Literarishe bleter · 1927-11-11 · 45 (11.11.1927) · p. Seite 879

879 ליסןרוריוז *ל?**ר 45 זא מ* אל־^גין - דער שרײבער נױ־יןןרק גער דעם ווי1ערנןןננ סון שסילן נעדןןםעגןם וינם 1>ס שנ/ל איממסיקן פעפםן םון קןפםס־נעארײ אין רעחןלו1ין.נ/ר לןזינב. אין רער בײם, װען *נדע ע הןבן זיך נעםיס אין בע• םאסערס גו דערנענםערן ײויש זניס םןדעינעם דענקען, איז ם. ןןלגין אין זײנע חבוים געלינגען גי ם*כן םון ײריש אן אינססרומענם םין םןןדערנער *ןליסישער ה 8 נ ד ל ו נ ג . אײדער נןןך די ײדישע שםראן אױ םניגל געװארן אייסגו• דריקן ם־לןןזןסישע אבסנראקזנ־עס און וויסנשאפסלעכע עקזאקס• קײס, הןם זי נין אייסגעלערגס רעדן שארף און ענ<רגיש װענן םאל ס שע אין סאביאלע קאססנ-ס״אנן. דאם הןש איר נישם אלגין אלײן געלערנם; די גאננע אססאםםערע םון דעי ערשסער רוסישער רעחאלוביע איז געחען איר וזיר אין דעם זיגען. אבער כ• אלנין איז געװען איינער םין וי, װאס האבן איר געםירס אין אס דעם ח־ר• אין זי האם זיכער געה#ס בײ אים א םעולח. זײן קױעער, קלארער, אײנםאנער אין םעסס־גענויסער זאץ איז װ• אגנע&אססן געװען םאון ססיל םון אקסועלע קאםםס-ארסיקלען אין ועװאליניאנערע )וויםלוםן. זײן גראדלינ־קער געואגק און זײן דירכױכסיקע, לײכס-םליסנדיקע םואזע זענען װי גענוירן געװען ם^ר םראקלאםאניעס. זײן אוקראל^ישע זיגגעװדיקײם און ■ערזענלעכע סענסיסענסאליסעס איז געװען ראס, װאס די דאן ערשס־אויםגעװאכסע םןונענקסע ױננס האס לינ געהאס. אי, אין ארום דער ײרישער רעװאלוניאנערער נאװענונג זענען נעװען דאן נװײ סאוסן סענסשן: נעװ^זענע ישיבה• נחורים אין ארנעסער. האנן א סך םון די ערשםע זין גערן םארםיפס אין ■רנס ,•ינסעל;ך' און שאעסער איז נײ זײ רעכס געװען אויך די שדערע עברי און דאס חקירה־ײד יש און וי ■'< און ס. ס. וי נװײסע אנער האנן ז ך גענויסיקס אין דעם גלאסן, לײכס[, לעבעדיקן און מעלאדישן ײדיש #ון ם. אלגין. װען אלע זאלן האבן געשרינן אז1י װי אלנין — אזיי אויבנאויםיק, אז1י גל#ם, - ויאלם עס נישם געװען קײן םעלה. אבער עס האנן ז ך אנגעהו נן װײזן ואן אנדערע, סיסערע, קאם#לי<ױםעריע שרײבער, אין באקע דעוםאר זענען נויםיק געװען אויך קולסיװירער פון אײנסאכקײס. םיס א 20- 25 יאר ביריק האם די ײדישע שנואן אנג/הויבן ני סארװירקלעכן אירע אלע םעגלעכק״סן, און אויך אס דער ■אאילערער האויאנס םין ד<ם סאדערנעם ײדישן ססיל, א1יך אס דער לײכסער אינססרו• םענם איז נ1יסיק נעחען פאר וער אנסחיקלונג םין ײדיש. * * * אינעוגײענדיק םון שיואן נו ליסעואסור, װיל איך זאגן, אז ם. אלנין האס ם#ר דער באליסישער אין ועװאליניאנערער יידישער ■ואוע גענון דאס, חאס א םאריס װינסשעװסקי — 8אר וער סראסאנאנדע-אין סעוזן. אין װינסשעחסקיס קאכסס• ■אעזיע אױ נעחען סער קאפף װי •אעויע, אנער א1יף א גע• װיסן סארס םענסשן האנן זײנע סעוון געװוקס אין זײער נײס אזוי, װי װען זײ װאלסן געװען באפת ליר/ר• זײ האבן אייס• געםיום די םינקניע פין באעזיע, נישס זײעגדיק קײן •אעויע-, דאס א״גענע איז ויכסיק• א1יך חעגן יעגעם סארם .נאװעלן און נילוער׳, װ<לכע ם. אלגין האס אגנעהוינן שרײנן םיס א יןר עסלעכע און נװאנניק <װיק און װעלכע ער האס שועסער ש. נ י ג ע ר ׳ ם. אלנין דער שרײבער איז ם• אלגין ד;ר ■ארסײ-סוער. זײן ליסערארישע םיםיקײם איז נםעם שסענויק געװען אין איז נאזונדערס אי<ם א סײל םין זײן ענעוגישער געזעלשאאסלעכער אקסיװיסעם. נישם נאר זײן ■ובליניססיק, א1יך זיץ נעלעם- ריסםיש און האלב-נעלעסריכםיש שאםן אן אםילו זײן ליסערא• כור-קריסיק <אין די לענסע יאון) אױ סיל פיס ד/ם איםםעם םין זײן אײניקער קענפערישקײם. אז שױער <ו זײן <ו אים אבי קסיװ. אדער םען שם־יס םים אים אינסער אײן םאן,- איז םען גרײם <ו באנריםן דאן אלץ, װןס ער סום. אךעי ם,ן אױ א קעגנער םין זײן •ארםײ און םען װיל נישס וען ןם לו וײנע אםתע או סזואוננען. אץ קעננער האם אן אקםיװער און אן אגרעס־װער קא• םוניסם גענונ, אינערגענוג. ער האס קעגן זיך אײגנסלעך די נאננע װעלם, אחץ זײנע סאוםײ-חבײם. ער םוו זיין <עקי״גם גישס נאר םים די םארשסײער ס ן אנדערע םאליסישע גװוױוננען, םון אנועוע סא<י[.ל־עקאנאםישע אי• דעאלן• זײן האס <יס ארום נײס סיפער און וער ■אליםישער, סאעיאלער און עקאנאםישער ארוגונג. ז־-ן •ארםײ װיל םאכן אן אינערקערעניש אויך אין דער סילאזןםיע, אין דער רעליגיע, אין דער מאראל, אץ דער עטסעסיק. זי פ^רםעסס זיך <ו שןםן שיער נישס אן אײגענע, קאם ניסםישע, װיסגשןםש. םיז אירער א םיסנליד האנן נישס אין ערך םער שינא ס, װי די סוער פון אנדערע ■ארסײען. װארום אם לו די, װאס םילן ס־ס םים איר ■אליסישער און עקאנאםיש;ר ■יאנראס. קאנען אםס נישס סובל זײן איר םאסעריאליסםישע סילאזאסיע, איר ,■ראלעסא• רישע׳ עססעסיק (אדער ריכסיקער, אנםי-/ססעסיק>, איר יעןױ־ סישע םאראל, איר נרוסאלע סאקסיק. איז װעגן אירן א סוער שװער <ו שרײנן אניעקסיװ• היססאריש. אבער עס װערם אי<1 אנגעריכס דער י ו ב י ל י י םון ם. אלגינס ם נף און נװאנניק יעריקער געזעלשאםסל״ך• ליסערארישער סעסיקײס, און אױנילײ איז אן אוםקיקן זיך א1*ף דאס געװעזענן, א םץ אסשאנן דאס סארגאנגענע, איז עס א *ײם א1יף <ו שרײבן װ ע ג ן, נישס ק ע נ ן, דעם ױני• לאר, א *ײס, װען םען דארף אים ב א ס ר א כ ם ן, אײדער םען נעםס אי□ װידער נאקעסםן, און עס סאכס נישס א1יס, װאס םןר ם. אלגינס חבוים און סאר אים אלײן איז אױך דער יובילײ נאר א ■ןרסײ-זןן. זײ האבן אלײן אין ז״עוע יום-סובדיקע רעדעס און אוסיקלען נעםווס *ונענן, אז אין דער ליסערארישער םעסיקײם סון ם. אלגין, װי םון יעדן שרײבער, אױ דא עועס אזיינס, װאס דאוף נעםאססן הערן םים א *רײסערער און םער אלגעם״נער סאס, װי די מאס םין קאםוגיסםישע לאזונגען. זײ זענען אלײן א1יף א װײלע א:1י װי אוגעסראכן סון וי ענסוארסײאישע ואויניעס און אנגעהיון, *ום בײשסיל, א1יף דער ראלע, װאס ם. אלגין האס געשס׳לם אץ דער אלנעםײנער אנסװיקלונג סין רעם ■ונליניס-ישן ססיל א1יף ײריש. אין דאס איז א ריכםיקע אגװײוונג. מ. אלגין איז אײגער 8ון יענע, װ/לכע האבן ג/האלםן *וגוײסן איגז/ר סאלקס.שוראך סןר די נײע אויסנאנן, װאס עס האס אויף איר ארויסגעלײגם דער םאדערגער זשורנאליום; א״ג/ו סון יענע, װאס האנן זי נעלײסערס, געשליםן און געםאכס םאו איר נרינ•