ער מוז אלץ ערשט שאפן, זײן פארם, זײן טראדיביע. זײן אידעאל, זײן אמת. זײן גאט. קײן זאך איז פאר אים נישט פארטיק. ער מוז אײביק אנהויבן. דאס לעבן איז פאר אים נישס א װארעם הויז. אין װעלכן ער זאל קענען װוינען. פאר אים איז עס בלויז בוי־מאטעריאל פאר א הויז, אין װעלכן ם׳װעלן װועען אנדערע. שפעטערע. דערי־ בער קען ער נישט האבן קײן מנוחה. ,גײ אהין און רו דיך נישט ןןפ׳—זזןגט בו אים זײן גאט. ,מימיז אײביק ־עמםן׳. און •) א קאאיםל *ון סשןפאן צװ־נס כיך ,־אםןן רא״אן־.